Çözümü göster
Asal eksen, aynanın tepe noktası ve eğrilik merkezini birleştiren doğrudur.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Araba farlarındaki yansıtıcılar, çanak antenler ve dikiz aynaları küresel aynalardır. Bu konuda çukur ve tümsek aynaların yapısını, ışınların bu aynalarda nasıl yansıdığını ve iki ayna türünün benzerlik ve farklılıklarını inceliyoruz.
Küresel ayna, bir kürenin parçası biçimindeki yansıtıcı yüzeydir. Yansıtıcı yüzey kürenin içindeyse çukur ayna, dışındaysa tümsek aynadır.
• Merkez (M): Aynanın parçası olduğu kürenin merkezi.
• Tepe noktası (T): Aynanın ortası.
• Asal eksen: Merkez ile tepe noktasından geçen doğru.
• Odak noktası (F): Merkez ile tepe noktasının tam ortası. Odak uzaklığı yarıçapın yarısıdır: $r = 2f$.
Çukur aynada odak ve merkez aynanın önünde, tümsek aynada aynanın arkasındadır.
Çukur aynada:
• Asal eksene paralel gelen ışın odaktan geçecek biçimde yansır.
• Odaktan geçerek gelen ışın asal eksene paralel yansır.
• Merkezden geçerek gelen ışın kendi üzerinden geri yansır.
• Tepe noktasına gelen ışın asal eksenle aynı açıyı yaparak yansır.
Tümsek aynada paralel gelen ışın, uzantısı odaktan geçecek biçimde yansır; uzantısı odaktan geçecek biçimde gelen ışın paralel yansır; uzantısı merkezden geçecek biçimde gelen ışın kendi üzerinden geri döner.
Benzerlikler: İkisinde de yansıma kurallarına uyulur, ikisinin de merkezi, odağı, tepe noktası ve asal ekseni vardır.
Farklılıklar: Çukur ayna paralel ışınları bir noktada toplar (yakınsatır), tümsek ayna dağıtır (ıraksatır). Çukur aynada gerçek görüntü oluşabilir, tümsek aynada görüntü her zaman sanaldır.
Kullanım: Araba farları ve el fenerlerinde ampul çukur aynanın odağına konur, ışık paralel demet hâlinde çıkar. Çanak antenler gelen sinyali odakta toplar. Dikiz aynaları ve market güvenlik aynaları tümsektir; geniş bir alanı gösterir.
Örnek 1. Yarıçapı 40 cm olan bir çukur aynanın odak uzaklığı nedir?
Odak uzaklığı yarıçapın yarısıdır: 20 cm.
Örnek 2. Çukur aynada asal eksene paralel gelen bir ışın nasıl yansır?
Odaktan geçecek biçimde yansır.
Örnek 3. Araç dikiz aynalarında neden tümsek ayna kullanılır?
Tümsek ayna ışınları dağıttığı için daha geniş bir görüş alanı sağlar; sürücü arkasındaki geniş alanı görebilir.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.