MegaSoru

Dalgaların Temel Kavramları 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Dalgaların Temel Kavramları Konu Anlatımı

Durgun bir göle atılan taş, halka hâlinde yayılan dalgalar oluşturur. Dalgalar, maddeyi bir yerden başka bir yere taşımadan enerjiyi taşır. Bu konuda dalgayı tanımlayan temel kavramları ve bunlar arasındaki ilişkiyi inceliyoruz.

Dalga ve titreşim

Bir ortamın bir noktasında başlayan titreşimin çevreye yayılmasına dalga denir. Su yüzeyindeki bir mantar, dalga geçerken aşağı yukarı titreşir ama dalgayla birlikte ilerlemez. Bu, dalganın maddeyi değil enerjiyi taşıdığını gösterir.
Dalgayı oluşturan titreşim kaynağıdır; kaynak durursa yeni dalga oluşmaz.

Temel kavramlar

• Dalga tepesi: Denge konumunun en üstündeki nokta. Dalga çukuru: en alttaki nokta.
• Genlik: Denge konumu ile tepe (ya da çukur) arasındaki uzaklıktır. Genlik, dalganın taşıdığı enerjiyle ilgilidir.
• Dalga boyu ($\lambda$): Ardışık iki tepe ya da ardışık iki çukur arasındaki uzaklıktır; uzunluk birimiyle ölçülür.
• Periyot ($T$): Bir tam dalganın oluşması için geçen süredir.
• Frekans ($f$): Birim zamanda oluşan dalga sayısıdır. $f = \dfrac{1}{T}$.
Ardışık beş tepe arasında dört dalga boyu bulunur; tepe sayısı ile aralık sayısını karıştırmamak gerekir.

Dalga sürati

Dalga bir periyotta bir dalga boyu kadar ilerler. Bu yüzden dalganın yayılma sürati $v = \dfrac{\lambda}{T} = \lambda \cdot f$ ile bulunur.
Dalga boyu cetvel ya da şerit metre gibi uzunluk ölçen araçlarla, periyot kronometre gibi zaman ölçen araçlarla belirlenir. Frekans, belirli bir sürede oluşan dalgalar sayılarak bulunabilir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir kaynak 4 s'de 20 dalga oluşturuyor. Frekansı ve periyodu nedir?

$f = 20 / 4 = 5$ Hz, $T = 1 / f = 0{,}2$ s.

Örnek 2. Frekansı 4 Hz olan bir su dalgasının dalga boyu 0,5 m'dir. Dalga sürati nedir?

$v = \lambda \cdot f = 0{,}5 \cdot 4 = 2$ m/s.

Örnek 3. Bir ipteki dalgada ardışık beş tepe arasındaki uzaklık 2 m'dir. Dalga boyu nedir?

Ardışık beş tepe arasında dört dalga boyu vardır: $\lambda = 2 / 4 = 0{,}5$ m.

Özetle

  • Dalgalar maddeyi değil enerjiyi taşır.
  • Dalga boyu ardışık iki tepe arası uzaklık, genlik denge konumu ile tepe arası uzaklıktır.
  • Frekans birim zamandaki dalga sayısıdır ve $f = 1/T$'dir.
  • Dalga sürati $v = \lambda \cdot f$ ile bulunur.
  • Dalga boyu uzunluk, periyot zaman ölçen araçlarla belirlenir.

Dalgaların Temel Kavramları — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Enine bir dalganın anlık profilinde denge çizgisinin üstündeki en büyük sapmanın görüldüğü noktaya ne ad verilir?
AÇukur.
BPeriyot.
CTepe.
DDalga boyu.
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Tepe denge çizgisinin üstündeki en büyük sapma noktasıdır.
2Kolay
Enine dalganın anlık profilinde denge çizgisinin altında kalan en alt nokta hangisidir?
ATepe.
BDenge noktası.
CGenlik.
DÇukur.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Çukur, aşağı yöndeki en büyük sapmanın görüldüğü noktadır.
3Orta
Simetrik bir ip dalgasının tepesi denge çizgisinden 4 cm üstündedir. Genlik kaçtır?
A2 cm
B4 cm
C8 cm
D16 cm
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Genlik denge çizgisi ile tepe arasındaki düşey uzaklıktır.
4Orta
Düzenli bir enine dalgada ardışık iki çukur arasındaki yatay uzaklık 18 cm'dir. Hangisi doğrudur?
ADalga boyu 18 cm'dir. Genlik bu ölçümden bulunmaz.
BDalga boyu 9 cm'dir.
CGenlik 18 cm'dir.
DÇukur arası uzaklık hiçbir dalga büyüklüğünü vermez.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Ardışık çukurlar profilin bir tam uzamsal tekrarını verir.
5Zor
K ve L anlık profillerinde ardışık tepelerin yatay aralığı eşittir. K'nin tepesi kendi denge çizgisinden L'ninkinin iki katı uzaklıktadır. Hangisi doğrudur?
ADalga boyları eşittir. K'nin genliği iki kattır.
BK'nin hem dalga boyu hem genliği iki kattır.
Cİkisinin de genliği eşittir.
DK'nin dalga boyu yarı, genliği iki kattır.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Yatay tekrar aralığı dalga boyunu, denge çizgisinden düşey uzaklık genliği belirler.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular