Çözümü göster
K'nin çözünürlüğü 30, 50 ve 80 g/100 g su olarak artmaktadır.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Gazlı içecek şişesi açılınca köpürür; soğuk içecekte gaz kabarcıkları daha uzun süre kalır; balıkçılık soğuk denizlerde daha yaygındır. Bu olayların hepsi çözünürlüğün sıcaklık ve basınçla değişmesiyle ilgilidir.
Katıların çoğunun sudaki çözünürlüğü sıcaklık arttıkça artar (şeker, potasyum nitrat). Ancak bu her madde için geçerli değildir: sofra tuzunun çözünürlüğü sıcaklıkla çok az değişir, bazı maddelerin çözünürlüğü ise sıcaklık artınca azalır. Bu yüzden genelleme yapmadan önce çözünürlük–sıcaklık verisine bakılır.
Çözünürlük–sıcaklık grafiklerinden şu bilgiler okunur: belirli bir sıcaklıktaki çözünürlük, iki maddenin aynı sıcaklıkta karşılaştırılması ve doymuş bir çözelti soğutulduğunda çökecek madde miktarı.
• Sıcaklık: Gazların sudaki çözünürlüğü sıcaklık arttıkça azalır. Isınan sudaki gaz tanecikleri daha çok enerji kazanır ve sıvıdan kolayca ayrılır. Soğuk denizlerde çözünmüş oksijen daha fazla olduğu için deniz canlıları daha boldur; gazlı içecekler soğukken gazını daha iyi korur.
• Basınç: Gazın sıvı üzerindeki basıncı arttıkça gazın çözünürlüğü artar. Gazlı içecekler basınç altında doldurulur; şişe açılınca basınç düşer, gazın çözünürlüğü azalır ve gaz kabarcıklar hâlinde çıkar. Derin dalış yapan dalgıçların kanında yüksek basınç nedeniyle daha fazla azot çözünür; hızlı yüzeye çıkılırsa azot kabarcıklar hâlinde ayrılır (vurgun).
Basıncın katı ve sıvıların çözünürlüğüne etkisi ihmal edilecek kadar azdır.
Çözünürlüğe etki eden faktörleri incelerken veriler bir değişken değişirken diğerleri sabit kalacak şekilde düzenlenir. Örneğin sıcaklığın etkisini görmek için aynı madde, aynı basınçta farklı sıcaklıklarda karşılaştırılır. Madde cinsinin etkisini görmek için ise farklı maddeler aynı sıcaklıkta karşılaştırılır.
Örnek 1. Bir maddenin çözünürlüğü 60 °C'de 110 g/100 g su, 20 °C'de 30 g/100 g sudur. 60 °C'de 100 g suyla hazırlanan doymuş çözelti 20 °C'ye soğutulursa kaç gram madde çöker?
60 °C'de 100 g suda 110 g madde çözünmüştür. 20 °C'de aynı su ancak 30 g madde çözebilir. Fark olan 110 − 30 = 80 g madde çözeltiden ayrılarak çöker.
Örnek 2. Gazlı bir içecek açıldıktan sonra sıcak bir yerde bırakılırsa gazı daha çabuk kaçar. Bunu iki faktörle açıklayınız.
Şişe açılınca sıvı üzerindeki basınç düşer ve gazın çözünürlüğü azalır. Ayrıca sıcaklık arttıkça gazların çözünürlüğü azalır. İki etki birlikte gazın sıvıdan daha hızlı ayrılmasına yol açar.
Örnek 3. Bir öğrenci "Sıcaklık arttıkça bütün maddelerin sudaki çözünürlüğü artar" diyor. Bu genellemeyi çürüten bir örnek veriniz.
Gazların sudaki çözünürlüğü sıcaklık arttıkça azalır; örneğin oksijen sıcak suda soğuk suya göre daha az çözünür. Ayrıca bazı katıların çözünürlüğü de sıcaklıkla azalır. Bu yüzden genelleme yanlıştır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.