Çözümü göster
Ortası kalın, kenarları ince olan mercekler havada ışığı topladıkları için yakınsak mercek olarak adlandırılır.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Gözlükler, büyüteçler ve fotoğraf makineleri merceklerle çalışır. Bu konuda yakınsak ve ıraksak merceklerin yapısını, ışınların bu merceklerde nasıl kırıldığını ve iki mercek türünün benzerlik ve farklılıklarını inceliyoruz.
Mercek, en az bir yüzü küresel olan saydam bir cisimdir.
• İnce kenarlı (yakınsak) mercek: Ortası kenarlarından kalındır; paralel ışınları bir noktada toplar.
• Kalın kenarlı (ıraksak) mercek: Kenarları ortasından kalındır; paralel ışınları dağıtır.
Merceğin ortasındaki noktaya optik merkez, optik merkezden geçen ve mercek yüzeylerine dik olan doğruya asal eksen denir. Merceğin iki yanında birer odak noktası (F) bulunur; odak uzaklığının iki katı uzaklıktaki noktalar 2F ile gösterilir.
Yakınsak mercekte:
• Asal eksene paralel gelen ışın kırıldıktan sonra diğer taraftaki odaktan geçer.
• Odaktan geçerek gelen ışın asal eksene paralel çıkar.
• Optik merkezden geçen ışın kırılmadan doğrultusunu koruyarak geçer.
Iraksak mercekte paralel gelen ışın, uzantısı geldiği taraftaki odaktan geçecek biçimde kırılır; uzantısı diğer taraftaki odaktan geçecek biçimde gelen ışın paralel çıkar; optik merkezden geçen ışın kırılmadan geçer.
Benzerlikler: İkisinde de ışık kırılma kurallarına uyar; ikisinin de optik merkezi, asal ekseni ve iki odağı vardır; optik merkezden geçen ışın ikisinde de sapmaz.
Farklılıklar: Yakınsak mercek ışınları toplar, ıraksak mercek dağıtır. Yakınsak mercekle gerçek görüntü elde edilebilir; ıraksak mercekte görüntü her zaman sanaldır.
Kullanım: Büyüteç, fotoğraf makinesi ve hipermetrop gözlükleri yakınsak; miyop gözlükleri ıraksak mercek kullanır.
Örnek 1. Ortası kenarlarından kalın olan bir mercek ne tür bir mercektir?
İnce kenarlı, yani yakınsak bir mercektir; paralel ışınları bir noktada toplar.
Örnek 2. Yakınsak merceğin optik merkezinden geçen bir ışın nasıl ilerler?
Kırılmadan, doğrultusunu koruyarak geçer.
Örnek 3. Güneş ışığını bir noktada toplayıp kâğıdı yakmak için hangi mercek kullanılır?
Paralel gelen güneş ışınlarını odakta toplayan yakınsak mercek kullanılır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.