Anlatıcının iki zaman düzlemi arasındaki ilişkisi nasıldır?
Çözümü göster
Korku geçmişte yaşanır, anlamı bugün yorumlanır.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Bir insanın hayatı iki farklı biçimde anlatılabilir: kişinin kendisi yazarsa otobiyografi, başka biri yazarsa biyografi (yaşam öyküsü) ortaya çıkar. Bu konuda otobiyografinin özellikleri, biyografiyle farkı ve bu türlerin anıyla ilişkisi ele alınır.
Otobiyografi, bir kişinin kendi hayatını kendisinin anlattığı yazı türüdür. Yazar doğumundan başlayarak ailesini, çocukluğunu, eğitimini, karşılaştığı önemli olayları ve kişiliğinin nasıl biçimlendiğini anlatır.
Otobiyografi birinci kişi ağzından yazılır ve kişiseldir. Yazar olayları kendi bakış açısıyla değerlendirir; bu yüzden otobiyografi samimi bir iç dünya sunar ama öznel bir kaynaktır. Yazar bazı olayları ön plana çıkarabilir, bazılarını anlatmayabilir.
Biyografi, bir kişinin hayatının başka bir yazar tarafından anlatıldığı yazı türüdür. Genellikle bilim, sanat, siyaset ya da toplum hayatında iz bırakmış kişilerin biyografisi yazılır.
Biyografi yazarı belgelere, mektuplara, anılara ve tanıklıklara dayanır. Üçüncü kişi ağzından yazılır ve otobiyografiye göre daha nesnel olmayı amaçlar. Ancak biyografide de yazarın seçimleri ve yorumları vardır; iyi bir biyografi bilgilerini kaynaklara dayandırır ve kesin olmayan bilgileri kesinmiş gibi sunmaz.
Bu üç tür birbirine yakındır, ama farklıdır:
• Yazan kişi: Otobiyografiyi kişinin kendisi, biyografiyi başka biri yazar. Anıyı da yazar kendisi yazar.
• Kapsam: Otobiyografi ve biyografi bir hayatın bütününe ya da büyük bir bölümüne odaklanır, kişinin gelişimini izler. Anı ise yazarın hayatındaki belirli olayları, dönemleri ve tanık olduğu çevreyi anlatır; odakta çoğu zaman yazarın kendisinden çok yaşanan olaylar ve çevresindeki insanlar vardır.
• Bakış: Otobiyografi ve anı özneldir; biyografi belgeye dayanarak daha nesnel olmayı amaçlar.
Bir metnin türünü belirlerken önce kimin yazdığına, sonra metnin bir hayatın bütününü mü yoksa belirli olayları mı anlattığına bakılır.
Örnek 1. “Bir kış sabahı, deniz kenarındaki küçük bir kasabada doğmuşum. Babam balıkçıydı. İlkokulu kasabada, liseyi şehirde yatılı okudum; resim yapmaya da o yıllarda başladım.” Bu parça hangi türe uygundur?
Yazar kendi hayatını doğumundan başlayarak, birinci kişi ağzından ve kişiliğinin oluşumunu izleyerek anlatıyor. Bu özellikler otobiyografiye uygundur.
Örnek 2. “Bilim insanı, 1920'lerde Ankara'da doğdu. Mektuplarından anlaşıldığına göre gençliğinde öğretmen olmayı düşünüyordu.” Bu parça hangi türe aittir, hangi ifade bunu destekler?
Parça bir kişinin hayatını üçüncü kişi ağzından anlatıyor; bu biyografidir. "Mektuplarından anlaşıldığına göre" ifadesi, biyografi yazarının bilgiyi bir belgeye dayandırdığını gösterir.
Örnek 3. Bir yazar, yalnızca askerlik yıllarında tanıdığı arkadaşlarını ve o dönemin olaylarını anlatıyor. Bu metin otobiyografi midir? Açıklayınız.
Metin yazarın hayatının bütününü değil, belirli bir dönemini ve o dönemde tanık olduğu olayları ve insanları anlatıyor. Bu nedenle otobiyografiden çok anı türüne uygundur.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.