MegaSoru

Çözünürlük 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Çözünürlük Konu Anlatımı

Bir bardak suya sürekli şeker eklenip karıştırılırsa bir noktadan sonra şeker çözünmez ve dipte birikir. Belirli bir sıcaklıkta belirli miktar çözücünün çözebileceği en fazla madde miktarı sınırlıdır. Bu sınıra çözünürlük denir.

Çözünürlüğün tanımı

Çözünürlük, belirli bir sıcaklıkta 100 g çözücüde (genellikle su) çözünebilen en fazla madde kütlesidir; çoğunlukla g/100 g su birimiyle verilir. Örneğin bir maddenin 20 °C'deki çözünürlüğü 36 g/100 g su ise 20 °C'de 100 g suda en çok 36 g bu madde çözünebilir.
Çözünürlük ifadesinde sıcaklık mutlaka belirtilmelidir, çünkü çözünürlük sıcaklıkla değişir. Ayrıca çözünürlük maddenin cinsine bağlıdır: aynı sıcaklıkta farklı maddelerin çözünürlükleri farklıdır.

Çözünürlük ile çözünme hızı

Çözünürlük ile çözünme hızı farklı kavramlardır. Karıştırmak, toz hâline getirmek ya da ısıtmak bir maddenin daha hızlı çözünmesini sağlar. Ancak karıştırmak ve toz hâline getirmek, çözünebilecek en fazla miktarı (çözünürlüğü) değiştirmez. Sıcaklık ise hem çözünme hızını hem de çözünürlüğü etkileyebilir.

Verilerden hesap

Çözünürlük oranlarla kullanılır. Çözünürlüğü 40 g/100 g su olan bir maddeden 50 g suda en çok 20 g çözünür. Bu durumda oluşan doymuş çözeltinin kütlesi 50 + 20 = 70 g olur. Aynı şartlarda verilen çözünürlük değerleri karşılaştırılarak hangi maddenin suda daha çok çözündüğü belirlenir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir tuzun 25 °C'deki çözünürlüğü 30 g/100 g sudur. 25 °C'de 200 g suya 80 g tuz ekleniyor. Kaç gram tuz çözünmeden kalır?

100 g suda en çok 30 g çözündüğüne göre 200 g suda en çok 60 g çözünür. 80 g tuzdan 60 g'ı çözünür, 20 g'ı çözünmeden dipte kalır.

Örnek 2. Toz şeker küp şekere göre daha hızlı çözünüyor. Bir öğrenci bu yüzden toz şekerin çözünürlüğünün daha büyük olduğunu söylüyor. Doğru mu?

Yanlıştır. Toz şeker daha büyük yüzey alanına sahip olduğu için daha hızlı çözünür; ama aynı sıcaklıkta 100 g suda çözünebilecek en fazla şeker miktarı aynıdır. Öğrenci çözünme hızı ile çözünürlüğü karıştırmıştır.

Örnek 3. Çözünürlüğü 25 g/100 g su olan bir maddenin 150 g suda hazırlanan doymuş çözeltisinin kütlesi kaç gramdır?

150 g suda en çok 150 · 25 / 100 = 37,5 g madde çözünür. Doymuş çözeltinin kütlesi 150 + 37,5 = 187,5 g'dır.

Özetle

  • Çözünürlük, belirli sıcaklıkta 100 g çözücüde çözünebilen en fazla madde kütlesidir.
  • Çözünürlük madde cinsine ve sıcaklığa bağlıdır; sıcaklık belirtilmelidir.
  • Karıştırmak ve toz hâline getirmek çözünme hızını artırır, çözünürlüğü değiştirmez.
  • Çözünürlük oranlarla farklı çözücü miktarlarına uygulanabilir.
  • Doymuş çözeltinin kütlesi çözücü ve çözünen kütlelerinin toplamıdır.

Çözünürlük — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Bir maddenin 20 °C'deki çözünürlüğü 30 g/100 g sudur. Bu sıcaklıkta 100 g suda en fazla kaç gram madde çözünebilir?
A30
B20
C50
D100
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Çözünürlük 100 g suda çözünebilecek en fazla madde miktarını verir: 30 g.
2Kolay
Bir maddenin çözünürlüğünü artırmadan yalnız çözünme hızını artıran işlem hangisidir?
AÇözücü türünü değiştirmek
BMaddenin türünü değiştirmek
CÇözünürlük tanımını değiştirmek
DKarıştırmak
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Karıştırma çözünmeyi hızlandırır ama çözünebilecek en fazla miktarı değiştirmez.
3Orta
X tuzunun 25 °C'deki çözünürlüğü 40 g/100 g sudur. Bu sıcaklıkta 250 g suda en fazla kaç gram X çözünür?
A40
B100
C80
D160
Çözümü göster
Doğru cevap: B
250 g su 100 g suyun 2,5 katıdır: 40 × 2,5 = 100 g.
4Orta
Y maddesinin belirli bir sıcaklıktaki çözünürlüğü 20 g/100 g sudur. Bu sıcaklıkta 50 g suda en fazla kaç gram Y çözünür?
A20
B5
C10
D40
Çözümü göster
Doğru cevap: C
50 g su 100 g suyun yarısıdır: 20 / 2 = 10 g.
5Zor
Bir maddenin 40 °C'deki çözünürlüğü 50 g/100 g sudur. Bu sıcaklıkta 200 g suya 130 g madde eklenip iyice karıştırılıyor. Çözünmeden kalan madde kaç gramdır?
A80
B30
C50
D0
Çözümü göster
Doğru cevap: B
200 g suda en fazla 50 × 2 = 100 g çözünür; 130 − 100 = 30 g çözünmeden kalır.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular