MegaSoru

Işık Şiddeti, Işık Akısı ve Aydınlanma 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Işık Şiddeti, Işık Akısı ve Aydınlanma Konu Anlatımı

Bir ampul kutusunun üzerinde watt değerinin yanında lümen değeri de yazar. Bir odanın yeterince aydınlık olup olmadığı ise lüks birimiyle ölçülür. Bu konuda ışık şiddeti, ışık akısı ve aydınlanma kavramlarını inceliyoruz.

Üç kavram

• Işık şiddeti: Bir ışık kaynağının belirli bir doğrultuda yaydığı ışığın gücünü anlatır. Birimi kandeladır (cd).
• Işık akısı: Kaynaktan birim zamanda yayılan toplam ışık miktarıdır. Birimi lümendir (lm). Ampul kutusundaki lümen değeri ampulün ne kadar ışık verdiğini gösterir.
• Aydınlanma: Bir yüzeyin birim alanına düşen ışık akısıdır. Birimi lükstür (lx).
Watt, ampulün harcadığı elektrik gücünü gösterir; lümen ise verdiği ışığı. Aynı lümeni daha az watt harcayarak veren ampul daha verimlidir; LED ampuller bu yüzden tercih edilir.

Aydınlanmayı etkileyen etmenler

Bir yüzeyin aydınlanması:
• Kaynağın ışık şiddetiyle doğru orantılıdır.
• Kaynağa olan uzaklığın karesiyle ters orantılıdır. Uzaklık iki katına çıkarsa aydınlanma dörtte birine iner.
• Işığın yüzeye geliş açısına bağlıdır. Işık yüzeye dik geldiğinde aydınlanma en büyüktür; yüzey eğik durursa aynı ışık daha geniş bir alana yayılır ve aydınlanma azalır.
Püskürtme boya benzetmesi bunu anlamaya yardım eder: boya uzaktan püskürtülürse daha geniş alana yayılır ve kâğıt daha açık renkte boyanır.

Veri setlerinden yorum

Bir ışık ölçerle farklı uzaklıklarda alınan aydınlanma değerleri tabloya yazılır. Uzaklık ile aydınlanmanın çarpımı değil, uzaklığın karesi ile aydınlanmanın çarpımı sabit çıkıyorsa aydınlanma uzaklığın karesiyle ters orantılıdır.
Sınıf ve koridor aydınlatmasında ihtiyaç duyulan aydınlanma değeri sağlanırken gereksiz enerji harcamamak için uygun lümenli ve verimli lambalar seçilir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir lambadan 1 m uzaktaki yüzeyin aydınlanması 400 lx'tür. Yüzey 2 m uzağa alınırsa aydınlanma ne olur?

Aydınlanma uzaklığın karesiyle ters orantılıdır. Uzaklık 2 katına çıktığı için aydınlanma $400 / 4 = 100$ lx olur.

Örnek 2. Aynı uzaklıkta ışık şiddeti 2 katı olan bir lamba kullanılırsa aydınlanma nasıl değişir?

Aydınlanma ışık şiddetiyle doğru orantılıdır; 2 katına çıkar.

Örnek 3. Bir öğrenci 'Watt değeri büyük olan ampul her zaman daha çok ışık verir' diyor. Bu iddiayı değerlendiriniz.

Watt harcanan elektrik gücüdür, verilen ışık lümenle ölçülür. Verimli bir LED ampul daha az watt harcayarak daha çok lümen verebilir; iddia her zaman doğru değildir.

Özetle

  • Işık şiddetinin birimi kandela, ışık akısının lümen, aydınlanmanın lükstür.
  • Aydınlanma ışık şiddetiyle doğru, uzaklığın karesiyle ters orantılıdır.
  • Işık yüzeye dik geldiğinde aydınlanma en büyüktür.
  • Watt harcanan gücü, lümen verilen ışığı gösterir.
  • Uzaklık iki katına çıkınca aydınlanma dörtte birine iner.

Işık Şiddeti, Işık Akısı ve Aydınlanma — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Bir ışık kaynağının belirli bir doğrultudaki ışık şiddeti hangi birimle ifade edilir?
ALümen
BLüks
CKandela
DWatt
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Kandela ışık şiddetinin birimidir. Diğerleri sırasıyla ışık akısı, aydınlanma ve güç için kullanılır.
2Kolay
Bir ampul kutusunda lümen cinsinden verilen değer temel olarak hangi niceliği belirtir?
AHer noktadaki yüzey aydınlanmasını
BAmpulün ışık akısını
CAmpulün elektriksel direncini
DAmpulün yalnız güç tüketimini
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Lümen ışık akısı birimidir. Yüzey aydınlanması ise uzaklık, yönelim ve ışığın dağılımına da bağlıdır.
3Orta
Yüzeye düşen ışık akısı eşit dağılmış kabul ediliyor. Aydınlanma hangi oranla ilişkilidir?
AKaynağın elektrik gücünün tel uzunluğuna oranıyla
BDüşen ışık akısının yüzey alanına oranıyla
CYüzey alanının ışık akısına oranıyla
DKaynak kütlesinin yüzey çevresine oranıyla
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Aydınlanma birim yüzey alanına düşen ışık akısını betimler. Lümen/metrekare lükse karşılık gelir.
4Orta
Bir deneyde kaynağın belirli yöndeki etkisi, toplam ışık çıkışı ve masanın aydınlanması ayrı kaydediliyor. Uygun birim sırası hangisidir?
AKandela, lümen, lüks
BLüks, kandela, lümen
CLümen, lüks, kandela
DWatt, joule, amper
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Belirli doğrultu için ışık şiddeti, toplam çıkış için ışık akısı, yüzey için aydınlanma kullanılır.
5Zor
Aynı ışık akısına sahip iki lamba farklı armatürlerle kullanılıyor. Bir masada farklı aydınlanma ölçülmesi nasıl mümkün olabilir?
AAynı lümen her yüzeyde zorunlu olarak aynı lüks verir.
BIşığın yönlendirilmesi ve masaya ulaşan payı farklı olabilir.
CYüzey aydınlanması yalnız ampulün elektrik gücüne bağlıdır.
DLümen değeri yüzeyin kütlesini belirler.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Toplam kaynak çıkışı, hangi yüzeye ne kadar ışık ulaştığını tek başına söylemez. Dağılım ve geometri de önemlidir.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular