MegaSoru

Roman Türü 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Roman Türü Konu Anlatımı

Roman, gerçek ya da gerçeğe uygun olayları, geniş bir zaman ve mekân içinde, çok sayıda kişiyle ayrıntılı biçimde anlatan uzun kurmaca metindir. Bu konuda romanın özellikleri, yapısı, anlatımı ve üslubu ele alınır.

Romanın özellikleri

Roman uzun bir anlatıdır. Hikâyeden farklı olarak çok sayıda olaya, kişiye ve geniş bir zaman dilimine yer verir. Bir roman bir kişinin hayatının uzun bir bölümünü, bir ailenin birkaç kuşağını ya da bir toplumun değişim dönemini anlatabilir.
Romanda olaylar ana olay ve yan olaylar olarak örgütlenir. Yan olaylar ana olayı destekler, kişilerin farklı yönlerini gösterir ve romanın dünyasını genişletir. Kişiler de ana kişi ve yardımcı kişiler olarak çeşitlenir; ana kişi genellikle roman boyunca bir gelişim ya da değişim geçirir.
Romanlar ele aldıkları konuya göre farklı türlerde olabilir: tarihî, psikolojik, macera, bilimkurgu, polisiye ve toplumsal romanlar bunlardandır.

Romanın yapısı

Roman da hikâye gibi olay örgüsü, kişiler, zaman ve mekân unsurlarından oluşur; ama bu unsurlar daha geniş ve katmanlıdır.
• Olay örgüsü daha uzun ve karmaşıktır; birden çok düğüm noktası bulunabilir.
• Mekân çok sayıda yere yayılabilir: bir köy, bir şehir, bir yolculuk boyunca değişen yerler.
• Zaman günlerden yıllara, kuşaklara uzanabilir.
• Roman genellikle bölümlere ayrılır; her bölüm olayların bir aşamasını anlatır.
Romanda toplumsal çevre ve dönem önemlidir; birçok roman kişilerin içinde yaşadığı toplumun değerlerini, sorunlarını ve değişimini de yansıtır.

Romanda anlatım ve üslup

Romanda anlatıcı ve bakış açısı okurun olaylara bakışını belirler: hâkim anlatıcı geniş bir çerçeve sunar, kahraman anlatıcı okuru kişinin iç dünyasına yaklaştırır.
Romancı anlatım tekniklerinin hepsinden yararlanabilir: betimlemeyle mekânı canlandırır, diyalogla kişileri konuşturur, iç çözümleme ve iç konuşmayla kişilerin iç dünyasını aktarır, geriye dönüşle geçmişi bugüne bağlar.
Romanın üslubu yazarın dil tercihlerinden oluşur. Kişilerin konuşmaları onların eğitimine, yöresine ve karakterine göre farklılaşabilir; bu, romana gerçeklik duygusu katar. Bir romanı değerlendirirken yalnızca ne anlattığına değil, nasıl anlattığına da bakılır.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir roman, bir köyden şehre göç eden bir ailenin otuz yıllık hayatını anlatıyor; ailenin her bireyinin yaşadıkları ayrı bölümlerde işleniyor. Bu yapı hikâyeden hangi yönleriyle ayrılır?

Otuz yıllık geniş bir zaman, birden çok kişi ve her kişinin yaşadığı yan olaylar romanın kapsamını gösterir. Hikâye ise genellikle tek bir olaya ya da kısa bir zaman kesitine odaklanır.

Örnek 2. Bir romanda köylü bir karakter yöresel ağızla, şehirli bir doktor ise resmî bir dille konuşuyor. Yazarın bu tercihinin işlevi nedir?

Kişilerin konuşma biçimi onların kökenini, eğitimini ve toplumsal konumunu yansıtır. Bu tercih kişileri daha gerçekçi ve ayırt edilebilir kılar; romana gerçeklik duygusu katar.

Örnek 3. Bir romanın ana olayı bir öğretmenin köy okulunu ayağa kaldırma çabasıdır. Romanda ayrıca köydeki bir düğün, iki aile arasındaki bir tarla anlaşmazlığı ve muhtarlık seçimi de anlatılıyor. Bu olayların romandaki işlevi nedir?

Bunlar yan olaylardır. Köyün toplumsal yapısını, insanlar arasındaki ilişkileri ve öğretmenin karşılaştığı ortamı gösterir; böylece ana olayın anlamını genişletir ve romanın dünyasını zenginleştirir.

Özetle

  • Roman, geniş zaman ve mekânda, çok sayıda kişiyle olayları ayrıntılı anlatan uzun kurmaca metindir.
  • Romanda olaylar ana olay ve yan olaylar olarak örgütlenir.
  • Roman; tarihî, psikolojik, macera, bilimkurgu, polisiye, toplumsal gibi türlerde olabilir.
  • Romancı betimleme, diyalog, iç çözümleme, iç konuşma ve geriye dönüş gibi tekniklerin hepsinden yararlanabilir.
  • Roman değerlendirilirken ne anlattığı kadar nasıl anlattığına da bakılır.

Roman Türü — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
"Kasabanın tek saatçisi, kapanan dükkânının önünde durdu. Yıllarca tamir ettiği saatler çalışıyordu ama kendisi hangi güne yetişmeye çalıştığını unutmuştu."

Bu parçada saatçinin temel çatışması nedir?
AGeçmişteki emeğiyle bugünkü amaçsızlığı arasındaki gerilim
BSaatleri onaramadığı için duyduğu teknik kaygı
CKasabadan ayrılmak için gerekli parayı bulamaması
DKomşularıyla süren mülkiyet anlaşmazlığı
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Saatler çalışırken kahramanın yönünü yitirmesi iç çatışmayı gösterir.
2Kolay
""Bana gülümsediğini gördüm," dedi anlatıcı, "ama neden gülümsediğini o gün anlayamadım.""

Bu cümleden anlatıcı hakkında hangi yargıya ulaşılır?
AOlayları yalnızca dışarıdan, kişi olmadan anlatır
BBaşka kişinin iç dünyasına doğrudan erişimi yoktur
CBütün kişilerin düşüncelerini aynı anda bilir
DGelecekteki her olayı kesin biçimde önceden bilir
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Görme ile niyeti bilme arasındaki ayrım anlatıcının sınırını gösterir.
3Orta
"Elif, trenin kalkmasına on dakika kala perona geldi. Çantasındaki mektubu açmadı; zarfın üzerinde babasının el yazısını görmesi yetmişti."

Elif'in mektubu açmaması en çok neyi düşündürür?
AMektubun başka bir yolcuya ait olduğundan emin olduğunu
BMektubun uyandıracağı duygularla yüzleşmekten çekindiğini
CBabasıyla aynı trene bineceğini
DTrenin hareket saatini öğrenmek istediğini
Çözümü göster
Doğru cevap: B
El yazısının onu etkilemesi, açmama kararının duygusal yönünü güçlendirir.
4Orta
"Mahallenin dar sokakları her kış çamura bulanırdı. Bu kez belediye taş döşedi; fakat çocukların top oynadığı boşluk da otoparka dönüştü."

Mekân değişimi hangi karşıtlığı görünür kılar?
AMevsim değişiminin insan ilişkilerine etkisizliğini
BÇocukların oyun yerine okumayı seçmesini
CFiziksel iyileşme ile ortak yaşam alanının kaybını
DKırsal göç ile nüfus artışının eşitliğini
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Sokak düzelirken oyun alanının yok olması çift yönlü değişimdir.
5Zor
"Romanın ilk bölümünde yaşlı kadın köprüden geçer. İkinci bölümde yirmi yıl öncesine dönülerek köprünün neden inşa edildiği anlatılır."

Bu düzenlemenin temel işlevi nedir?
AŞimdiki olaya geçmişten neden ve anlam kazandırmak
BOlayları baştan sona kesintisiz kronolojik vermek
CKöprünün fiziksel ölçülerini öğretmek
DAnlatıcıyı tamamen ortadan kaldırmak
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Geriye dönüş geçmişi bugünkü sahnenin bağlamı yapar.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular