Çözümü göster
Normal, temas noktasından yüzeye dik geçen doğrudur.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Su dalgaları bir engele çarptığında geri döner, derinliği farklı bir bölgeye geçtiğinde ise yön değiştirebilir. Bu konuda doğrusal su dalgalarında yansımayı ve kırılmayı, ayrıca seste yankıyı nitel olarak inceliyoruz.
Doğrusal su dalgaları düz bir engele çarptığında yansır. Açıları ölçmek için dalganın engele değdiği noktadan engele dik bir doğru çizilir; buna normal denir.
Gelen dalganın ilerleme doğrultusu ile normal arasındaki açı gelme açısı, yansıyan dalganın ilerleme doğrultusu ile normal arasındaki açı yansıma açısıdır. Gelme açısı yansıma açısına eşittir.
Dalganın ilerleme doğrultusu dalga cephesine (tepe çizgilerine) diktir. Engele dik gelen dalga geldiği doğrultuda geri döner. Yansıyan dalga aynı ortamda kaldığı için sürati, frekansı ve dalga boyu değişmez.
Su dalgaları derinliği farklı iki bölge arasında geçerken sürati değişir. Dalga derin bölgeden sığ bölgeye geçerken yavaşlar, dalga boyu kısalır, frekansı değişmez.
Dalga sınıra eğik gelirse ilerleme doğrultusu da değişir: yavaş (sığ) bölgeye geçerken normale yaklaşır, hızlı (derin) bölgeye geçerken normalden uzaklaşır. Bu olaya kırılma denir.
Sınıra dik gelen dalga doğrultusunu değiştirmez ama yine sürati ve dalga boyu değişir. Kırılmanın nedeni, eğik gelen dalga cephesinin bir ucunun yeni bölgeye diğerinden önce girip farklı süratle ilerlemesidir.
Ses dalgaları da bir engelden yansır. Yansıyan ses, doğrudan gelen sesten ayrı olarak algılanabilecek kadar geç duyulursa buna yankı denir.
Mimar Sinan, camilerinin tasarımında sesin her yere düzgün ulaşmasına, yani akustiğe önem vermiştir. Bir mekânda yansımalar, yüzeylerin biçimi ve sesi soğuran malzemeler kullanılarak denetlenir.
Örnek 1. Düz bir engele gelen su dalgasının ilerleme doğrultusu engelle 30° yapıyor. Yansıma açısı kaçtır?
Normal engele diktir. Gelme açısı $90^\circ - 30^\circ = 60^\circ$'dir. Yansıma açısı da $60^\circ$ olur.
Örnek 2. Sabit bir kaynakla oluşturulan su dalgası derinden sığa geçiyor ve dalga boyu 3 cm'den 2 cm'ye düşüyor. Sürat nasıl değişmiştir?
Frekans değişmediği için sürat dalga boyuyla orantılıdır. Sığ bölgedeki sürat derin bölgedekinin $2/3$'üdür.
Örnek 3. Bir su dalgası sığ bölgeden derin bölgeye sınıra eğik geçiyor. İlerleme doğrultusu nasıl değişir?
Derin bölgede dalga daha hızlıdır. Hızlı bölgeye eğik geçen dalga normalden uzaklaşır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.