Çözümü göster
Çözünürlük 100 g suda çözünebilecek en fazla madde miktarını verir: 30 g.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Bir bardak suya sürekli şeker eklenip karıştırılırsa bir noktadan sonra şeker çözünmez ve dipte birikir. Belirli bir sıcaklıkta belirli miktar çözücünün çözebileceği en fazla madde miktarı sınırlıdır. Bu sınıra çözünürlük denir.
Çözünürlük, belirli bir sıcaklıkta 100 g çözücüde (genellikle su) çözünebilen en fazla madde kütlesidir; çoğunlukla g/100 g su birimiyle verilir. Örneğin bir maddenin 20 °C'deki çözünürlüğü 36 g/100 g su ise 20 °C'de 100 g suda en çok 36 g bu madde çözünebilir.
Çözünürlük ifadesinde sıcaklık mutlaka belirtilmelidir, çünkü çözünürlük sıcaklıkla değişir. Ayrıca çözünürlük maddenin cinsine bağlıdır: aynı sıcaklıkta farklı maddelerin çözünürlükleri farklıdır.
Çözünürlük ile çözünme hızı farklı kavramlardır. Karıştırmak, toz hâline getirmek ya da ısıtmak bir maddenin daha hızlı çözünmesini sağlar. Ancak karıştırmak ve toz hâline getirmek, çözünebilecek en fazla miktarı (çözünürlüğü) değiştirmez. Sıcaklık ise hem çözünme hızını hem de çözünürlüğü etkileyebilir.
Çözünürlük oranlarla kullanılır. Çözünürlüğü 40 g/100 g su olan bir maddeden 50 g suda en çok 20 g çözünür. Bu durumda oluşan doymuş çözeltinin kütlesi 50 + 20 = 70 g olur. Aynı şartlarda verilen çözünürlük değerleri karşılaştırılarak hangi maddenin suda daha çok çözündüğü belirlenir.
Örnek 1. Bir tuzun 25 °C'deki çözünürlüğü 30 g/100 g sudur. 25 °C'de 200 g suya 80 g tuz ekleniyor. Kaç gram tuz çözünmeden kalır?
100 g suda en çok 30 g çözündüğüne göre 200 g suda en çok 60 g çözünür. 80 g tuzdan 60 g'ı çözünür, 20 g'ı çözünmeden dipte kalır.
Örnek 2. Toz şeker küp şekere göre daha hızlı çözünüyor. Bir öğrenci bu yüzden toz şekerin çözünürlüğünün daha büyük olduğunu söylüyor. Doğru mu?
Yanlıştır. Toz şeker daha büyük yüzey alanına sahip olduğu için daha hızlı çözünür; ama aynı sıcaklıkta 100 g suda çözünebilecek en fazla şeker miktarı aynıdır. Öğrenci çözünme hızı ile çözünürlüğü karıştırmıştır.
Örnek 3. Çözünürlüğü 25 g/100 g su olan bir maddenin 150 g suda hazırlanan doymuş çözeltisinin kütlesi kaç gramdır?
150 g suda en çok 150 · 25 / 100 = 37,5 g madde çözünür. Doymuş çözeltinin kütlesi 150 + 37,5 = 187,5 g'dır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.