MegaSoru

Birleşik Bağlama, Ölçü Aletleri ve Kısa Devre 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Birleşik Bağlama, Ölçü Aletleri ve Kısa Devre Konu Anlatımı

Gerçek devrelerde dirençler çoğu zaman hem seri hem paralel bağlıdır. Bu konuda birleşik bağlı dirençleri çözümlemeyi, ampermetre ve voltmetrenin nasıl bağlanacağını ve kısa devrenin etkisini inceliyoruz.

Birleşik bağlama

Birleşik bağlı bir devre adım adım sadeleştirilir: önce açıkça paralel ya da seri olan gruplar tek bir eşdeğer dirençle değiştirilir, sonra devre tek dirence indirgenir.
Ana kol akımı $I = V / R_{eş}$ ile bulunur. Ardından devre geri açılarak her direncin akımı ve uçları arasındaki gerilim hesaplanır: seri kısımda akım aynıdır, paralel kısımda gerilim aynıdır.

Ölçü aletleri

• Ampermetre akımı ölçer ve devreye seri bağlanır; ölçtüğü akımın içinden geçmesi gerekir. İdeal ampermetrenin direnci çok küçüktür, böylece devrenin akımını değiştirmez.
• Voltmetre iki nokta arasındaki potansiyel farkı ölçer ve ölçülecek elemana paralel bağlanır. İdeal voltmetrenin direnci çok büyüktür, böylece içinden önemli bir akım geçmez.
Ampermetre yanlışlıkla paralel bağlanırsa direnci küçük olduğu için akımı üzerine çeker; voltmetre seri bağlanırsa direnci büyük olduğu için devrenin akımını neredeyse durdurur.
Ohmmetre bir elemanın direncini ölçer; ölçüm yapılırken eleman devreden ayrılmalıdır.

Kısa devre

Bir elemanın iki ucu direnci önemsiz bir iletkenle birleştirilirse akım bu kolay yolu seçer ve elemandan akım geçmez. Buna kısa devre denir.
Kısa devre edilen eleman devreden çıkmış gibi olur; eşdeğer direnç azalır, ana kol akımı artar. Üretecin iki ucu doğrudan bağlanırsa çok büyük akım geçer; teller aşırı ısınır, yangın tehlikesi doğar.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. 2 Ω'luk direnç, paralel bağlı 6 Ω ve 3 Ω'luk dirençlere seri bağlanıyor. Devre 12 V'a bağlıysa ana kol akımı nedir?

Paralel kısım $\dfrac{6 \cdot 3}{6 + 3} = 2$ Ω'dur. Eşdeğer direnç $2 + 2 = 4$ Ω, ana kol akımı $12 / 4 = 3$ A'dir.

Örnek 2. Aynı devrede 6 Ω'luk dirençten geçen akım nedir?

Paralel kısmın gerilimi $3 \cdot 2 = 6$ V'tur. 6 Ω'luk dirençten $6 / 6 = 1$ A geçer, 3 Ω'luk dirençten 2 A geçer.

Örnek 3. Seri bağlı iki ampulden birinin uçları bir tel parçasıyla birleştiriliyor. Ne olur?

Telle birleştirilen ampul kısa devre olur ve söner. Devrenin direnci azaldığı için diğer ampulden daha büyük akım geçer ve daha parlak yanar.

Özetle

  • Birleşik devre adım adım sadeleştirilip sonra geri açılarak çözülür.
  • Ampermetre seri, voltmetre paralel bağlanır.
  • İdeal ampermetrenin direnci çok küçük, ideal voltmetreninki çok büyüktür.
  • Kısa devre edilen elemandan akım geçmez; eşdeğer direnç azalır, ana kol akımı artar.
  • Üretecin uçlarının doğrudan birleştirilmesi tehlikelidir.

Birleşik Bağlama, Ölçü Aletleri ve Kısa Devre — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Üreteç ideal ve bağlantı kablolarının direnci ihmal ediliyor. Direnç değerleri sabittir. 3 Ω ve 6 Ω paralel, bu bloğa 4 Ω seri bağlıdır. Eşdeğer direnç kaçtır?
A2 Ω
B6 Ω
C9 Ω
D13 Ω
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Paralel çift 2 Ω eder. Seri 4 Ω eklenince toplam 6 Ω olur.
2Kolay
Üreteç ideal ve bağlantı kablolarının direnci ihmal ediliyor. Direnç değerleri sabittir. İki 8 Ω direnç paraleldir. Bu bloğa 5 Ω seri ekleniyor. Eşdeğer kaçtır?
A4 Ω
B9 Ω
C13 Ω
D21 Ω
Çözümü göster
Doğru cevap: B
İki özdeş 8 Ω paralelde 4 Ω verir. Seri 5 Ω ile toplam 9 Ω olur.
3Orta
Üreteç ideal ve bağlantı kablolarının direnci ihmal ediliyor. Direnç değerleri sabittir. Bir kolda 2 Ω ve 4 Ω seri, öteki kolda tek 3 Ω vardır. İki kol paraleldir. Eşdeğer kaçtır?
A1 Ω
B2 Ω
C3 Ω
D9 Ω
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Seri kol 6 Ω olur. 6 Ω ile 3 Ω paralelde 2 Ω verir.
4Orta
Üreteç ideal ve bağlantı kablolarının direnci ihmal ediliyor. Direnç değerleri sabittir. K kolunda 1 Ω ile 3 Ω seri, L kolunda 2 Ω ile 6 Ω seri bağlıdır. K ve L paraleldir. Eşdeğer direnç için hangisi doğrudur?
A4 Ω'dan küçüktür. Çünkü iki kol 4 Ω ve 8 Ω olarak paraleldir.
B12 Ω'dur. Kollar doğrudan toplanır.
C4 Ω'dur. Yalnız küçük kol belirler.
D6 Ω'dur. Kol dirençlerinin ortalamasıdır.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Önce kol içindeki seri dirençler toplanır. Paralel eşdeğer iki kolun da direncinden küçüktür.
5Zor
Üreteç ideal ve bağlantı kablolarının direnci ihmal ediliyor. Direnç değerleri sabittir. Birinci blokta iki 6 Ω, ikinci blokta iki 10 Ω direnç kendi içinde paraleldir. İki blok seri bağlıdır. Hangi sonuç doğrudur?
ABloklar 12 Ω ve 20 Ω, toplam 32 Ω'dur.
BToplam 4 Ω'dur. Blokların ortalaması alınır.
CToplam 2 Ω'dur. Blokların farkı alınır.
DBloklar 3 Ω ve 5 Ω, toplam 8 Ω'dur.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Özdeş direnç çiftleri paralelde yarıya iner. Blok eşdeğerleri seri olduğundan 3 + 5 = 8 Ω bulunur.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular