MegaSoru

Çözünme Süreci 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Çözünme Süreci Konu Anlatımı

Bir çay kaşığı şeker suya atılıp karıştırılınca bir süre sonra görünmez olur; şeker kaybolmamıştır, suyun içine dağılmıştır. İki ya da daha fazla maddenin tanecikleri düzeyinde homojen olarak karışmasıyla çözelti oluşur. Çözünme, tanecikler arasındaki etkileşimlerin değişmesiyle açıklanır.

Çözücü, çözünen ve çözelti

Çözeltide miktarı fazla olan ve diğer maddeyi içinde dağıtan bileşene çözücü, çözücü içinde dağılan bileşene çözünen denir. Şekerli suda su çözücü, şeker çözünendir. Çözeltiler homojen karışımlardır: her noktasında bileşim aynıdır. Çözücü sıvı olmak zorunda değildir; hava bir gaz çözeltisi, pirinç (bakır ile çinko) ise katı bir çözeltidir (alaşım).

Çözünmenin tanecik modeli

Çözünme üç olayın birlikte gerçekleşmesi olarak modellenebilir:
• Çözünen tanecikleri arasındaki etkileşimler zayıflar ve tanecikler birbirinden ayrılır.
• Çözücü tanecikleri arasındaki etkileşimler de zayıflar, çözünene yer açılır.
• Çözücü ile çözünen tanecikleri arasında yeni etkileşimler kurulur.
Çözücü taneciklerinin çözünen taneciklerini sarmasına solvatasyon, çözücü su ise hidratasyon denir. Tuzun suda çözünmesinde Na⁺ iyonları su moleküllerinin kısmi negatif oksijen uçlarıyla, Cl⁻ iyonları ise kısmi pozitif hidrojen uçlarıyla sarılır (iyon-dipol etkileşimi).

Günlük hayattan örnekler

A ve D vitaminleri yağda çözünür, C vitamini ve B vitaminleri suda çözünür; bu nedenle yağda çözünen vitaminler vücutta yağ dokusunda depolanabilir. Kuru temizlemede suda çözünmeyen yağlı lekeleri çözebilen apolar çözücüler kullanılır. Çözünme modelleri bu farkları tanecikler arasındaki etkileşimlerle açıklar.
Çözünme, erimeyle karıştırılmamalıdır: erime tek bir maddenin ısıyla sıvı hâle geçmesidir, çözünme ise bir maddenin başka bir maddenin içine tanecikleri hâlinde dağılmasıdır.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Şekerin suda çözünmesini tanecik düzeyinde açıklayınız.

Şeker molekülleri arasındaki etkileşimler zayıflar ve moleküller birbirinden ayrılır. Su molekülleri şeker moleküllerinin çevresini sarar ve aralarında hidrojen bağları kurulur. Şeker molekülleri bozulmadan suya dağılır; yeni bir madde oluşmaz.

Örnek 2. Tuz suda çözünürken Cl⁻ iyonları su moleküllerinin hangi ucu tarafından sarılır? Neden?

Cl⁻ negatif yüklüdür; su molekülünün kısmi pozitif yüklü hidrojen uçları tarafından çekilir. Zıt yükler birbirini çektiği için hidrojen uçları Cl⁻ iyonuna yönelir.

Örnek 3. Bir öğrenci "Şeker suda eridi" diyor. Bu ifadeyi kimyasal açıdan değerlendiriniz.

Şeker suda erimemiş, çözünmüştür. Erime bir maddenin ısı alarak katıdan sıvıya geçmesidir; burada şeker oda sıcaklığında katı hâlden sıvı hâle geçmemiş, su moleküllerinin arasına dağılmıştır. Doğru ifade "şeker suda çözündü" olmalıdır.

Özetle

  • Çözelti, çözücü ve çözünenden oluşan homojen bir karışımdır.
  • Çözünmede çözünen tanecikleri ayrılır, çözücü taneciklerinin arasına girer ve yeni etkileşimler kurulur.
  • Çözücünün çözüneni sarmasına solvatasyon, su için hidratasyon denir.
  • Çözünme ile erime farklı olaylardır.
  • Çözücü sıvı olmak zorunda değildir; gaz ve katı çözeltiler de vardır.

Çözünme Süreci — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Çözünme olayı tanecik düzeyinde nasıl tanımlanır?
AÇözünen taneciklerinin çözücü tanecikleri arasına homojen olarak dağılması
BÇözünenin erimesi
CÇözücünün buharlaşması
DTaneciklerin yok olması
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Çözünmede çözünen tanecikleri birbirinden ayrılıp çözücü tanecikleri arasına dağılır.
2Kolay
Tuzlu suda çözücü ve çözünen hangileridir?
AÇözücü: tuz; çözünen: su
Bİkisi de çözücüdür
Cİkisi de çözünendir
DÇözücü: su; çözünen: tuz
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Genellikle miktarı fazla olan ve ortamı oluşturan madde çözücüdür.
3Orta
Bir maddenin çözünebilmesi için çözünen tanecikleri arasındaki etkileşimler ile ilgili hangisi gerçekleşmelidir?
ABu etkileşimler güçlenmelidir
BBu etkileşimler zayıflamalı ya da kopmalı, yerine çözücü–çözünen etkileşimleri kurulmalıdır
CÇözücü tanecikleri arasındaki etkileşimler güçlenmelidir
DHiçbir etkileşim değişmemelidir
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Çözünmede çözünen–çözünen ve çözücü–çözücü etkileşimleri zayıflar, çözücü–çözünen etkileşimleri oluşur.
4Orta
Şekerin suda çözünmesi sırasında şeker molekülleri için hangisi doğrudur?
AMoleküller atomlarına ayrışır
BMoleküller iyonlara ayrılır
CMoleküller birbirinden ayrılır ancak yapıları değişmez
DMoleküller yeni bir maddeye dönüşür
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Şeker moleküler olarak çözünür; molekülün kendisi değişmez.
5Zor
Su dışında bir çözücüde çözünen taneciklerin çözücü molekülleriyle sarılmasına ne ad verilir?
ASolvatasyon
BHidratasyon
CKristallenme
DDamıtma
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Çözücü molekülleriyle sarılmanın genel adı solvatasyondur; çözücü su ise hidratasyon denir.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular