Çözümü göster
Sıcaklık farkından kaynaklanan enerji aktarımı ısıdır.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Günlük dilde ısı ve sıcaklık çoğu zaman aynı anlamda kullanılır, ama fizikte farklı kavramlardır. Bu konuda iç enerji, sıcaklık ve ısı arasındaki ilişkiyi ve sıcaklığın nasıl ölçüldüğünü öğreniyoruz.
Maddeyi oluşturan tanecikler sürekli hareket eder. Bu taneciklerin hareketinden kaynaklanan enerjiler ile tanecikler arasındaki etkileşimlerden kaynaklanan enerjilerin toplamına iç enerji denir.
Sıcaklık, bir maddenin taneciklerinin ortalama hareket enerjisiyle ilişkili bir büyüklüktür. Tanecikler ne kadar hızlı hareket ediyorsa sıcaklık o kadar yüksektir. Sıcaklık bir maddenin miktarına bağlı değildir: bir bardak çay ile bir demlik çay aynı sıcaklıkta olabilir. Ama demlikteki çayın tanecik sayısı fazla olduğu için iç enerjisi daha büyüktür.
Sıcaklıkları farklı iki madde temas ettiğinde sıcaklığı yüksek olandan düşük olana enerji aktarılır. Sıcaklık farkı nedeniyle aktarılan bu enerjiye ısı denir. Isı bir maddenin sahip olduğu bir özellik değil, aktarılan enerjidir; bu yüzden "cismin ısısı" yerine "cismin iç enerjisi" ya da "cismin sıcaklığı" denmelidir.
Isının birimi enerji birimi olan joule'dür (J); günlük hayatta kalori de kullanılır. Bir madde ısı alırsa iç enerjisi artar, ısı verirse iç enerjisi azalır.
Sıcaklık termometreyle ölçülür. Termometreler maddelerin sıcaklıkla değişen bir özelliğinden, örneğin bir sıvının sıcaklıkla genleşmesinden yararlanır.
Üç sıcaklık ölçeği yaygın olarak kullanılır:
Celsius (°C): Günlük hayatta ve ülkemizde kullanılır. Deniz seviyesinde saf suyun donma noktası 0 °C, kaynama noktası 100 °C'dir.
Fahrenheit (°F): Bazı ülkelerde günlük hayatta kullanılır. Suyun donma noktası 32 °F, kaynama noktası 212 °F'dir.
Kelvin (K): SI'daki sıcaklık birimidir, bilimsel çalışmalarda kullanılır. 0 K mutlak sıfırdır ve kelvin ölçeğinde negatif sıcaklık yoktur; kelvin değeri derece işaretiyle yazılmaz.
Kullanım amacına göre farklı termometreler vardır: hasta ateşini ölçen termometre, laboratuvar termometresi, fırın ve hava sıcaklığını ölçen termometreler gibi.
Örnek 1. Aynı sıcaklıktaki bir bardak su ile bir kova suyun iç enerjileri karşılaştırılıyor. Hangisinin iç enerjisi daha büyüktür?
Sıcaklıkları eşit olsa da kovadaki suyun tanecik sayısı çok daha fazladır. Bu yüzden kovadaki suyun iç enerjisi daha büyüktür.
Örnek 2. Bir öğrenci "sıcak çayın ısısı çok yüksek" diyor. Bu ifade fizik diliyle nasıl düzeltilir?
Isı aktarılan enerjidir, bir maddenin sahip olduğu özellik değildir. "Sıcak çayın sıcaklığı yüksektir" ya da "çayın iç enerjisi büyüktür" denmelidir.
Örnek 3. Sıcak bir metal kaşık soğuk suya konuyor. Isı hangi yönde aktarılır ve iç enerjiler nasıl değişir?
Isı sıcaklığı yüksek olan kaşıktan sıcaklığı düşük olan suya aktarılır. Kaşığın iç enerjisi azalır, suyun iç enerjisi artar.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.