Çözümü göster
Kırma indisi $n = c/v$ bağıntısıyla tanımlanır. Bu oran birimsizdir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Su dolu bir bardağa konan kaşık kırık görünür, sıcak yollarda serap görülür. Bu olayların nedeni ışığın kırılmasıdır. Bu konuda kırılmayı, Snell Yasası'nı ve tam yansımayı inceliyoruz.
Işık bir saydam ortamdan diğerine eğik geçerken doğrultu değiştirir; buna kırılma denir. Bunun nedeni ışığın farklı ortamlarda farklı süratlerle yayılmasıdır.
Bir ortamın ışığı kırma indisi $n$, ışığın boşluktaki süratinin o ortamdaki süratine oranıdır. Havanın kırma indisi yaklaşık 1, suyunki yaklaşık 1,33, camınki yaklaşık 1,5'tir. İndisi büyük ortama yoğun ortam denir; ışık orada daha yavaştır.
• Işık az yoğun ortamdan çok yoğun ortama geçerken normale yaklaşır.
• Çok yoğun ortamdan az yoğun ortama geçerken normalden uzaklaşır.
• Normal doğrultusunda gelen ışın kırılmadan geçer.
Gelme açısı ile kırılma açısı arasındaki ilişki Snell Yasası ile verilir: $n_1 \sin \theta_1 = n_2 \sin \theta_2$. Açılar normale göre ölçülür.
Örneğin havadan ($n = 1$) camın içine ($n = \sqrt{3}$ alınırsa) 60° ile gelen ışın için $1 \cdot \sin 60° = \sqrt{3} \cdot \sin \theta_2$ yazılır; $\sin \theta_2 = 0{,}5$ ve kırılma açısı 30° bulunur.
Işık çok yoğun ortamdan az yoğun ortama geçerken kırılma açısı gelme açısından büyüktür. Gelme açısı büyütüldükçe kırılma açısı 90°'ye ulaşır; bu andaki gelme açısına sınır açısı denir.
Gelme açısı sınır açısından büyük olursa ışık az yoğun ortama hiç geçmez, tamamen geri yansır; buna tam yansıma denir. Tam yansıma için iki koşul gerekir: ışık çok yoğun ortamdan az yoğun ortama gitmeli ve gelme açısı sınır açısından büyük olmalıdır.
Serapta yere yakın sıcak hava katmanlarının kırma indisi farklıdır; gökyüzünden gelen ışık bükülerek göze ulaşır ve yolda su varmış gibi görünür. Elmasın parlaklığı da içinde çok sayıda tam yansıma olmasından kaynaklanır.
Örnek 1. Işık havadan suya eğik geçiyor. Normale yaklaşır mı, uzaklaşır mı?
Su havadan daha yoğundur. Işık az yoğun ortamdan çok yoğun ortama geçtiği için normale yaklaşır.
Örnek 2. Kırma indisi $\sqrt{2}$ olan bir ortamdan havaya çıkan ışığın sınır açısı nedir? ($\sin 45° = \frac{\sqrt{2}}{2}$)
Sınır açısında kırılma açısı 90°'dir: $\sqrt{2} \cdot \sin \theta_s = 1 \cdot \sin 90°$. $\sin \theta_s = \frac{1}{\sqrt{2}}$, sınır açısı 45°'dir.
Örnek 3. Aynı ortamda gelme açısı sınır açısından büyük olan bir ışın havaya çıkabilir mi?
Hayır. Gelme açısı sınır açısından büyük olduğu için ışın tam yansımaya uğrar ve ortamın içinde kalır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.