MegaSoru

Çözünürlüğe Etki Eden Faktörler 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Çözünürlüğe Etki Eden Faktörler Konu Anlatımı

Gazlı içecek şişesi açılınca köpürür; soğuk içecekte gaz kabarcıkları daha uzun süre kalır; balıkçılık soğuk denizlerde daha yaygındır. Bu olayların hepsi çözünürlüğün sıcaklık ve basınçla değişmesiyle ilgilidir.

Katıların çözünürlüğü ve sıcaklık

Katıların çoğunun sudaki çözünürlüğü sıcaklık arttıkça artar (şeker, potasyum nitrat). Ancak bu her madde için geçerli değildir: sofra tuzunun çözünürlüğü sıcaklıkla çok az değişir, bazı maddelerin çözünürlüğü ise sıcaklık artınca azalır. Bu yüzden genelleme yapmadan önce çözünürlük–sıcaklık verisine bakılır.
Çözünürlük–sıcaklık grafiklerinden şu bilgiler okunur: belirli bir sıcaklıktaki çözünürlük, iki maddenin aynı sıcaklıkta karşılaştırılması ve doymuş bir çözelti soğutulduğunda çökecek madde miktarı.

Gazların çözünürlüğü

• Sıcaklık: Gazların sudaki çözünürlüğü sıcaklık arttıkça azalır. Isınan sudaki gaz tanecikleri daha çok enerji kazanır ve sıvıdan kolayca ayrılır. Soğuk denizlerde çözünmüş oksijen daha fazla olduğu için deniz canlıları daha boldur; gazlı içecekler soğukken gazını daha iyi korur.
• Basınç: Gazın sıvı üzerindeki basıncı arttıkça gazın çözünürlüğü artar. Gazlı içecekler basınç altında doldurulur; şişe açılınca basınç düşer, gazın çözünürlüğü azalır ve gaz kabarcıklar hâlinde çıkar. Derin dalış yapan dalgıçların kanında yüksek basınç nedeniyle daha fazla azot çözünür; hızlı yüzeye çıkılırsa azot kabarcıklar hâlinde ayrılır (vurgun).
Basıncın katı ve sıvıların çözünürlüğüne etkisi ihmal edilecek kadar azdır.

Veriyi düzenlemek

Çözünürlüğe etki eden faktörleri incelerken veriler bir değişken değişirken diğerleri sabit kalacak şekilde düzenlenir. Örneğin sıcaklığın etkisini görmek için aynı madde, aynı basınçta farklı sıcaklıklarda karşılaştırılır. Madde cinsinin etkisini görmek için ise farklı maddeler aynı sıcaklıkta karşılaştırılır.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir maddenin çözünürlüğü 60 °C'de 110 g/100 g su, 20 °C'de 30 g/100 g sudur. 60 °C'de 100 g suyla hazırlanan doymuş çözelti 20 °C'ye soğutulursa kaç gram madde çöker?

60 °C'de 100 g suda 110 g madde çözünmüştür. 20 °C'de aynı su ancak 30 g madde çözebilir. Fark olan 110 − 30 = 80 g madde çözeltiden ayrılarak çöker.

Örnek 2. Gazlı bir içecek açıldıktan sonra sıcak bir yerde bırakılırsa gazı daha çabuk kaçar. Bunu iki faktörle açıklayınız.

Şişe açılınca sıvı üzerindeki basınç düşer ve gazın çözünürlüğü azalır. Ayrıca sıcaklık arttıkça gazların çözünürlüğü azalır. İki etki birlikte gazın sıvıdan daha hızlı ayrılmasına yol açar.

Örnek 3. Bir öğrenci "Sıcaklık arttıkça bütün maddelerin sudaki çözünürlüğü artar" diyor. Bu genellemeyi çürüten bir örnek veriniz.

Gazların sudaki çözünürlüğü sıcaklık arttıkça azalır; örneğin oksijen sıcak suda soğuk suya göre daha az çözünür. Ayrıca bazı katıların çözünürlüğü de sıcaklıkla azalır. Bu yüzden genelleme yanlıştır.

Özetle

  • Katıların çoğunun çözünürlüğü sıcaklıkla artar, ama bu her madde için geçerli değildir.
  • Gazların sudaki çözünürlüğü sıcaklık arttıkça azalır.
  • Gazın sıvı üzerindeki basıncı arttıkça gazın çözünürlüğü artar.
  • Doymuş çözelti soğutulduğunda çözünürlük farkı kadar madde çöker (çözünürlüğü sıcaklıkla artan maddelerde).
  • Bir faktörün etkisi incelenirken diğer faktörler sabit tutulur.

Çözünürlüğe Etki Eden Faktörler — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Sıcaklık (°C)KL203040405038608036
Tabloda K ve L katılarının farklı sıcaklıklardaki çözünürlükleri (g/100 g su) verilmiştir. Sıcaklık arttıkça K'nin çözünürlüğü nasıl değişir?
AArtar
BAzalır
CDeğişmez
DÖnce artar sonra azalır
Çözümü göster
Doğru cevap: A
K'nin çözünürlüğü 30, 50 ve 80 g/100 g su olarak artmaktadır.
2Kolay
Gazların sudaki çözünürlüğü sıcaklık arttıkça nasıl değişir?
AArtar
BDeğişmez
CÖnce artar sonra azalır
DAzalır
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Sıcaklık arttıkça gaz taneciklerinin kinetik enerjisi artar ve çözeltiden ayrılmaları kolaylaşır.
3Orta
Sıcaklık (°C)KL203040405038608036
Tabloda K ve L katılarının farklı sıcaklıklardaki çözünürlükleri (g/100 g su) verilmiştir. L için hangisi doğrudur?
AÇözünürlüğü sıcaklık arttıkça artar
BÇözünürlüğü sıcaklık arttıkça azalır
CÇözünürlüğü sıcaklıktan bağımsızdır
DHer sıcaklıkta K'den daha çok çözünür
Çözümü göster
Doğru cevap: B
L'nin çözünürlüğü 40, 38 ve 36 olarak azalmaktadır.
4Orta
Sıcaklık (°C)KL203040405038608036
Tabloda K ve L katılarının farklı sıcaklıklardaki çözünürlükleri (g/100 g su) verilmiştir. Hangi sıcaklıkta L'nin çözünürlüğü K'ninkinden büyüktür?
A40 °C
B60 °C
C20 °C
DHiçbir sıcaklıkta büyük değildir
Çözümü göster
Doğru cevap: C
20 °C'de L 40, K 30 g/100 g sudur.
5Zor
Sıcaklık (°C)KL203040405038608036
Tabloda K ve L katılarının farklı sıcaklıklardaki çözünürlükleri (g/100 g su) verilmiştir. Bu verilere göre hangisi kesinlikle söylenebilir?
AL sıcaklık arttıkça daha çok çözünür
BK'nin çözünürlüğü sıcaklığa L'ninkinden daha duyarlıdır
Cİki maddenin çözünürlüğü 40 °C'de eşittir
DK suda çözünmez
Çözümü göster
Doğru cevap: B
20 °C'den 60 °C'ye K 50 birim artarken L yalnız 4 birim azalmıştır.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular