MegaSoru

Koligatif Özellikler 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Koligatif Özellikler Konu Anlatımı

Kışın buzlanan yollara tuz dökülür, araç radyatörlerine antifriz konur; tuzlu deniz suyu tatlı sudan daha geç donar. Bu olayların ortak nedeni, çözünen taneciklerin suyun donma ve kaynama noktalarını değiştirmesidir. Çözeltinin, çözünenin cinsine değil yalnız tanecik sayısına bağlı olan bu özelliklerine koligatif özellikler denir.

Donma noktası düşmesi ve kaynama noktası yükselmesi

Saf suya bir madde çözündüğünde:
• Çözeltinin donma noktası saf suyunkinden düşük olur (donma noktası düşmesi).
• Çözeltinin kaynama noktası saf suyunkinden yüksek olur (kaynama noktası yükselmesi).
Bu değişimin büyüklüğü, belirli miktar sudaki çözünen tanecik sayısı arttıkça artar. Çözünen taneciklerin varlığı su moleküllerinin buharlaşmasını ve düzenli bir buz kristali oluşturmasını zorlaştırır. Saf su sabit sıcaklıkta kaynarken çözeltinin kaynama sıcaklığı, su buharlaştıkça çözelti derişik hâle geldiği için yavaşça yükselir.

Tanecik sayısını hesaba katmak

Koligatif etki tanecik sayısına bağlı olduğu için iyonik maddelerin iyonlarına ayrıştığı hesaba katılır:
• 1 mol şeker suda 1 mol tanecik verir.
• 1 mol NaCl suda 2 mol tanecik verir (Na⁺ ve Cl⁻).
• 1 mol CaCl₂ suda 3 mol tanecik verir (Ca²⁺ ve 2Cl⁻).
Eşit miktarda suda eşit mol sayısında çözündüklerinde donma noktası en çok CaCl₂ çözeltisinde düşer, en az şeker çözeltisinde düşer. Kaynama noktası da aynı sırayla yükselir.

Deney tasarlamak

Çözünen tanecik sayısının donma noktasına etkisini araştırmak için çözünen tanecik sayısı (çözünenin türü veya miktarı) bağımsız değişken, donma noktası bağımlı değişkendir. Su miktarı, soğutma koşulları ve ölçüm aracı kontrol değişkenleridir. Saf su da kontrol grubu olarak ölçülür. Bu derste koligatif özellikler sayısal sabitlerle hesap yapılmadan, tanecik sayısı karşılaştırmasıyla yorumlanır.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Eşit hacimde sulara ayrı ayrı 0,1'er mol glikoz, KCl ve MgCl₂ çözülüyor. Çözeltilerin donma noktalarını sıralayınız.

Tanecik sayıları: glikoz 0,1 mol, KCl 0,2 mol (K⁺ ve Cl⁻), MgCl₂ 0,3 mol (Mg²⁺ ve 2Cl⁻). Tanecik sayısı arttıkça donma noktası daha çok düşer. Donma noktaları: glikoz > KCl > MgCl₂.

Örnek 2. Kışın yollara tuz dökülmesinin amacı nedir?

Tuz, buz ve kar yüzeyindeki suda çözünerek bir çözelti oluşturur. Çözeltinin donma noktası saf suyunkinden düşüktür; bu nedenle su 0 °C'nin altındaki sıcaklıklarda bile donmaz ve buzlanma azalır.

Örnek 3. Bir öğrenci "Şeker tuzdan daha büyük bir molekül olduğu için suyun donma noktasını daha çok düşürür" diyor. Hatası nedir?

Koligatif özellikler çözünenin büyüklüğüne ya da cinsine değil, tanecik sayısına bağlıdır. Eşit mol sayısında tuz iki kat tanecik verdiği için donma noktasını şekerden daha çok düşürür.

Özetle

  • Çözeltinin donma noktası saf sudan düşük, kaynama noktası saf sudan yüksektir.
  • Koligatif özellikler çözünenin cinsine değil, tanecik sayısına bağlıdır.
  • İyonik maddeler suda iyonlarına ayrıştığı için daha çok tanecik verir.
  • Yollara tuz dökülmesi ve antifriz kullanımı donma noktası düşmesine örnektir.
  • Çözeltinin kaynama sıcaklığı su buharlaştıkça yavaşça yükselir; saf suyunki sabittir.

Koligatif Özellikler — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Saf suya şeker eklendiğinde çözeltinin kaynama noktası saf suya göre nasıl değişir?
AYükselir
BDüşer
CDeğişmez
DSıfır olur
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Uçucu olmayan çözünen kaynama noktasını yükseltir.
2Kolay
Saf suya tuz eklendiğinde çözeltinin donma noktası saf suya göre nasıl değişir?
AYükselir
BDüşer
CDeğişmez
DÖnce yükselir sonra düşer
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Çözünen tanecikler donma noktasını düşürür.
3Orta
Eşit hacim suda çözünen taneciklerin sayısı arttıkça çözeltinin kaynama noktası nasıl değişir?
ADaha çok düşer
BDeğişmez
CDaha çok yükselir
DSaf suyunkine eşitlenir
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Koligatif özellikler çözünen tanecik sayısına bağlıdır.
4Orta
Aynı miktar suda 0,1 mol, 0,2 mol ve 0,3 mol şeker içeren üç çözeltiden hangisinin donma noktası en düşüktür?
A0,1 mol şeker içeren
B0,2 mol şeker içeren
CÜçünün donma noktası eşittir
D0,3 mol şeker içeren
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Tanecik sayısı en fazla olan çözeltinin donma noktası en çok düşer.
5Zor
Aynı miktar suda 0,1'er mol çözünmüş şeker, NaCl ve CaCl₂ çözeltilerinin kaynama noktalarının büyükten küçüğe sıralanışı hangisidir?
ACaCl₂ > NaCl > şeker
BŞeker > NaCl > CaCl₂
CNaCl > CaCl₂ > şeker
DÜçü eşittir
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Tanecik mol sayıları: CaCl₂ 0,3, NaCl 0,2, şeker 0,1.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular