MegaSoru

Isı, Sıcaklık ve İç Enerji 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Isı, Sıcaklık ve İç Enerji Konu Anlatımı

Günlük dilde ısı ve sıcaklık çoğu zaman aynı anlamda kullanılır, ama fizikte farklı kavramlardır. Bu konuda iç enerji, sıcaklık ve ısı arasındaki ilişkiyi ve sıcaklığın nasıl ölçüldüğünü öğreniyoruz.

İç enerji ve sıcaklık

Maddeyi oluşturan tanecikler sürekli hareket eder. Bu taneciklerin hareketinden kaynaklanan enerjiler ile tanecikler arasındaki etkileşimlerden kaynaklanan enerjilerin toplamına iç enerji denir.
Sıcaklık, bir maddenin taneciklerinin ortalama hareket enerjisiyle ilişkili bir büyüklüktür. Tanecikler ne kadar hızlı hareket ediyorsa sıcaklık o kadar yüksektir. Sıcaklık bir maddenin miktarına bağlı değildir: bir bardak çay ile bir demlik çay aynı sıcaklıkta olabilir. Ama demlikteki çayın tanecik sayısı fazla olduğu için iç enerjisi daha büyüktür.

Isı bir enerji aktarımıdır

Sıcaklıkları farklı iki madde temas ettiğinde sıcaklığı yüksek olandan düşük olana enerji aktarılır. Sıcaklık farkı nedeniyle aktarılan bu enerjiye ısı denir. Isı bir maddenin sahip olduğu bir özellik değil, aktarılan enerjidir; bu yüzden "cismin ısısı" yerine "cismin iç enerjisi" ya da "cismin sıcaklığı" denmelidir.
Isının birimi enerji birimi olan joule'dür (J); günlük hayatta kalori de kullanılır. Bir madde ısı alırsa iç enerjisi artar, ısı verirse iç enerjisi azalır.

Sıcaklığın ölçülmesi

Sıcaklık termometreyle ölçülür. Termometreler maddelerin sıcaklıkla değişen bir özelliğinden, örneğin bir sıvının sıcaklıkla genleşmesinden yararlanır.
Üç sıcaklık ölçeği yaygın olarak kullanılır:
Celsius (°C): Günlük hayatta ve ülkemizde kullanılır. Deniz seviyesinde saf suyun donma noktası 0 °C, kaynama noktası 100 °C'dir.
Fahrenheit (°F): Bazı ülkelerde günlük hayatta kullanılır. Suyun donma noktası 32 °F, kaynama noktası 212 °F'dir.
Kelvin (K): SI'daki sıcaklık birimidir, bilimsel çalışmalarda kullanılır. 0 K mutlak sıfırdır ve kelvin ölçeğinde negatif sıcaklık yoktur; kelvin değeri derece işaretiyle yazılmaz.
Kullanım amacına göre farklı termometreler vardır: hasta ateşini ölçen termometre, laboratuvar termometresi, fırın ve hava sıcaklığını ölçen termometreler gibi.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Aynı sıcaklıktaki bir bardak su ile bir kova suyun iç enerjileri karşılaştırılıyor. Hangisinin iç enerjisi daha büyüktür?

Sıcaklıkları eşit olsa da kovadaki suyun tanecik sayısı çok daha fazladır. Bu yüzden kovadaki suyun iç enerjisi daha büyüktür.

Örnek 2. Bir öğrenci "sıcak çayın ısısı çok yüksek" diyor. Bu ifade fizik diliyle nasıl düzeltilir?

Isı aktarılan enerjidir, bir maddenin sahip olduğu özellik değildir. "Sıcak çayın sıcaklığı yüksektir" ya da "çayın iç enerjisi büyüktür" denmelidir.

Örnek 3. Sıcak bir metal kaşık soğuk suya konuyor. Isı hangi yönde aktarılır ve iç enerjiler nasıl değişir?

Isı sıcaklığı yüksek olan kaşıktan sıcaklığı düşük olan suya aktarılır. Kaşığın iç enerjisi azalır, suyun iç enerjisi artar.

Özetle

  • İç enerji, taneciklerin hareket ve etkileşim enerjilerinin toplamıdır.
  • Sıcaklık taneciklerin ortalama hareket enerjisiyle ilişkilidir ve madde miktarına bağlı değildir.
  • Isı, sıcaklık farkı nedeniyle aktarılan enerjidir; birimi joule'dür.
  • Celsius, Fahrenheit ve Kelvin ölçekleri kullanılır; SI birimi kelvindir.
  • Isı alan maddenin iç enerjisi artar, ısı veren maddenin azalır.

Isı, Sıcaklık ve İç Enerji — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Biri sıcak, diğeri soğuk iki metal temas ediyor. Aralarında aktarılan enerjiye ne ad verilir?
ASıcaklık
BKütle
CIsı
DHacim
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Sıcaklık farkından kaynaklanan enerji aktarımı ısıdır.
2Kolay
Bir termometre su için 25 °C gösteriyor. Bu değer neyi belirtir?
Aİç enerjiyi
BSıcaklığı
CAktarılan ısıyı
DIsı aktarım hızını
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Termometre sıcaklık ölçer.
3Orta
Aynı miktarda iki su örneği aynı sıvı hâlde ve farklı sıcaklıklardadır. Hangisinin iç enerjisi daha büyüktür?
ADaha soğuk olanın
BDaha sıcak olanın
Cİkisinin kesinlikle eşittir
DKabı daha geniş olanın
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Aynı madde, kütle ve hâlde daha sıcak örneğin iç enerjisi daha büyüktür.
4Orta
Bir öğrenci bir metalin içinde depolanmış ısı olduğunu söylüyor. Hangi ifade kavramları ayırır?
AMetal ısı depolar ama iç enerji taşımaz
BIsı ve sıcaklık aynı niceliktir
Cİç enerji yalnız aktarım sırasında vardır
DMetalin iç enerjisi vardır, ısı sıcaklık farkına bağlı aktarımı belirtir
Çözümü göster
Doğru cevap: D
İç enerji sistemin özelliğidir. Isı bir aktarım biçimidir.
5Zor
Bir kupa ile bir sürahide aynı sıcaklıkta su var. Sürahide daha fazla su olduğuna göre hangi ifade uygundur?
AKupanın sıcaklığı daha yüksektir
Bİç enerjileri kesinlikle eşittir
CSıcaklıkları eşit olsa da sürahideki suyun iç enerjisi daha büyüktür
DSürahiden kupaya sıcaklık farkı nedeniyle enerji akar
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Aynı hâl ve sıcaklıkta daha çok su daha fazla toplam mikroskobik enerjiye sahiptir.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular