MegaSoru

Anlatım Teknikleri ve Düşünceyi Geliştirme 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Anlatım Teknikleri ve Düşünceyi Geliştirme Konu Anlatımı

Bir anlatıda yazar olayları ve kişileri farklı tekniklerle aktarır; bir düşünce yazısında ise düşüncesini çeşitli yollarla destekler. Bu konuda anlatım teknikleri (diyalog, monolog, iç konuşma, iç çözümleme, bilinç akışı, geriye dönüş) ve düşünceyi geliştirme yolları (örneklendirme, karşılaştırma, tanımlama, tanık gösterme, sayısal verilerden yararlanma, benzetme) ele alınır.

Anlatım teknikleri

• Diyalog (karşılıklı konuşma): Kişilerin birbiriyle konuşmalarının doğrudan aktarılmasıdır; olaylara canlılık ve doğallık katar.
• Monolog: Bir kişinin kendi kendine sesli olarak konuşmasıdır; tiyatroda sık görülür.
• İç konuşma (iç monolog): Kişinin zihninden geçenlerin kendi ağzından, sanki kendisiyle konuşuyormuş gibi aktarılmasıdır: "Gitsem mi? Ya kapıyı açmazlarsa?"
• İç çözümleme: Anlatıcının, kişinin duygu ve düşüncelerini dışarıdan çözümleyip aktarmasıdır: "Murat, bu kararın arkadaşlığını bitireceğinden korkuyordu."
• Bilinç akışı: Kişinin zihninden geçenlerin mantık sırası gözetilmeden, akla geldiği gibi aktarılmasıdır.
• Geriye dönüş: Anlatının şimdiki zamandan geçmişteki bir olaya dönmesidir.

Düşünceyi geliştirme yolları

• Örneklendirme: Soyut bir düşünceyi somut bir örnekle açıklamaktır.
• Karşılaştırma: İki durumun, kavramın ya da varlığın benzer ve farklı yönlerini ortaya koymaktır.
• Tanımlama: Bir kavramın ne olduğunu açıklamaktır ("Biyografi, bir kişinin hayatını anlatan yazıdır.").
• Tanık gösterme: Düşünceyi desteklemek için konunun uzmanı ya da tanınmış bir kişinin sözüne başvurmaktır.
• Sayısal verilerden yararlanma: Düşünceyi istatistik ve sayılarla desteklemektir; anlatımı daha inandırıcı kılar.
• Benzetme: Bir şeyi daha iyi anlatmak için onu benzer yönü olan başka bir şeye benzetmektir.

Anlatım biçimleriyle ilişki

Metinler dört temel anlatım biçimiyle kurulur:
• Öyküleme: Olayları belirli bir sıra içinde anlatmak.
• Betimleme: Bir varlığı, yeri ya da durumu okurun gözünde canlandırmak.
• Açıklama: Bir konuda bilgi vermek, öğretmek.
• Tartışma: Bir düşünceyi savunmak, karşıt görüşleri çürütmek.
Anlatım teknikleri daha çok öyküleyici metinlerde, düşünceyi geliştirme yolları ise açıklayıcı ve tartışmacı metinlerde kullanılır. Bir metinde birden fazla teknik ve yol bir arada bulunabilir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. “Kapının önünde durdu. Zili çalsa mı? Belki de çoktan unutmuşlardı onu. Annesinin son mektubunu hatırladı, cebindeki zarfa dokundu.” Parçada hangi anlatım teknikleri kullanılmıştır?

"Zili çalsa mı? Belki de çoktan unutmuşlardı onu." cümleleri kişinin zihninden geçenleri aktarır; bu iç konuşmaya yakın bir kullanımdır. Annesinin mektubunu hatırlaması ise anlatıyı geçmişe bağlar; geriye dönüşe bir geçiştir.

Örnek 2. “Kitap okumak zihni besler. Uzmanlar, düzenli okuyan çocukların söz varlığının daha geniş olduğunu belirtiyor. Okulumuzun kütüphane kayıtlarına göre geçen yıl öğrencilerin ödünç aldığı kitap sayısı 1 200 iken bu yıl 2 400 oldu.” Parçada düşünce hangi yollarla desteklenmiştir?

Uzmanların görüşüne başvurulması tanık göstermedir; kütüphane kayıtlarındaki 1 200 ve 2 400 gibi sayıların kullanılması sayısal verilerden yararlanmadır.

Örnek 3. “Kişinin bilgisi bir ağacın kökü gibidir; ne kadar derine inerse o kadar sağlam durur.” cümlesinde hangi düşünceyi geliştirme yolu kullanılmıştır?

Bilgi, derinlik ve sağlamlık yönünden ağacın köküne benzetilmiştir. Bu, benzetmedir.

Özetle

  • Diyalog, monolog, iç konuşma, iç çözümleme, bilinç akışı ve geriye dönüş anlatım teknikleridir.
  • İç konuşmada kişinin düşünceleri kendi ağzından, iç çözümlemede anlatıcının çözümlemesiyle aktarılır.
  • Örneklendirme, karşılaştırma, tanımlama, tanık gösterme, sayısal veri ve benzetme düşünceyi geliştirme yollarıdır.
  • Dört temel anlatım biçimi öyküleme, betimleme, açıklama ve tartışmadır.
  • Bir metinde birden fazla anlatım tekniği ve düşünceyi geliştirme yolu bir arada kullanılabilir.

Anlatım Teknikleri ve Düşünceyi Geliştirme — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Bir yazar şöyle der: "Küçük ayrıntılar, bir kentin belleğini saklar. Eski bir kapı tokmağı, yıllardır aynı köşede duran terzi dükkânı ve duvarına tarih kazınmış çeşme, geçmişi bugüne taşır."

Bu parçada düşünceyi geliştirme yollarından hangisi belirgindir?
AÖrneklendirme
BTanımlama
CSayısal verilerden yararlanma
DTanık gösterme
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Kapı tokmağı, dükkân ve çeşme; genel yargıyı somutlaştıran örneklerdir.
2Kolay
"İmge, duyularla algılanan bir varlığın zihinde yeni çağrışımlarla yeniden kurulmuş biçimidir."

Bu cümlede hangi yol kullanılmıştır?
ABenzetme
BÖyküleme
CTanımlama
DTartışma
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Cümle imgenin ne olduğunu açıklayarak kavramın kapsamını belirler.
3Orta
"Bir roman, kahramanın iç dünyasını sayfalar boyunca açabilir; kısa hikâye ise çoğu kez tek bir kırılma anını öne çıkarır."

Yazarın iki türü birlikte ele almasının amacı nedir?
ARomanın her bakımdan üstün olduğunu göstermek
BAnlatım olanakları arasındaki farkı görünür kılmak
Cİki türün aynı kurguya sahip olduğunu kanıtlamak
DTürlerin tarihini kronolojik sıralamak
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Romanın genişliği ile hikâyenin yoğunluğu karşılaştırılarak tür farkı belirginleştirilmiştir.
4Orta
"Dil, yalnızca sözcüklerin toplamı değildir." görüşünü savunan bir öğrenci, bir dil bilimcinin "Dilin sınırları, deneyimimizi anlatma yollarını da etkiler." sözünü aktarıyor.

Öğrenci alıntıyı hangi amaçla kullanmıştır?
AOlayların geçtiği zamanı bildirmek
BBir kavramı karşıtıyla açıklamak
CMetne mizahi bir ton kazandırmak
DGörüşünü uzman sözüyle desteklemek
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Bir uzmanın sözünü aktarmak, düşünceyi tanık gösterme yoluyla destekler.
5Zor
"Bir ankete katılan 20 öğrencinin 18'i okul bahçesinde daha fazla ağaç istedi. Demek ki ülkedeki bütün öğrencilerin yüzde 90'ı aynı görüşte."

Bu çıkarımın temel sorunu nedir?
AVerilerin hiç sayı içermemesi
BÖrneklerin açıklanmaması
CKüçük bir örneklemden genelleme yapılması
DDüşüncenin benzetmeyle anlatılması
Çözümü göster
Doğru cevap: C
20 kişilik grubun sonucu bütün öğrencileri temsil ettiği gösterilmeden genellenemez.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular