Çözümü göster
Ses mekanik dalgadır. Titreşim komşu ortam parçacıklarının etkileşimiyle yayılır.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Bir gök gürültüsünü şimşeğin parıltısından sonra duyarız; ışık sesten çok daha hızlı yayılır. Bu konuda dalgaların yayılma süratini nelerin belirlediğini inceliyoruz.
Bir dalganın yayılma sürati, içinde yayıldığı ortamın özelliklerine bağlıdır; kaynağın frekansına bağlı değildir. Aynı ortamda frekans artırılırsa sürat değişmez, dalga boyu kısalır ($v = \lambda \cdot f$).
Dalga bir ortamdan diğerine geçtiğinde frekansı değişmez, çünkü frekansı kaynak belirler. Değişen sürat ve dalga boyudur.
• Ses, maddesel ortam gerektiren mekanik bir dalgadır. Havası boşaltılan bir fanus içindeki zilin sesi giderek duyulmaz olur. Sesin sürati genel olarak katılarda en büyük, gazlarda en küçüktür (katı > sıvı > gaz). Raylara kulak veren biri, gelen trenin sesini havadan önce raydan duyar.
• Su dalgalarının sürati suyun derinliğine bağlıdır: derin suda dalgalar daha hızlı, sığ suda daha yavaş yayılır.
Işık gibi elektromanyetik dalgalar boşlukta yayılır ve boşluktaki sürati yaklaşık $3 \cdot 10^8$ m/s'dir; bu, bilinen en büyük süratidir. Işık camda ya da suda boşluktakinden daha yavaş yayılır.
Farabi, sesin cisimlerin titreşmesiyle oluştuğunu ve bu titreşimin hava gibi bir ortam aracılığıyla kulağa iletildiğini açıklamıştır. Bu açıklama, sesin bir ortam gerektirdiği fikriyle uyumludur.
Örnek 1. Aynı ipte frekans 2 Hz'den 4 Hz'ye çıkarılıyor. İpteki dalgaların sürati ve dalga boyu nasıl değişir?
Ortam aynı olduğu için sürat değişmez. $v = \lambda \cdot f$ sabit kaldığından frekans iki katına çıkınca dalga boyu yarıya iner.
Örnek 2. Sesin havadaki sürati 340 m/s'dir. Şimşeği gördükten 3 s sonra gök gürültüsünü duyan kişi şimşeğe yaklaşık ne kadar uzaktadır?
Işık çok hızlı geldiği için şimşek hemen görülmüş kabul edilir. Uzaklık $340 \cdot 3 = 1020$ m'dir.
Örnek 3. Bir su dalgası derin bölgeden sığ bölgeye geçiyor. Frekans, sürat ve dalga boyu nasıl değişir?
Frekans kaynağa bağlı olduğundan değişmez. Sığ bölgede sürat azalır, bu yüzden dalga boyu da kısalır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.