MegaSoru

Elektrik Akımı ve Yük Hareketi 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Elektrik Akımı ve Yük Hareketi Konu Anlatımı

Elektrik akımı, yüklerin bir yönde hareketiyle oluşur. Bu konuda akımın büyüklüğünü tanımlıyor, akımın oluşması için gerekenleri ve akımın farklı maddelerde nasıl iletildiğini inceliyoruz.

Akımın tanımı

Elektrik akımı, bir iletkenin kesitinden birim zamanda geçen yük miktarıdır: $I = \dfrac{q}{t}$. Yükün birimi coulomb (C), zamanın saniye (s), akımın amper (A)'dir. 1 A, kesitten her saniye 1 C yük geçmesi demektir.
Bu tanım su debisine benzer: debi, borudan birim zamanda geçen su miktarıdır.
Birim dönüşümlerine dikkat edilir: 1 mA = 0,001 A, 1 dakika = 60 s.

Akım oluşması için gerekenler

Akım oluşması için iki koşul birlikte gerekir:
• Yüklerin hareket edebileceği bir ortam (iletken).
• İletkenin uçları arasında bir potansiyel fark.
Bir tel tek başına akım oluşturmaz; içinde serbest elektronlar vardır ama potansiyel fark yoksa düzenli bir akış olmaz. Devre açıksa da akım oluşmaz.

Katı, sıvı ve gazlarda iletim

• Metallerde (katı iletkenlerde) akımı serbest elektronlar taşır.
• Tuzlu su ya da asitli su gibi sıvılarda akımı artı ve eksi yüklü iyonlar taşır; iyonlar zıt yönlerde hareket eder.
• Gazlar normalde iyi iletmez. Yüksek gerilim altında iyonlaşan gazlarda akımı iyonlar ve elektronlar taşır; şimşek ve floresan lambalar buna örnektir.
Saf su elektriği çok az iletir; içinde çözünmüş tuzlar arttıkça iletkenlik artar.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir telin kesitinden 4 s'de 12 C yük geçiyor. Akım şiddeti nedir?

$I = \dfrac{12}{4} = 3$ A.

Örnek 2. 0,5 A akım çeken bir lambadan 2 dakikada ne kadar yük geçer?

$t = 2 \cdot 60 = 120$ s. $q = I \cdot t = 0{,}5 \cdot 120 = 60$ C.

Örnek 3. Tuzlu suya iki elektrot daldırılıp bir pile bağlanıyor. Akım nasıl taşınır?

Tuzlu suda serbest elektron yoktur; akımı çözeltideki artı ve eksi iyonlar taşır. Artı iyonlar bir elektroda, eksi iyonlar öbür elektroda doğru hareket eder.

Özetle

  • Akım, kesitten birim zamanda geçen yük miktarıdır: $I = q / t$.
  • Akımın birimi amper, yükün birimi coulomb'dur.
  • Akım için iletken ortam ve potansiyel fark birlikte gerekir.
  • Metallerde akımı elektronlar, sıvılarda iyonlar taşır.
  • Gazlar ancak iyonlaştıklarında akımı iletir.

Elektrik Akımı ve Yük Hareketi — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Bir metal telin kesitinden 4 s'de aynı yönde toplam 12 C büyüklüğünde yük geçiyor. Bu aralıktaki ortalama akımın büyüklüğü kaçtır?
A1 A
B3 A
C4 A
D48 A
Çözümü göster
Doğru cevap: B
$I = \frac{q}{t}$ bağıntısıyla 12/4 = 3 A bulunur.
2Kolay
1 A akım büyüklüğü hangi yük geçişiyle ifade edilir?
ABir kesitten her saniye 1 C yük geçişiyle.
BBir kesitte toplam 1 C yük bulunmasıyla, süreye bakılmadan.
CHer saniye 1 J enerji aktarımıyla.
DBir telin 1 m uzunlukta olmasıyla.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Amper, coulomb/saniye birimidir. Akımın tanımında belirli bir kesitten geçen yük ile geçen süre birlikte yer alır.
3Orta
Bir tel kesitinden 2 s ile 8 s arasında aynı yönde 18 C yük geçiyor. Bu aralıktaki ortalama akım büyüklüğü kaçtır?
A2,3 A
B3 A
C6 A
D9 A
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Geçen süre 8 - 2 = 6 s'dir. Ortalama akım 18/6 = 3 A olur.
4Orta
Bir iletkenin kesitinden 2 dk boyunca aynı yönde 60 C yük geçiyor. Ortalama akımın büyüklüğü kaçtır?
A0,2 A
B0,5 A
C2 A
D30 A
Çözümü göster
Doğru cevap: B
2 dk, 120 s'dir. Akım 60/120 = 0,5 A olur.
5Zor
Bir tel kesitinden 0,5 dk'da aynı yönde 6 C yük geçiyor. Bu aralıktaki ortalama akımın büyüklüğü kaç miliamperdir?
A0,2 mA
B12 mA
C200 mA
D12000 mA
Çözümü göster
Doğru cevap: C
0,5 dk, 30 s'dir. Akım 6/30 = 0,2 A, yani 200 mA olur.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular