MegaSoru

Topraklama 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Topraklama Konu Anlatımı

Metal gövdeli cihazlarda bir arıza olursa gövde elektrik yüklü hâle gelebilir. Topraklama, bu durumda akımı insan yerine toprağa yönlendirerek bizi korur. Bu konuda topraklamanın işlevini ve topraklı-topraksız cihazlara dokunulduğunda oluşan akımı inceliyoruz.

Topraklama nedir?

Topraklama, bir cihazın metal gövdesinin ya da bir yapının, düşük dirençli bir iletkenle toprağa bağlanmasıdır. Topraklı prizlerdeki ek metal uçlar bu bağlantıyı sağlar.
Cihazın içinde bir kablo yalıtımı bozulup gövdeye değerse gövdeye elektrik kaçar. Gövde topraklıysa kaçak akım düşük dirençli toprak hattından akar ve sigorta ya da kaçak akım rölesi devreyi keser.

Topraklı ve topraksız cihaz

Elektrik kaçağı olan bir buzdolabına dokunan kişiyi düşünelim:
• Buzdolabı topraksızsa akım kişinin vücudu üzerinden toprağa akar; kişi çarpılır.
• Buzdolabı topraklıysa kişinin vücudu ile toprak hattı paralel iki yol oluşturur. Paralel kollarda akım dirençle ters orantılı paylaşıldığından, direnci çok küçük olan toprak hattından akımın neredeyse tamamı geçer, kişiden çok küçük bir akım geçer.
Bu nedenle topraklı priz ve topraklı fiş kullanmak, fişteki topraklama ucunu iptal etmemek önemlidir.

Paratoner

Yıldırım, bulut ile yer arasındaki çok büyük yük boşalmasıdır. Paratoner (yıldırımsavar), yapının en yüksek noktasına yerleştirilen sivri bir metal çubuk, onu toprağa bağlayan kalın bir iletken ve toprak içindeki bağlantıdan oluşur. Yıldırım akımını yapının içinden geçirmeden güvenli bir yoldan toprağa iletir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Kaçak olan topraksız bir buzdolabının gövdesi ile toprak arasında 220 V vardır. Gövdeye dokunan kişinin vücut direnci 2200 Ω ise vücuttan geçen akım nedir?

Akımın tek yolu kişinin vücududur: $I = 220 / 2200 = 0{,}1$ A (100 mA). Bu akım çok tehlikelidir.

Örnek 2. Aynı buzdolabı direnci 2 Ω olan bir toprak hattıyla topraklanmış olsun. Kişi ve toprak hattı paralel yollar oluşturuyorsa akım nasıl paylaşılır?

Paralel kollarda gerilim aynıdır; akım dirençle ters orantılıdır. Toprak hattının direnci kişininkinden 1100 kat küçük olduğu için akımın çok büyük kısmı toprak hattından geçer, kişiden geçen akım çok küçük kalır. Ayrıca büyük kaçak akım sigortayı ya da kaçak akım rölesini çalıştırır.

Örnek 3. Bir binada paratonerin toprak bağlantısı kopmuştur. Bu durum neden tehlikelidir?

Yıldırım akımı toprağa ulaşacak güvenli bir yol bulamaz ve yapının başka kısımlarından geçmeye çalışabilir. Bu da yangına ve hasara yol açabilir.

Özetle

  • Topraklama, cihaz gövdesinin düşük dirençli iletkenle toprağa bağlanmasıdır.
  • Kaçak durumunda akım insan yerine düşük dirençli toprak hattından akar.
  • Paralel yollarda akım dirençle ters orantılı paylaşılır.
  • Topraksız kaçaklı cihaza dokunan kişiden tehlikeli bir akım geçebilir.
  • Paratoner yıldırım akımını güvenli bir yoldan toprağa iletir.

Topraklama — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Bir cihazın erişilebilir metal gövdesinin koruma topraklamasına bağlanmasının temel amacı nedir?
ACihazın çalışma gerilimini yükseltmek.
BCihazın harcadığı enerjiyi depolamak.
CBir arızada akıma düşük dirençli bir dönüş yolu sağlayarak çarpılma riskini azaltmak.
DMetal gövdeyi yalıtkana dönüştürmek.
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Koruma bağlantısı, yalıtım arızasında metal gövdenin tehlikeli potansiyelde kalma riskini azaltır.
2Kolay
Sağlam cihaz normal çalışırken yük akımının dönüş yolu olarak hangi iletken kullanılır?
ANormal dönüş iletkeni kullanılır. Koruma iletkeni normal yük dönüş yolu olarak kullanılmaz.
BBütün yük akımı koruma iletkeninden döner.
CMetal gövde normal yük dönüş yoludur.
DCihazı kullanan kişi dönüş yolunu tamamlar.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Normal yük devresi ile koruma yolu farklı görevler üstlenir.
3Orta
Enerjili bir iletken yalıtım arızası sonucu metal gövdeye değiyor. Topraklama neden önem kazanır?
AGövdenin enerjilenmesi durumunda arıza akımına koruma yolu sağlar.
BArızalı yalıtımı anında onarır.
CŞebeke gerilimini kendiliğinden yükseltir.
DMetal gövdenin akım iletmesini engeller.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Arıza erişilebilir gövdeyi enerjileyebilir. Koruma yolu arıza akımının dönüşüne ve uygun koruyucunun çalışmasına yardımcı olur.
4Orta
Koruma iletkeninin arıza dönüş yolunda düşük dirençli olması neden istenir?
AGövdeye dokunan kişiyi dönüş yolu yapmak için.
BAkımı gövdede depolamak için.
CNormal yük akımını artırmak için.
DArıza akımının uygun dönüş yolundan geçmesini ve korumanın devreyi ayırmasını desteklemek için.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Düşük dirençli koruma yolu, arıza akımının dönüşünü kolaylaştırır ve uygun korumanın çalışmasına katkı sağlar.
5Zor
Koruma topraklaması ve uygun devre kesici birlikte hangi işlevleri üstlenebilir?
ATopraklama arıza akımına yol sağlar. Uygun kesici gerekli koşulda beslemeyi ayırır.
BTopraklama tek başına her arızada anahtar gibi açar.
CDevre kesici koruma iletkeninin yerini her durumda alır.
Dİkisi de yalnız normal çalışma akımını artırır.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Koruma yolu ile beslemenin kesilmesi ayrı işlevlerdir. Uygun bir sistemde bu işlevler birbirini tamamlar.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular