Çözümü göster
Uçucu olmayan çözünen kaynama noktasını yükseltir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Kışın buzlanan yollara tuz dökülür, araç radyatörlerine antifriz konur; tuzlu deniz suyu tatlı sudan daha geç donar. Bu olayların ortak nedeni, çözünen taneciklerin suyun donma ve kaynama noktalarını değiştirmesidir. Çözeltinin, çözünenin cinsine değil yalnız tanecik sayısına bağlı olan bu özelliklerine koligatif özellikler denir.
Saf suya bir madde çözündüğünde:
• Çözeltinin donma noktası saf suyunkinden düşük olur (donma noktası düşmesi).
• Çözeltinin kaynama noktası saf suyunkinden yüksek olur (kaynama noktası yükselmesi).
Bu değişimin büyüklüğü, belirli miktar sudaki çözünen tanecik sayısı arttıkça artar. Çözünen taneciklerin varlığı su moleküllerinin buharlaşmasını ve düzenli bir buz kristali oluşturmasını zorlaştırır. Saf su sabit sıcaklıkta kaynarken çözeltinin kaynama sıcaklığı, su buharlaştıkça çözelti derişik hâle geldiği için yavaşça yükselir.
Koligatif etki tanecik sayısına bağlı olduğu için iyonik maddelerin iyonlarına ayrıştığı hesaba katılır:
• 1 mol şeker suda 1 mol tanecik verir.
• 1 mol NaCl suda 2 mol tanecik verir (Na⁺ ve Cl⁻).
• 1 mol CaCl₂ suda 3 mol tanecik verir (Ca²⁺ ve 2Cl⁻).
Eşit miktarda suda eşit mol sayısında çözündüklerinde donma noktası en çok CaCl₂ çözeltisinde düşer, en az şeker çözeltisinde düşer. Kaynama noktası da aynı sırayla yükselir.
Çözünen tanecik sayısının donma noktasına etkisini araştırmak için çözünen tanecik sayısı (çözünenin türü veya miktarı) bağımsız değişken, donma noktası bağımlı değişkendir. Su miktarı, soğutma koşulları ve ölçüm aracı kontrol değişkenleridir. Saf su da kontrol grubu olarak ölçülür. Bu derste koligatif özellikler sayısal sabitlerle hesap yapılmadan, tanecik sayısı karşılaştırmasıyla yorumlanır.
Örnek 1. Eşit hacimde sulara ayrı ayrı 0,1'er mol glikoz, KCl ve MgCl₂ çözülüyor. Çözeltilerin donma noktalarını sıralayınız.
Tanecik sayıları: glikoz 0,1 mol, KCl 0,2 mol (K⁺ ve Cl⁻), MgCl₂ 0,3 mol (Mg²⁺ ve 2Cl⁻). Tanecik sayısı arttıkça donma noktası daha çok düşer. Donma noktaları: glikoz > KCl > MgCl₂.
Örnek 2. Kışın yollara tuz dökülmesinin amacı nedir?
Tuz, buz ve kar yüzeyindeki suda çözünerek bir çözelti oluşturur. Çözeltinin donma noktası saf suyunkinden düşüktür; bu nedenle su 0 °C'nin altındaki sıcaklıklarda bile donmaz ve buzlanma azalır.
Örnek 3. Bir öğrenci "Şeker tuzdan daha büyük bir molekül olduğu için suyun donma noktasını daha çok düşürür" diyor. Hatası nedir?
Koligatif özellikler çözünenin büyüklüğüne ya da cinsine değil, tanecik sayısına bağlıdır. Eşit mol sayısında tuz iki kat tanecik verdiği için donma noktasını şekerden daha çok düşürür.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.