MegaSoru

Öz Isı, Isı Sığası ve Sıcaklık Değişimi 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Öz Isı, Isı Sığası ve Sıcaklık Değişimi Konu Anlatımı

Aynı ocakta ısıtılan eşit kütleli su ile zeytinyağından zeytinyağı daha çabuk ısınır. Bu konuda bir maddenin sıcaklığını değiştirmek için gereken ısının kütleye, maddenin cinsine ve sıcaklık değişimine nasıl bağlı olduğunu öğreniyoruz.

Öz ısı

Bir maddenin 1 gramının sıcaklığını 1 °C artırmak için gereken ısıya o maddenin öz ısısı denir ve c ile gösterilir. Öz ısı maddenin ayırt edici bir özelliğidir; her maddenin öz ısısı farklıdır. Suyun öz ısısı yaklaşık 1 cal/(g·°C) ya da 4,18 J/(g·°C)'dir ve diğer pek çok maddeninkinden büyüktür.
Öz ısısı büyük olan madde, aynı ısı verildiğinde sıcaklığı daha az değişen maddedir. Bu yüzden eşit kütleli su ile zeytinyağına aynı ısı verilince zeytinyağının sıcaklığı daha çok artar. Suyun öz ısısının büyük olması deniz kenarındaki yerlerin daha ılıman olmasında da etkilidir.

Isı miktarının matematiksel modeli

Hâl değişimi olmadan bir maddenin sıcaklığını değiştirmek için gereken ısı:
$Q = m \cdot c \cdot \Delta T$
Burada Q aktarılan ısı, m kütle, c öz ısı, ΔT sıcaklık değişimidir (son sıcaklık − ilk sıcaklık).
Isı kütleyle, öz ısıyla ve sıcaklık değişimiyle doğru orantılıdır. Kütle iki katına çıkarsa aynı sıcaklık değişimi için iki kat ısı gerekir. Aynı ısı iki kat kütleye verilirse sıcaklık değişimi yarıya iner.

Isı sığası

Bir cismin sıcaklığını 1 °C artırmak için gereken ısıya o cismin ısı sığası denir ve C ile gösterilir:
$C = m \cdot c$
Isı sığası cismin hem kütlesine hem de cinsine bağlıdır; öz ısı ise yalnız maddenin cinsine bağlıdır. Aynı maddeden yapılmış büyük ve küçük iki cismin öz ısıları aynı, ısı sığaları farklıdır.
Isı sığası kullanıldığında ısı miktarı $Q = C \cdot \Delta T$ biçiminde yazılır.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Öz ısısı 1 cal/(g·°C) olan 200 g suyun sıcaklığını 20 °C'den 50 °C'ye çıkarmak için kaç kalori ısı gerekir?

Sıcaklık değişimi 50 − 20 = 30 °C'dir. $Q = m c \Delta T = 200 \cdot 1 \cdot 30 = 6000$ cal olur.

Örnek 2. Öz ısısı 0,5 cal/(g·°C) olan bir maddenin 400 g'lık bir parçasının ısı sığası nedir?

$C = m \cdot c = 400 \cdot 0{,}5 = 200$ cal/°C olur. Bu, cismin sıcaklığını 1 °C artırmak için 200 cal gerektiği anlamına gelir.

Örnek 3. Eşit kütleli iki maddeye aynı ısı veriliyor. Birinci maddenin sıcaklığı 10 °C, ikincininki 20 °C artıyor. Öz ısıları nasıl karşılaştırılır?

Kütle ve ısı aynı olduğunda sıcaklık değişimi öz ısıyla ters orantılıdır. Sıcaklığı daha az artan birinci maddenin öz ısısı, ikincininkinin iki katıdır.

Özetle

  • Öz ısı, maddenin 1 gramının sıcaklığını 1 °C artırmak için gereken ısıdır; ayırt edici bir özelliktir.
  • Hâl değişimi yoksa ısı miktarı $Q = m c \Delta T$ ile hesaplanır.
  • Isı sığası cismin sıcaklığını 1 °C artırmak için gereken ısıdır: $C = m c$.
  • Öz ısı yalnız maddenin cinsine, ısı sığası hem kütleye hem cinse bağlıdır.
  • Aynı ısı verildiğinde öz ısısı büyük olan maddenin sıcaklığı daha az değişir.

Öz Isı, Isı Sığası ve Sıcaklık Değişimi — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Bir maddeyi tanıtan ve yalnızca madde cinsine bağlı olan nicelik aşağıdakilerden hangisidir?
AKütle
BÖz ısı
CIsı sığası
DSıcaklık değişimi
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Öz ısı, bir maddenin birim kütlesinin sıcaklığını bir derece değiştirmek için gereken ısı miktarıdır ve yalnızca madde cinsine bağlıdır. Kütle madde miktarını belirtir, ısı sığası kütleye de bağlıdır, sıcaklık değişimi ise alınan ya da verilen ısıya göre değişir.
2Kolay
Isı sığası ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
AYalnızca madde cinsine bağlıdır.
BBirimi J/(kg·°C)'dir.
CKütlesi artan bir maddenin ısı sığası azalır.
DBir maddenin kütlesi ile öz ısısının çarpımına eşittir.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Isı sığası $C = m \cdot c$ bağıntısıyla verilir, yani kütle ile öz ısının çarpımıdır. Madde cinsine ve kütleye birlikte bağlıdır; birimi J/°C olur. Kütle arttıkça ısı sığası da artar.
3Orta
Bir kaptaki suyun bir miktarı alınarak kütlesi yarıya indiriliyor. Suyun öz ısısı ve ısı sığası için ne söylenebilir?
AÖz ısısı değişmez, ısı sığası yarıya iner.
BÖz ısısı yarıya iner, ısı sığası değişmez.
Cİkisi de yarıya iner.
Dİkisi de değişmez.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Öz ısı madde cinsine bağlıdır; suyun miktarı değişse de öz ısısı aynı kalır. Isı sığası $C = m \cdot c$ olduğundan kütle yarıya inince ısı sığası da yarıya iner.
4Orta
Kütleleri eşit K ve L maddelerine eşit miktarda ısı veriliyor. K maddesinin sıcaklık artışı L maddesininkinden daha büyük oluyor. Buna göre aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?
AK maddesinin öz ısısı daha büyüktür.
BL maddesinin ısı sığası daha küçüktür.
CL maddesinin öz ısısı daha büyüktür.
DK maddesinin ilk sıcaklığı daha yüksektir.
Çözümü göster
Doğru cevap: C
$Q = m \cdot c \cdot \Delta T$ bağıntısında ısı ve kütle eşit olduğundan sıcaklık değişimi öz ısı ile ters orantılıdır. K daha çok ısındığına göre öz ısısı daha küçüktür; bu da L maddesinin öz ısısının daha büyük olduğunu gösterir.
5Zor
Bir öğrenci, kütlesi büyük olan maddenin öz ısısının da büyük olduğu biçiminde bir genelleme yapıyor. Bu genellemenin yanlış olduğunu göstermek için tasarlanan deneyde aşağıdakilerden hangisi yapılmalıdır?
AAynı maddeden farklı kütlelerde örnekler alıp eşit ısı vermek
BAynı maddeden farklı kütlelerde örnekler alıp her birinin öz ısısını ayrı ayrı belirlemek
CFarklı maddelerden eşit kütlelerde örnekler alıp eşit ısı vermek
DAynı maddeden eşit kütlelerde örnekler alıp farklı ısılar vermek
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Genelleme, kütle ile öz ısı arasında bir bağ kuruyor. Aynı maddenin farklı kütleli örneklerinin öz ısısı ölçüldüğünde değerlerin aynı kaldığı görülürse kütlenin öz ısıyı belirlemediği doğrudan gösterilmiş olur. Diğer düzenekler kütle ile öz ısı arasındaki ilişkiyi doğrudan sınamaz.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular