Çözümü göster
Etanol polardır ve suyla hidrojen bağı kurar.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Zeytinyağı ile su ne kadar karıştırılırsa karıştırılsın bir süre sonra ayrılır; etanol ile su ise her oranda karışır. Bir maddenin başka bir madde içinde çözünüp çözünmeyeceğini, iki maddenin tanecikleri arasındaki etkileşimler belirler.
Bir maddenin başka bir madde içinde çözünebilmesi için çözücü ile çözünen arasında kurulan etkileşimlerin, kendi tanecikleri arasındaki etkileşimlere benzer güçte olması gerekir. Bu nedenle genel kural "benzer benzeri çözer" şeklinde özetlenir:
• Polar ve iyonik maddeler polar çözücülerde (suda) iyi çözünür: tuz, şeker, etanol suda çözünür.
• Apolar maddeler apolar çözücülerde iyi çözünür: yağ ve iyot benzinde ya da hekzanda çözünür.
• Polar ile apolar maddeler birbiri içinde çok az çözünür: yağ ile su karışmaz.
Yağın suda çözünmemesinin nedeni, su molekülleri arasındaki güçlü hidrojen bağlarıdır. Apolar yağ molekülleri su molekülleriyle yalnız zayıf etkileşimler kurabilir; bu zayıf etkileşimler suyun kendi hidrojen bağlarının yerini tutamaz. Su molekülleri birbirine tutunmayı sürdürür ve yağı dışarıda bırakır.
Etanol suda çözünür, çünkü etanoldeki O–H grubu su molekülleriyle hidrojen bağı kurar. İyot apolar olduğu için suda çok az, apolar karbon tetraklorürde ise iyi çözünür.
Bir veri tablosunda farklı maddelerin farklı çözücülerdeki çözünme durumu verildiğinde, önce maddeler polar/apolar ya da iyonik/moleküler olarak sınıflandırılır, sonra çözünme durumu bu sınıflandırmayla açıklanır. Örneğin suda çözünen ama benzinde çözünmeyen bir maddenin polar ya da iyonik olduğu; benzinde çözünüp suda çözünmeyen bir maddenin ise apolar olduğu çıkarımı yapılır.
Örnek 1. NaCl, I₂ ve C₂H₅OH maddelerinden hangileri suda iyi çözünür?
NaCl iyonik bir maddedir ve su molekülleriyle iyon-dipol etkileşimi kurar; suda iyi çözünür. C₂H₅OH polardır ve suyla hidrojen bağı yapar; suda iyi çözünür. I₂ apolardır ve suyla yalnız zayıf etkileşimler kurar; suda çok az çözünür.
Örnek 2. Bir madde hekzanda iyi çözünüyor, suda ise çözünmüyor. Bu madde hakkında ne söylenebilir?
Hekzan apolar bir çözücüdür. Madde hekzanda çözünüp suda çözünmediğine göre apolar bir maddedir; benzer benzeri çözer ilkesine uygun davranmaktadır.
Örnek 3. Bir öğrenci "Yağ sudan hafif olduğu için suda çözünmez" diyor. Bu açıklama doğru mu?
Yanlıştır. Yağın sudan hafif olması yalnızca üstte toplanmasını açıklar. Çözünmemesinin nedeni yoğunluk değil, apolar yağ molekülleri ile polar su molekülleri arasında güçlü etkileşim kurulamamasıdır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.