Çözümü göster
$V = I \cdot R$ bağıntısından akım 12/6 = 2 A bulunur.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Bir iletkenin uçlarına uygulanan potansiyel fark arttıkça içinden geçen akım da artar. Bu konuda potansiyel fark, akım ve direnç arasındaki ilişkiyi (Ohm Yasası) ve bir iletkenin direncinin neye bağlı olduğunu inceliyoruz.
Sıcaklığı sabit tutulan bir iletkende potansiyel fark ile akım doğru orantılıdır. Bu ilişki $V = I \cdot R$ ile yazılır. Burada $V$ potansiyel fark (volt, V), $I$ akım (amper, A), $R$ dirençtir (ohm, Ω).
Direnç sabitken potansiyel fark iki katına çıkarsa akım da iki katına çıkar. Aynı potansiyel farkta direnç büyükse akım küçüktür.
Ohm Yasası'nı sınamak için bir dirence farklı potansiyel farklar uygulanır, her seferinde voltmetre ile potansiyel fark ve ampermetre ile akım ölçülür. Veriler tabloya yazılır ve potansiyel fark–akım grafiği çizilir.
Grafik orijinden geçen bir doğruysa Ohm Yasası geçerlidir. Potansiyel fark düşey eksende, akım yatay eksendeyse doğrunun eğimi direnci verir: eğim büyükse direnç büyüktür. Ölçümde küçük sapmalar olabilir; genelleme yapmak için birden fazla ölçüm alınır.
Katı bir iletkenin direnci üç değişkene bağlıdır:
• Uzunluk ($L$): Tel uzadıkça direnç artar.
• Kesit alanı ($A$): Tel kalınlaştıkça direnç azalır.
• Maddenin cinsi: Her maddenin özdirenci ($\rho$) farklıdır; bakır gibi iyi iletkenlerin özdirenci küçüktür.
Bu ilişki $R = \rho \cdot \dfrac{L}{A}$ ile ifade edilir. Uzunluğu iki katına çıkan telin direnci iki katına çıkar, kesit alanı iki katına çıkan telin direnci yarıya iner.
Reosta, üzerindeki sürgü kaydırılarak devreye giren tel uzunluğu değiştirilen ayarlı bir dirençtir. Ses ve ışık ayarı yapan düzeneklerde kullanılır.
Örnek 1. 6 Ω'luk bir direncin uçları arasındaki potansiyel fark 12 V'tur. Dirençten geçen akım nedir?
$I = \dfrac{V}{R} = \dfrac{12}{6} = 2$ A.
Örnek 2. Bir tel uzunluğu iki katına çıkarılıp kesit alanı da iki katına çıkarılarak yeniden yapılıyor (aynı maddeden). Direnci nasıl değişir?
$R = \rho \cdot L / A$ ifadesinde pay ve payda aynı oranda arttığı için direnç değişmez.
Örnek 3. Bir direnç için ölçülen değerler: 3 V'ta 0,5 A, 6 V'ta 1 A, 9 V'ta 1,5 A. Direnç kaç ohmdur?
Her ölçümde $V / I = 6$ Ω'dur. Değerler orantılı olduğu için Ohm Yasası sağlanır ve direnç 6 Ω'dur.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.