MegaSoru

Çözünme Olayının Sınıflandırılması 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Çözünme Olayının Sınıflandırılması Konu Anlatımı

Tuz suda çözünürken iyonlarına ayrışır, şeker ise molekülleri bozulmadan dağılır. Çözünme olayları, çözünen taneciklerin çözeltide hangi biçimde bulunduğuna ve çözünme sırasında yapının değişip değişmediğine göre sınıflandırılabilir.

İyonik ve moleküler çözünme

• İyonik çözünme: Çözünen madde suda iyonlarına ayrışır. İyonik bileşikler (NaCl, KNO₃) ve suda iyonlaşan bazı moleküler maddeler (HCl) böyle çözünür. Örneğin NaCl(k) → Na⁺(suda) + Cl⁻(suda); HCl(g) + H₂O → H₃O⁺(suda) + Cl⁻(suda).
• Moleküler çözünme: Çözünen madde molekülleri bozulmadan çözücü içine dağılır. Şeker, etanol ve üre suda moleküler olarak çözünür: C₁₂H₂₂O₁₁(k) → C₁₂H₂₂O₁₁(suda).

Fiziksel ve kimyasal çözünme

Çözünme sırasında taneciklerin yapısında yeni bağ oluşup oluşmadığı da bir ölçüttür. Şekerin ya da tuzun suda çözünmesi fiziksel çözünme olarak kabul edilir; su buharlaştırılırsa çözünen madde aynen geri elde edilir. Bazı maddeler ise su ile tepkimeye girerek çözünür ve yeni türler oluşur; örneğin HCl gazı suda çözünürken su molekülüne proton aktarır ve H₃O⁺ iyonu oluşur. Çözücü buharlaştırıldığında başlangıç maddesi aynen geri kazanılamıyorsa çözünme kimyasaldır.

Gruplandırma

Çözünme olayları birden fazla ölçüte göre gruplandırılabilir. Önce çözeltide iyon bulunup bulunmadığına bakılır (iyonik/moleküler), sonra çözünme sırasında yeni bir tür oluşup oluşmadığına bakılır (fiziksel/kimyasal). Çözeltide iyon bulunuyorsa çözelti elektriği iletir; bu, iyonik çözünme için bir kanıttır.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. KBr, C₂H₅OH ve C₆H₁₂O₆ maddelerinin suda çözünmesini iyonik ya da moleküler olarak sınıflandırınız.

KBr iyonik bir bileşiktir; suda K⁺ ve Br⁻ iyonlarına ayrışır, çözünmesi iyoniktir. Etanol (C₂H₅OH) ve glikoz (C₆H₁₂O₆) molekülleri bozulmadan suya dağıldığı için çözünmeleri moleküler çözünmedir.

Örnek 2. Ca(NO₃)₂'nin suda iyonlaşma denklemini yazınız.

Kalsiyum nitrat bir Ca²⁺ ve iki NO₃⁻ iyonu içerir: Ca(NO₃)₂(k) → Ca²⁺(suda) + 2NO₃⁻(suda). Çok atomlu nitrat iyonu bozulmadan çözeltiye geçer.

Örnek 3. Bir öğrenci şekerli suyun elektriği iletmediğini görüyor ve "şeker suda çözünmemiştir" sonucuna varıyor. Hatası nedir?

Elektrik iletimi çözeltide serbest iyon bulunmasına bağlıdır. Şeker suda moleküler olarak çözündüğü için iyon oluşturmaz ve çözelti iletken olmaz. İletkenliğin olmaması, çözünmenin olmadığını değil, çözünmenin moleküler olduğunu gösterir.

Özetle

  • İyonik çözünmede çözünen iyonlarına ayrışır; moleküler çözünmede moleküller bozulmadan dağılır.
  • İyonik çözünme sonucunda oluşan çözeltiler elektriği iletir.
  • Çözücü buharlaşınca çözünen aynen geri kazanılıyorsa çözünme fizikseldir.
  • Çözünme sırasında yeni türler oluşuyorsa (HCl'nin suda çözünmesi gibi) çözünme kimyasaldır.
  • Çok atomlu iyonlar çözünürken bozulmadan çözeltiye geçer.

Çözünme Olayının Sınıflandırılması — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Şekerin (C₁₂H₂₂O₁₁) suda çözünmesi hangi tür çözünmedir?
AMoleküler çözünme
Bİyonik çözünme
CErime
DYanma
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Şeker molekülleri bozulmadan su molekülleri arasına dağılır.
2Kolay
NaCl'nin suda çözünmesi hangi tür çözünmedir?
AMoleküler çözünme
Bİyonik çözünme
CSüblimleşme
DBuharlaşma
Çözümü göster
Doğru cevap: B
NaCl suda Na⁺ ve Cl⁻ iyonlarına ayrışarak çözünür.
3Orta
Aşağıdakilerden hangisi suda moleküler olarak çözünür?
AKBr
BCaCl₂
CC₂H₅OH
DNaNO₃
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Etanol molekülleri iyonlaşmadan çözünür; diğerleri iyonik bileşiklerdir.
4Orta
Aşağıdakilerden hangisi suda iyonlarına ayrışarak çözünür?
AC₆H₁₂O₆
BCH₃OH
CCO(NH₂)₂
DMgCl₂
Çözümü göster
Doğru cevap: D
MgCl₂ iyonik bir bileşiktir; suda Mg²⁺ ve Cl⁻ iyonlarına ayrışır.
5Zor
MaddeİletkenlikKİletirLİletirMİletmez
Tabloda üç maddenin sulu çözeltilerinin elektrik iletkenliği verilmiştir. Bu verilere göre hangi madde moleküler olarak çözünmüştür?
AM
BK
CL
DÜçü de iyonik çözünmüştür
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Elektriği iletmeyen çözeltide serbest iyon yoktur; M moleküler çözünmüştür.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular