MegaSoru

Rezonans ve Deprem Kavramları 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Rezonans ve Deprem Kavramları Konu Anlatımı

Bir salıncağı doğru anlarda iterek yükseltebiliriz; depremde ise bazı binalar diğerlerinden daha çok sallanabilir. Bu konuda rezonansı ve depremle ilgili temel kavramları inceliyoruz.

Rezonans

Her titreşebilen sistemin kendine özgü bir doğal frekansı vardır. Sisteme düzenli olarak dışarıdan etki eden bir kaynağın frekansı doğal frekansa eşit ya da yakın olursa sistemin titreşim genliği büyür. Bu olaya rezonans denir.
• Aynı frekanslı iki diyapozondan biri titreştirildiğinde, yakındaki diğer diyapozon da ses dalgalarının etkisiyle titreşmeye başlar. Frekansları farklıysa bu etki zayıf kalır.
• Salıncağı salınım ritmine uygun anlarda iten kişi küçük itmelerle büyük salınım elde eder.
• Bir köprüden ritmik adımlarla geçen topluluk, adım frekansı köprünün doğal frekansına yakınsa köprüyü belirgin biçimde salındırabilir. Bu yüzden topluluklar köprülerden adım uydurmadan geçer.
Sürtünme ve enerji kayıpları, rezonansta genliğin sınırsız büyümesini engeller.

Deprem kavramları

• Odak noktası: Yer içinde depremin başladığı noktadır.
• Merkez üssü: Odak noktasının tam üstündeki yeryüzü noktasıdır.
• Odak derinliği: Odak noktası ile merkez üssü arasındaki uzaklıktır.
• Büyüklük: Depremin kaynağında açığa çıkan enerjiyle ilgilidir; bir deprem için tek bir büyüklük değeri vardır.
• Şiddet: Depremin belirli bir yerdeki etkisini gösterir; aynı deprem farklı yerlerde farklı şiddette hissedilebilir. Şiddet uzaklığa, zemine ve yapıların durumuna bağlıdır.
Depremde zeminin titreşim frekansı bir binanın doğal frekansına yakınsa bina rezonans nedeniyle daha çok sallanabilir.

Deprem bilgisini doğrulama

Bugün bilim, bir depremin yerini, zamanını ve büyüklüğünü önceden kesin olarak bildiremez. Bilimsel kurumlar bir bölgede belirli bir süre içinde deprem olasılığını değerlendirir; bu kesin tahmin değildir.
Kesin gün ve saat veren, kaynağı belirsiz paylaşımlara itibar edilmemeli; bilgiler yetkili bilimsel kurumlardan doğrulanmalıdır.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Doğal frekansı 440 Hz olan bir diyapozonun yakınında 440 Hz ve 512 Hz'lik iki diyapozon ayrı ayrı titreştiriliyor. Hangisi ilk diyapozonu daha belirgin titreştirir?

Frekansı doğal frekansa eşit olan 440 Hz'lik diyapozon rezonans oluşturur ve ilk diyapozonu belirgin biçimde titreştirir.

Örnek 2. Bir deprem K kentinde güçlü, L kentinde hafif hissediliyor. İki kentte depremin büyüklüğü farklı mıdır?

Hayır. Bir depremin tek bir büyüklüğü vardır. Farklı olan şiddettir; uzaklık, zemin ve yapıların durumu şiddeti değiştirir.

Örnek 3. İki depremin merkez üssü aynı noktada ama odak derinlikleri farklıdır. Odak noktaları aynı mıdır?

Hayır. İkisinin odağı aynı yüzey noktasının altındadır ama farklı derinliklerde bulunur; odak noktaları farklıdır.

Özetle

  • Dış etkinin frekansı doğal frekansa eşit ya da yakınsa genlik büyür; buna rezonans denir.
  • Odak yer içindeki başlangıç noktası, merkez üssü onun tam üstündeki yüzey noktasıdır.
  • Büyüklük kaynakla ilgilidir ve bir deprem için tektir; şiddet yerden yere değişir.
  • Zemin frekansı binanın doğal frekansına yakınsa bina daha çok sallanabilir.
  • Depremin zamanı kesin olarak önceden bilinemez; bilgiler yetkili kaynaklardan doğrulanır.

Rezonans ve Deprem Kavramları — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Bir cisim denge konumundan uzaklaştırılıp serbest bırakılıyor. Serbest titreşimin tekrar sıklığına ne denir?
ADoğal frekans.
BGenlik.
CYayılma sürati.
DDalga boyu.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Doğal frekans sistemin serbest titreşim sıklığıdır.
2Kolay
Düzenli dış etkinin frekansı titreşebilen bir sistemin doğal frekansına yaklaştığında hangi olay belirginleşebilir?
AYansıma.
BKırılma.
CRezonans.
DDalganın boşlukta yayılması.
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Frekanslar yakınken dış etkiden sisteme daha etkili enerji aktarılabilir ve titreşim genliği büyüyebilir.
3Orta
Yakın iki özdeş diyapozondan yalnız biri vuruluyor. Bir süre sonra ikinci diyapozonun da titreştiği gözleniyor. En uygun açıklama hangisidir?
Aİki diyapozonun frekansları farklı olduğu için ikinci zorunlu olarak titreşir.
Bİlkinden yayılan ses, doğal frekansı eşleşen ikinci diyapozonu titreştirebilir.
Cİkinci diyapozonun titreşmesi için ilkine fiziksel olarak çarpması gerekir.
DSes hava yoluyla enerji aktaramaz.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Ses dalgası ikinci diyapozona düzenli dış etki uygular. Doğal frekansların eşleşmesi tepkisini güçlendirir.
4Orta
Bir diyapozondan gelen düzenli ses, doğal frekansları farklı iki diyapozona ulaşıyor. Diğer koşullar eşitse hangisinin tepkisinin daha belirgin olması beklenir?
AGelen frekanstan en uzak olanın.
BDoğal frekansı gelen sesin frekansına yakın olanın.
CRengi daha koyu olanın.
DDoğal frekansı ne olursa olsun ikisinin eşit.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Rezonans tepkisi frekansların yakın olduğu durumda belirginleşebilir.
5Zor
K diyapozonu 240 Hz ses yayıyor. Aynı uzaklıktaki L'nin doğal frekansı 240 Hz, M'ninki 300 Hz. Diğer koşullar aynı. Hangi tahmin gerekçelidir?
AM daha büyük frekansa sahip olduğu için kesinlikle daha güçlü titreşir.
Bİkisi de kaynakla aynı uzaklıkta olduğundan kesinlikle eşit titreşir.
CYalnız kaynak vurulduğu için iki alıcı da titreşemez.
DL'de daha belirgin titreşim beklenir. Kaynak frekansına daha yakındır.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Alıcıdaki büyük tepki için yüksek sayı değil, doğal frekansla kaynak frekansının yakınlığı aranır.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular