Çözümü göster
Şeker molekülleri bozulmadan su molekülleri arasına dağılır.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Tuz suda çözünürken iyonlarına ayrışır, şeker ise molekülleri bozulmadan dağılır. Çözünme olayları, çözünen taneciklerin çözeltide hangi biçimde bulunduğuna ve çözünme sırasında yapının değişip değişmediğine göre sınıflandırılabilir.
• İyonik çözünme: Çözünen madde suda iyonlarına ayrışır. İyonik bileşikler (NaCl, KNO₃) ve suda iyonlaşan bazı moleküler maddeler (HCl) böyle çözünür. Örneğin NaCl(k) → Na⁺(suda) + Cl⁻(suda); HCl(g) + H₂O → H₃O⁺(suda) + Cl⁻(suda).
• Moleküler çözünme: Çözünen madde molekülleri bozulmadan çözücü içine dağılır. Şeker, etanol ve üre suda moleküler olarak çözünür: C₁₂H₂₂O₁₁(k) → C₁₂H₂₂O₁₁(suda).
Çözünme sırasında taneciklerin yapısında yeni bağ oluşup oluşmadığı da bir ölçüttür. Şekerin ya da tuzun suda çözünmesi fiziksel çözünme olarak kabul edilir; su buharlaştırılırsa çözünen madde aynen geri elde edilir. Bazı maddeler ise su ile tepkimeye girerek çözünür ve yeni türler oluşur; örneğin HCl gazı suda çözünürken su molekülüne proton aktarır ve H₃O⁺ iyonu oluşur. Çözücü buharlaştırıldığında başlangıç maddesi aynen geri kazanılamıyorsa çözünme kimyasaldır.
Çözünme olayları birden fazla ölçüte göre gruplandırılabilir. Önce çözeltide iyon bulunup bulunmadığına bakılır (iyonik/moleküler), sonra çözünme sırasında yeni bir tür oluşup oluşmadığına bakılır (fiziksel/kimyasal). Çözeltide iyon bulunuyorsa çözelti elektriği iletir; bu, iyonik çözünme için bir kanıttır.
Örnek 1. KBr, C₂H₅OH ve C₆H₁₂O₆ maddelerinin suda çözünmesini iyonik ya da moleküler olarak sınıflandırınız.
KBr iyonik bir bileşiktir; suda K⁺ ve Br⁻ iyonlarına ayrışır, çözünmesi iyoniktir. Etanol (C₂H₅OH) ve glikoz (C₆H₁₂O₆) molekülleri bozulmadan suya dağıldığı için çözünmeleri moleküler çözünmedir.
Örnek 2. Ca(NO₃)₂'nin suda iyonlaşma denklemini yazınız.
Kalsiyum nitrat bir Ca²⁺ ve iki NO₃⁻ iyonu içerir: Ca(NO₃)₂(k) → Ca²⁺(suda) + 2NO₃⁻(suda). Çok atomlu nitrat iyonu bozulmadan çözeltiye geçer.
Örnek 3. Bir öğrenci şekerli suyun elektriği iletmediğini görüyor ve "şeker suda çözünmemiştir" sonucuna varıyor. Hatası nedir?
Elektrik iletimi çözeltide serbest iyon bulunmasına bağlıdır. Şeker suda moleküler olarak çözündüğü için iyon oluşturmaz ve çözelti iletken olmaz. İletkenliğin olmaması, çözünmenin olmadığını değil, çözünmenin moleküler olduğunu gösterir.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.