Çözümü göster
Koruma bağlantısı, yalıtım arızasında metal gövdenin tehlikeli potansiyelde kalma riskini azaltır.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Metal gövdeli cihazlarda bir arıza olursa gövde elektrik yüklü hâle gelebilir. Topraklama, bu durumda akımı insan yerine toprağa yönlendirerek bizi korur. Bu konuda topraklamanın işlevini ve topraklı-topraksız cihazlara dokunulduğunda oluşan akımı inceliyoruz.
Topraklama, bir cihazın metal gövdesinin ya da bir yapının, düşük dirençli bir iletkenle toprağa bağlanmasıdır. Topraklı prizlerdeki ek metal uçlar bu bağlantıyı sağlar.
Cihazın içinde bir kablo yalıtımı bozulup gövdeye değerse gövdeye elektrik kaçar. Gövde topraklıysa kaçak akım düşük dirençli toprak hattından akar ve sigorta ya da kaçak akım rölesi devreyi keser.
Elektrik kaçağı olan bir buzdolabına dokunan kişiyi düşünelim:
• Buzdolabı topraksızsa akım kişinin vücudu üzerinden toprağa akar; kişi çarpılır.
• Buzdolabı topraklıysa kişinin vücudu ile toprak hattı paralel iki yol oluşturur. Paralel kollarda akım dirençle ters orantılı paylaşıldığından, direnci çok küçük olan toprak hattından akımın neredeyse tamamı geçer, kişiden çok küçük bir akım geçer.
Bu nedenle topraklı priz ve topraklı fiş kullanmak, fişteki topraklama ucunu iptal etmemek önemlidir.
Yıldırım, bulut ile yer arasındaki çok büyük yük boşalmasıdır. Paratoner (yıldırımsavar), yapının en yüksek noktasına yerleştirilen sivri bir metal çubuk, onu toprağa bağlayan kalın bir iletken ve toprak içindeki bağlantıdan oluşur. Yıldırım akımını yapının içinden geçirmeden güvenli bir yoldan toprağa iletir.
Örnek 1. Kaçak olan topraksız bir buzdolabının gövdesi ile toprak arasında 220 V vardır. Gövdeye dokunan kişinin vücut direnci 2200 Ω ise vücuttan geçen akım nedir?
Akımın tek yolu kişinin vücududur: $I = 220 / 2200 = 0{,}1$ A (100 mA). Bu akım çok tehlikelidir.
Örnek 2. Aynı buzdolabı direnci 2 Ω olan bir toprak hattıyla topraklanmış olsun. Kişi ve toprak hattı paralel yollar oluşturuyorsa akım nasıl paylaşılır?
Paralel kollarda gerilim aynıdır; akım dirençle ters orantılıdır. Toprak hattının direnci kişininkinden 1100 kat küçük olduğu için akımın çok büyük kısmı toprak hattından geçer, kişiden geçen akım çok küçük kalır. Ayrıca büyük kaçak akım sigortayı ya da kaçak akım rölesini çalıştırır.
Örnek 3. Bir binada paratonerin toprak bağlantısı kopmuştur. Bu durum neden tehlikelidir?
Yıldırım akımı toprağa ulaşacak güvenli bir yol bulamaz ve yapının başka kısımlarından geçmeye çalışabilir. Bu da yangına ve hasara yol açabilir.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.