Çözümü göster
Paralel çift 2 Ω eder. Seri 4 Ω eklenince toplam 6 Ω olur.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Gerçek devrelerde dirençler çoğu zaman hem seri hem paralel bağlıdır. Bu konuda birleşik bağlı dirençleri çözümlemeyi, ampermetre ve voltmetrenin nasıl bağlanacağını ve kısa devrenin etkisini inceliyoruz.
Birleşik bağlı bir devre adım adım sadeleştirilir: önce açıkça paralel ya da seri olan gruplar tek bir eşdeğer dirençle değiştirilir, sonra devre tek dirence indirgenir.
Ana kol akımı $I = V / R_{eş}$ ile bulunur. Ardından devre geri açılarak her direncin akımı ve uçları arasındaki gerilim hesaplanır: seri kısımda akım aynıdır, paralel kısımda gerilim aynıdır.
• Ampermetre akımı ölçer ve devreye seri bağlanır; ölçtüğü akımın içinden geçmesi gerekir. İdeal ampermetrenin direnci çok küçüktür, böylece devrenin akımını değiştirmez.
• Voltmetre iki nokta arasındaki potansiyel farkı ölçer ve ölçülecek elemana paralel bağlanır. İdeal voltmetrenin direnci çok büyüktür, böylece içinden önemli bir akım geçmez.
Ampermetre yanlışlıkla paralel bağlanırsa direnci küçük olduğu için akımı üzerine çeker; voltmetre seri bağlanırsa direnci büyük olduğu için devrenin akımını neredeyse durdurur.
Ohmmetre bir elemanın direncini ölçer; ölçüm yapılırken eleman devreden ayrılmalıdır.
Bir elemanın iki ucu direnci önemsiz bir iletkenle birleştirilirse akım bu kolay yolu seçer ve elemandan akım geçmez. Buna kısa devre denir.
Kısa devre edilen eleman devreden çıkmış gibi olur; eşdeğer direnç azalır, ana kol akımı artar. Üretecin iki ucu doğrudan bağlanırsa çok büyük akım geçer; teller aşırı ısınır, yangın tehlikesi doğar.
Örnek 1. 2 Ω'luk direnç, paralel bağlı 6 Ω ve 3 Ω'luk dirençlere seri bağlanıyor. Devre 12 V'a bağlıysa ana kol akımı nedir?
Paralel kısım $\dfrac{6 \cdot 3}{6 + 3} = 2$ Ω'dur. Eşdeğer direnç $2 + 2 = 4$ Ω, ana kol akımı $12 / 4 = 3$ A'dir.
Örnek 2. Aynı devrede 6 Ω'luk dirençten geçen akım nedir?
Paralel kısmın gerilimi $3 \cdot 2 = 6$ V'tur. 6 Ω'luk dirençten $6 / 6 = 1$ A geçer, 3 Ω'luk dirençten 2 A geçer.
Örnek 3. Seri bağlı iki ampulden birinin uçları bir tel parçasıyla birleştiriliyor. Ne olur?
Telle birleştirilen ampul kısa devre olur ve söner. Devrenin direnci azaldığı için diğer ampulden daha büyük akım geçer ve daha parlak yanar.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.