Çözümü göster
Kandela ışık şiddetinin birimidir. Diğerleri sırasıyla ışık akısı, aydınlanma ve güç için kullanılır.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Bir ampul kutusunun üzerinde watt değerinin yanında lümen değeri de yazar. Bir odanın yeterince aydınlık olup olmadığı ise lüks birimiyle ölçülür. Bu konuda ışık şiddeti, ışık akısı ve aydınlanma kavramlarını inceliyoruz.
• Işık şiddeti: Bir ışık kaynağının belirli bir doğrultuda yaydığı ışığın gücünü anlatır. Birimi kandeladır (cd).
• Işık akısı: Kaynaktan birim zamanda yayılan toplam ışık miktarıdır. Birimi lümendir (lm). Ampul kutusundaki lümen değeri ampulün ne kadar ışık verdiğini gösterir.
• Aydınlanma: Bir yüzeyin birim alanına düşen ışık akısıdır. Birimi lükstür (lx).
Watt, ampulün harcadığı elektrik gücünü gösterir; lümen ise verdiği ışığı. Aynı lümeni daha az watt harcayarak veren ampul daha verimlidir; LED ampuller bu yüzden tercih edilir.
Bir yüzeyin aydınlanması:
• Kaynağın ışık şiddetiyle doğru orantılıdır.
• Kaynağa olan uzaklığın karesiyle ters orantılıdır. Uzaklık iki katına çıkarsa aydınlanma dörtte birine iner.
• Işığın yüzeye geliş açısına bağlıdır. Işık yüzeye dik geldiğinde aydınlanma en büyüktür; yüzey eğik durursa aynı ışık daha geniş bir alana yayılır ve aydınlanma azalır.
Püskürtme boya benzetmesi bunu anlamaya yardım eder: boya uzaktan püskürtülürse daha geniş alana yayılır ve kâğıt daha açık renkte boyanır.
Bir ışık ölçerle farklı uzaklıklarda alınan aydınlanma değerleri tabloya yazılır. Uzaklık ile aydınlanmanın çarpımı değil, uzaklığın karesi ile aydınlanmanın çarpımı sabit çıkıyorsa aydınlanma uzaklığın karesiyle ters orantılıdır.
Sınıf ve koridor aydınlatmasında ihtiyaç duyulan aydınlanma değeri sağlanırken gereksiz enerji harcamamak için uygun lümenli ve verimli lambalar seçilir.
Örnek 1. Bir lambadan 1 m uzaktaki yüzeyin aydınlanması 400 lx'tür. Yüzey 2 m uzağa alınırsa aydınlanma ne olur?
Aydınlanma uzaklığın karesiyle ters orantılıdır. Uzaklık 2 katına çıktığı için aydınlanma $400 / 4 = 100$ lx olur.
Örnek 2. Aynı uzaklıkta ışık şiddeti 2 katı olan bir lamba kullanılırsa aydınlanma nasıl değişir?
Aydınlanma ışık şiddetiyle doğru orantılıdır; 2 katına çıkar.
Örnek 3. Bir öğrenci 'Watt değeri büyük olan ampul her zaman daha çok ışık verir' diyor. Bu iddiayı değerlendiriniz.
Watt harcanan elektrik gücüdür, verilen ışık lümenle ölçülür. Verimli bir LED ampul daha az watt harcayarak daha çok lümen verebilir; iddia her zaman doğru değildir.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.