MegaSoru

Ohm Yasası 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Ohm Yasası Konu Anlatımı

Bir iletkenin uçlarına uygulanan potansiyel fark arttıkça içinden geçen akım da artar. Bu konuda potansiyel fark, akım ve direnç arasındaki ilişkiyi (Ohm Yasası) ve bir iletkenin direncinin neye bağlı olduğunu inceliyoruz.

Ohm Yasası

Sıcaklığı sabit tutulan bir iletkende potansiyel fark ile akım doğru orantılıdır. Bu ilişki $V = I \cdot R$ ile yazılır. Burada $V$ potansiyel fark (volt, V), $I$ akım (amper, A), $R$ dirençtir (ohm, Ω).
Direnç sabitken potansiyel fark iki katına çıkarsa akım da iki katına çıkar. Aynı potansiyel farkta direnç büyükse akım küçüktür.

Deney, tablo ve grafik

Ohm Yasası'nı sınamak için bir dirence farklı potansiyel farklar uygulanır, her seferinde voltmetre ile potansiyel fark ve ampermetre ile akım ölçülür. Veriler tabloya yazılır ve potansiyel fark–akım grafiği çizilir.
Grafik orijinden geçen bir doğruysa Ohm Yasası geçerlidir. Potansiyel fark düşey eksende, akım yatay eksendeyse doğrunun eğimi direnci verir: eğim büyükse direnç büyüktür. Ölçümde küçük sapmalar olabilir; genelleme yapmak için birden fazla ölçüm alınır.

Direnç neye bağlıdır?

Katı bir iletkenin direnci üç değişkene bağlıdır:
• Uzunluk ($L$): Tel uzadıkça direnç artar.
• Kesit alanı ($A$): Tel kalınlaştıkça direnç azalır.
• Maddenin cinsi: Her maddenin özdirenci ($\rho$) farklıdır; bakır gibi iyi iletkenlerin özdirenci küçüktür.
Bu ilişki $R = \rho \cdot \dfrac{L}{A}$ ile ifade edilir. Uzunluğu iki katına çıkan telin direnci iki katına çıkar, kesit alanı iki katına çıkan telin direnci yarıya iner.
Reosta, üzerindeki sürgü kaydırılarak devreye giren tel uzunluğu değiştirilen ayarlı bir dirençtir. Ses ve ışık ayarı yapan düzeneklerde kullanılır.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. 6 Ω'luk bir direncin uçları arasındaki potansiyel fark 12 V'tur. Dirençten geçen akım nedir?

$I = \dfrac{V}{R} = \dfrac{12}{6} = 2$ A.

Örnek 2. Bir tel uzunluğu iki katına çıkarılıp kesit alanı da iki katına çıkarılarak yeniden yapılıyor (aynı maddeden). Direnci nasıl değişir?

$R = \rho \cdot L / A$ ifadesinde pay ve payda aynı oranda arttığı için direnç değişmez.

Örnek 3. Bir direnç için ölçülen değerler: 3 V'ta 0,5 A, 6 V'ta 1 A, 9 V'ta 1,5 A. Direnç kaç ohmdur?

Her ölçümde $V / I = 6$ Ω'dur. Değerler orantılı olduğu için Ohm Yasası sağlanır ve direnç 6 Ω'dur.

Özetle

  • Ohm Yasası: $V = I \cdot R$; direnç sabitse potansiyel fark ile akım doğru orantılıdır.
  • Potansiyel fark–akım grafiği orijinden geçen bir doğrudur; eğimi direnci verir.
  • Direnç uzunlukla artar, kesit alanıyla azalır ve maddenin cinsine bağlıdır.
  • $R = \rho \cdot L / A$ ilişkisi tel direncini verir.
  • Reosta, devreye giren tel uzunluğunu değiştiren ayarlı dirençtir.

Ohm Yasası — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Uçları arasına 12 V uygulanan ohmik bir direncin değeri 6 Ω'dur. Dirençten geçen akımın büyüklüğü kaçtır?
A0,5 A
B2 A
C6 A
D72 A
Çözümü göster
Doğru cevap: B
$V = I \cdot R$ bağıntısından akım 12/6 = 2 A bulunur.
2Kolay
Uçları arasındaki potansiyel fark 9 V olan ohmik elemandan 0,3 A akım geçiyor. Direnci kaçtır?
A2,7 Ω
B9 Ω
C27 Ω
D30 Ω
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Direnç potansiyel farkın akıma oranıdır. 9/0,3 = 30 Ω bulunur.
3Orta
8 Ω ohmik dirençten 0,5 A akım geçiyor. Direncin uçları arasındaki potansiyel fark kaçtır?
A0,1 V
B4 V
C8 V
D16 V
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Potansiyel fark akım ile direnç çarpımıdır. 0,5×8 = 4 V olur.
4Orta
20 Ω ohmik direncin uçlarına 6 V uygulanıyor. Akım kaç miliamperdir?
A0,3 mA
B30 mA
C120 mA
D300 mA
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Akım 6/20 = 0,3 A'dır. 1 A = 1000 mA olduğundan 300 mA olur.
5Zor
Ohmik bir elemanın uçları arasında 10 V varken akım 250 mA ölçülüyor. Direnç kaçtır?
A0,4 Ω
B2,5 Ω
C40 Ω
D2500 Ω
Çözümü göster
Doğru cevap: C
250 mA, 0,25 A'dır. Direnç 10/0,25 = 40 Ω olur.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular