Çözümü göster
Tepe denge çizgisinin üstündeki en büyük sapma noktasıdır.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Durgun bir göle atılan taş, halka hâlinde yayılan dalgalar oluşturur. Dalgalar, maddeyi bir yerden başka bir yere taşımadan enerjiyi taşır. Bu konuda dalgayı tanımlayan temel kavramları ve bunlar arasındaki ilişkiyi inceliyoruz.
Bir ortamın bir noktasında başlayan titreşimin çevreye yayılmasına dalga denir. Su yüzeyindeki bir mantar, dalga geçerken aşağı yukarı titreşir ama dalgayla birlikte ilerlemez. Bu, dalganın maddeyi değil enerjiyi taşıdığını gösterir.
Dalgayı oluşturan titreşim kaynağıdır; kaynak durursa yeni dalga oluşmaz.
• Dalga tepesi: Denge konumunun en üstündeki nokta. Dalga çukuru: en alttaki nokta.
• Genlik: Denge konumu ile tepe (ya da çukur) arasındaki uzaklıktır. Genlik, dalganın taşıdığı enerjiyle ilgilidir.
• Dalga boyu ($\lambda$): Ardışık iki tepe ya da ardışık iki çukur arasındaki uzaklıktır; uzunluk birimiyle ölçülür.
• Periyot ($T$): Bir tam dalganın oluşması için geçen süredir.
• Frekans ($f$): Birim zamanda oluşan dalga sayısıdır. $f = \dfrac{1}{T}$.
Ardışık beş tepe arasında dört dalga boyu bulunur; tepe sayısı ile aralık sayısını karıştırmamak gerekir.
Dalga bir periyotta bir dalga boyu kadar ilerler. Bu yüzden dalganın yayılma sürati $v = \dfrac{\lambda}{T} = \lambda \cdot f$ ile bulunur.
Dalga boyu cetvel ya da şerit metre gibi uzunluk ölçen araçlarla, periyot kronometre gibi zaman ölçen araçlarla belirlenir. Frekans, belirli bir sürede oluşan dalgalar sayılarak bulunabilir.
Örnek 1. Bir kaynak 4 s'de 20 dalga oluşturuyor. Frekansı ve periyodu nedir?
$f = 20 / 4 = 5$ Hz, $T = 1 / f = 0{,}2$ s.
Örnek 2. Frekansı 4 Hz olan bir su dalgasının dalga boyu 0,5 m'dir. Dalga sürati nedir?
$v = \lambda \cdot f = 0{,}5 \cdot 4 = 2$ m/s.
Örnek 3. Bir ipteki dalgada ardışık beş tepe arasındaki uzaklık 2 m'dir. Dalga boyu nedir?
Ardışık beş tepe arasında dört dalga boyu vardır: $\lambda = 2 / 4 = 0{,}5$ m.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.