MegaSoru

Mülakat Türü 58 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Mülakat Türü Konu Anlatımı

Mülakat, belirli bir konuda bilgisine, deneyimine ya da görüşüne başvurulan bir kişiyle önceden hazırlanmış sorular aracılığıyla yapılan görüşme ve bu görüşmenin aktarıldığı metindir. Bir yazarla, bir sanatçıyla ya da bir bilim insanıyla yapılan mülakat, okura o kişinin düşüncelerini kendi sözleriyle tanıma fırsatı verir. Bu konuda mülakatın yapısı, nesnel ve öznel ifadeler ile iletişim ve anlatım özellikleri ele alınır.

Mülakatın yapısı ve hazırlanışı

Mülakat soru-cevap düzeniyle ilerler. Metin çoğu zaman görüşülen kişiyi ve konuşmanın çerçevesini tanıtan kısa bir girişle başlar. Ardından görüşmecinin soruları ve görüşülen kişinin cevapları yer alır.
İyi bir mülakat hazırlık gerektirir: görüşmeci, konuştuğu kişinin çalışmalarını önceden araştırır ve görüşmenin amacına uygun sorular hazırlar. Sorular anlamlı bir sırayla ilerler; çoğu zaman kişiyi ve çalışmasını tanıtan sorulardan tartışmalı ya da derin konulara geçilir.
Mülakat röportajdan ayrılır. Mülakatta soru-cevap düzeni ve görüşülen kişinin sözleri öne çıkar. Röportajda ise yazar görüşme yaptığı yeri, ortamı ve insanları da gözlemleyip betimler; görüşme, gözlemle iç içe verilir.

Sorunun niteliği ve iletişim

Mülakatın değeri büyük ölçüde soruların niteliğine bağlıdır.
• Açık uçlu sorular kişiyi düşündürür ve ayrıntılı cevap verdirir: "Romanın sonunu bu biçimde kurgulamanızda hangi düşünceler etkili oldu?" Evet-hayır sorusu ("Sonunu beğendiniz mi?") ise konuşmayı daraltır.
• Yönlendirici sorular, içine bir değer yargısı yerleştirerek cevabı etkiler: "Son filminizin çok daha başarılı olduğu açık; sizce de öyle değil mi?" Bu tür sorulardan kaçınılır.
• İki ayrı konuyu tek soruda birleştirmek cevabın odağını bulanıklaştırır.
• Takip soruları, verilen cevaptaki önemli bir ayrıntıyı açar: "Bu fotoğrafların anlatımınızı nasıl değiştirdiğini örnekleyebilir misiniz?"
Görüşmeci saygılı ve özenli bir iletişim kurar; görüşülen kişinin yanıtlamak istemediği konulara saygı gösterir, sözlerini değiştirmeden ve bağlamından koparmadan aktarır.

Nesnel ve öznel ifadeler

Mülakatta görüşülen kişinin sözleri iki türlü bilgi içerebilir. "Proje beş yılda tamamlandı." gibi doğrulanabilir ifadeler nesneldir. "Bence en güç aşama ekip içi uzlaşmaydı." gibi kişisel değerlendirmeler ise özneldir. Okur bu ayrımı yapmalıdır: bir uzmanın görüşü değerlidir, ama kanıtla desteklenmeyen kişisel kanaat kesin bilgi gibi kabul edilmemelidir.
Okur ayrıca görüşmecinin sesiyle görüşülen kişinin sesini ayırmalıdır. "Bu yanıt beni şaşırttı." gibi bir cümle görüşmeciye aitse, görüşülen kişinin düşüncesi sayılmaz. Mülakat, kişinin kendi düşüncelerini ve deneyimini nasıl ifade ettiğini en doğrudan gösteren kaynaktır; ancak tek başına evrensel bir yargı oluşturmaz.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir ressamla yapılan mülakatta sanatçının üretim sürecini ayrıntılı anlatması isteniyor. "Resim yapmayı seviyorsunuz, değil mi?" ile "Bir tabloya başlarken düşüncenizi biçimlendiren ilk etkenler nelerdir?" sorularından hangisi daha uygundur?

İkinci soru daha uygundur. Açık uçludur ve sanatçının sürecin nedenlerini, aşamalarını anlatmasına alan açar. İlk soru evet-hayır cevabına yöneltir ve cevabı önceden belirleyen bir yönlendirme içerir.

Örnek 2. Görüşülen kişi "Belki gelecek yıl yeni bir oyun sahneleriz." diyor. Mülakat metninde bu söz "Gelecek yıl kesinlikle yeni bir oyun sahneleyeceklerini açıkladı." biçiminde aktarılmıştır. Sorun nedir?

"Belki" sözcüğü olasılık bildirir; aktarımda bu olasılık kesinliğe dönüştürülmüştür. Bu, kaynak kişinin sözünü çarpıtır. Doğru aktarım "Gelecek yıl yeni bir oyun sahneleyebileceklerini söyledi." olmalıdır.

Örnek 3. Bir mülakatta yazar önce "Yazarken plan yapmam." sonra "Her bölümün ayrıntılı taslağını önceden çıkarırım." diyor. Görüşmeci nasıl davranmalıdır?

Görüşmeci iki ifadeyi saygılı biçimde hatırlatıp aralarındaki farkı açıklamasını istemelidir. Çelişkiyi açıklığa kavuşturan tarafsız bir takip sorusu, mülakatın bilgi değerini artırır.

Özetle

  • Mülakat, belirli bir konuda bir kişiyle önceden hazırlanmış sorularla yapılan görüşme ve bunun aktarıldığı metindir.
  • Mülakatta soru-cevap düzeni öne çıkar; röportajda görüşmenin yanında ortam ve gözlem de betimlenir.
  • Açık uçlu ve takip soruları mülakatı derinleştirir; yönlendirici ve çift konulu sorulardan kaçınılır.
  • Görüşülen kişinin sözleri anlamı ve bağlamı korunarak, değiştirilmeden aktarılmalıdır.
  • Okur nesnel ifadeleri öznel değerlendirmelerden, görüşmecinin sesini görüşülen kişinin sesinden ayırmalıdır.

Mülakat Türü — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Bir okul gazetesi, yeni kitabı yayımlanan bir yazara yazma alışkanlıkları ve eserini oluşturma süreci hakkında sorular yöneltir. Bu görüşmenin temel amacı nedir?
AYazarın deneyimlerini ve görüşlerini doğrudan kendi sözleriyle öğrenmek
BYazarın yaşamını olay örgüsü içinde kurmaca olarak anlatmak
CKitabın satış rakamlarını istatistiksel olarak kanıtlamak
DYazarın bütün eserlerini kronolojik olarak listelemek
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Mülakat, belirli bir konuda bilgi ve görüşü kaynak kişiden soru-cevap yoluyla edinir.
2Kolay
Bir öğrenci, yerel bir şairle mülakat yapacaktır. Verimli bir görüşme için ilk yapması gereken hangisidir?
AGörüşmeden önce söyleşiyi kendi görüşlerine göre tamamlamak
BŞairin çalışmalarını araştırıp görüşmenin amacına uygun sorular hazırlamak
CSoruları şaire hiç göstermeden rastgele seçmek
DGörüşme sırasında kaynak kişinin sözlerini değiştirmek
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Ön araştırma ve amaç odaklı soru hazırlığı mülakatın niteliğini artırır.
3Orta
Bir ressamla yapılan mülakatta, sanatçının üretim sürecini ayrıntılandırması isteniyor. Hangi soru bu amaca en uygundur?
AResim yapmayı seviyorsunuz, değil mi?
BBir tabloya başlarken düşüncenizi biçimlendiren ilk etkenler nelerdir?
CBu yıl kaç sergi açtınız?
DEn sevdiğiniz renk mavi mi?
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Açık uçlu soru, üretim sürecinin nedenlerini ve aşamalarını anlatmaya alan açar.
4Orta
"Romanınızın sonunu beğendiniz mi?" sorusu, yazarın kararlarını açığa çıkaracak şekilde nasıl değiştirilebilir?
ARomanın sonunda kahraman ölüyor mu?
BRomanınız üç yüz sayfa mı?
CRomanın sonunu bu biçimde kurgulamanızda hangi düşünceler etkili oldu?
DBu sonu herkes beğenmiştir, değil mi?
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Açık uçlu yeniden yazım, evet-hayır yanıtının ötesine geçerek gerekçe ister.
5Zor
Bir mülakat metni hazırlanırken konuşmacının "Belki bu yöntem işe yarayabilir." sözü "Bu yöntem kesinlikle işe yarar." biçimine çevriliyor. Sorun nedir?
ASöyleşide doğrudan alıntıya yer verilmesi
BCümlede geniş zaman kullanılması
CKonuşmacının belirsizlik içeren ifadesinin kesin yargıya dönüştürülmesi
DMetnin yazılı biçimde yayımlanması
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Anlamı değiştiren müdahale kaynak kişinin görüşünü çarpıtır.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular