MegaSoru

Dirençlerin Seri ve Paralel Bağlanması 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Dirençlerin Seri ve Paralel Bağlanması Konu Anlatımı

Bir devrede birden fazla direnç farklı biçimlerde bağlanabilir. Bağlama biçimi, devrenin toplam direncini, akımı ve gerilimin dirençler arasında nasıl paylaşıldığını belirler. Bu konuda seri ve paralel bağlamayı inceliyoruz.

Seri bağlama

Dirençler uç uca, tek bir yol oluşturacak biçimde bağlanırsa seri bağlanmış olur.
• Eşdeğer direnç dirençlerin toplamıdır: $R_{eş} = R_1 + R_2 + \dots$
• Her dirençten aynı akım geçer.
• Üretecin potansiyel farkı dirençler arasında paylaşılır; büyük dirence büyük gerilim düşer: $V_1 = I \cdot R_1$.
Seri bağlı dirençlerden biri koparsa yol kesilir ve hiçbirinden akım geçmez.

Paralel bağlama

Dirençlerin uçları aynı iki noktaya bağlanırsa paralel bağlanmış olur.
• Eşdeğer direnç $\dfrac{1}{R_{eş}} = \dfrac{1}{R_1} + \dfrac{1}{R_2} + \dots$ ile bulunur. Eşdeğer direnç, paralel dirençlerin en küçüğünden de küçüktür.
• Her direncin uçları arasındaki potansiyel fark aynıdır.
• Ana kol akımı kollar arasında paylaşılır; küçük dirençli koldan büyük akım geçer. Kol akımlarının toplamı ana kol akımına eşittir.
Evlerdeki prizler ve lambalar paralel bağlıdır; böylece her cihaz aynı gerilimle çalışır ve biri kapatılınca diğerleri çalışmaya devam eder.

Veri toplama ve model sınama

Seri ve paralel bağlı dirençlerde ampermetre ve voltmetreyle ölçüm yapılarak bu kurallar sınanabilir. Seride her yerde aynı akım, paralelde her kolda aynı gerilim ölçülmesi modeli destekler. Ölçümlerdeki küçük farklar ölçüm belirsizliğinden kaynaklanabilir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. 4 Ω ve 6 Ω'luk dirençler seri bağlanıp 20 V'luk üretece bağlanıyor. Akımı ve her direncin gerilimini bulunuz.

$R_{eş} = 10$ Ω, $I = 20 / 10 = 2$ A. $V_1 = 2 \cdot 4 = 8$ V, $V_2 = 2 \cdot 6 = 12$ V. Gerilimlerin toplamı 20 V'tur.

Örnek 2. 3 Ω ve 6 Ω'luk dirençler paralel bağlanıp 12 V'luk üretece bağlanıyor. Eşdeğer direnci ve ana kol akımını bulunuz.

$\dfrac{1}{R_{eş}} = \dfrac{1}{3} + \dfrac{1}{6} = \dfrac{1}{2}$, $R_{eş} = 2$ Ω. Kol akımları $12/3 = 4$ A ve $12/6 = 2$ A, ana kol akımı 6 A'dir.

Örnek 3. Özdeş üç direnç (her biri 9 Ω) paralel bağlanıyor. Eşdeğer direnç nedir?

Özdeş $n$ direnç paralel bağlanınca eşdeğer direnç $R / n$ olur: $9 / 3 = 3$ Ω.

Özetle

  • Seride eşdeğer direnç dirençlerin toplamıdır; her dirençten aynı akım geçer.
  • Seride gerilim dirençlerle orantılı olarak paylaşılır.
  • Paralelde $1/R_{eş} = 1/R_1 + 1/R_2$; eşdeğer direnç en küçük dirençten de küçüktür.
  • Paralelde her kolun gerilimi aynıdır, ana kol akımı kollara paylaşılır.
  • Ev tesisatında cihazlar paralel bağlıdır.

Dirençlerin Seri ve Paralel Bağlanması — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Üreteç ideal, bağlantı kablolarının direnci ihmal ediliyor; direnç değerleri sabittir. K ve L dirençleri 2 Ω ve 4 Ω olup aynı tek akım yolunda seri bağlıdır. Eşdeğer direnç kaçtır?
A1,3 Ω
B2 Ω
C6 Ω
D8 Ω
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Seri bağlı dirençler toplanır: 2 + 4 = 6 Ω.
2Kolay
Üreteç ideal, bağlantı kablolarının direnci ihmal ediliyor; direnç değerleri sabittir. Değerleri farklı K ve L dirençleri dallanma olmayan aynı yolda seri bağlıdır. Kararlı durumda akımları için hangisi doğrudur?
ABüyük dirençten mutlaka daha küçük akım geçer.
BLambaya benzetilen direnç bütün akımı tüketir.
Cİlk direncin akımı ikincinin iki katıdır.
Dİki dirençten aynı akım geçer.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Seri bağlantıda dallanma yoktur; kararlı durumda bir bölgeden giren ve çıkan yük geçişleri aynı olmalıdır. Bu nedenle akım ortaktır.
3Orta
Üreteç ideal, bağlantı kablolarının direnci ihmal ediliyor; direnç değerleri sabittir. 3 Ω ve 9 Ω dirençler seri bağlanıp uçlarına 24 V uygulanıyor. Devre akımı kaçtır?
A1 A
B2 A
C4 A
D8 A
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Eşdeğer direnç 3 + 9 = 12 Ω'dur. Akım 24/12 = 2 A olur.
4Orta
Üreteç ideal, bağlantı kablolarının direnci ihmal ediliyor; direnç değerleri sabittir. 1 Ω, 2 Ω ve 3 Ω dirençler seri bağlıdır; birleşimin uçlarında 12 V vardır. Hangi sonuç doğrudur?
AEşdeğer direnç 6 Ω'dur; her dirençten 2 A geçer.
BEşdeğer direnç 6 Ω'dur; 2 A akım üç dirence eşit bölünür.
CEşdeğer direnç 3 Ω'dur; yalnız en büyük değer alınır.
DHer direnç doğrudan 12 V altında olduğundan akımları farklıdır.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Direnç toplamı 6 Ω, kaynak akımı 12/6 = 2 A'dır. Seri yolda aynı 2 A üç dirençten de geçer.
5Zor
Üreteç ideal, bağlantı kablolarının direnci ihmal ediliyor; direnç değerleri sabittir. K ve L seri bağlıdır. K 4 Ω'dur; birleşim 30 V altında 3 A akım geçiriyor. Hangi sonuç doğrudur?
AEşdeğer 10 Ω, L direnci 6 Ω'dur.
BL 10 Ω'dur; eşdeğer tek elemanın değeri sayılır.
CL 14 Ω'dur; bilinen direnç eşdeğere eklenir.
DL 90 Ω'dur; gerilim akımla çarpılır.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Eşdeğer direnç 30/3 = 10 Ω'dur. Seri toplamdan K çıkarılınca L için 10 - 4 = 6 Ω bulunur.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular