Çözümü göster
Temel spektrum sıralamasında radyo düşük, görünür ışık ara, gama yüksek frekans bölgesindedir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Cep telefonu, radyo, mikrodalga fırın, uzaktan kumanda ve röntgen cihazı farklı işler yapar; hepsinin ortak noktası elektromanyetik dalgalar kullanmalarıdır. Gözümüzün görebildiği ışık, bu dalga ailesinin yalnızca küçük bir bölümüdür.
Elektromanyetik (EM) dalgalar, titreşen elektrik ve manyetik alanların uzayda yayılmasıdır. Mekanik dalgalardan farklı olarak yayılmak için madde ortamına ihtiyaç duymazlar; boşlukta da ilerlerler. Bütün EM dalgalar boşlukta aynı süratle, ışık süratiyle yayılır: $c = 3 \times 10^8$ m/s. Dalga boyu ($\lambda$), frekans ($f$) ve sürat arasındaki ilişki
$$v = \lambda \cdot f$$
dir. Boşlukta $c = \lambda \cdot f$ olduğundan frekans arttıkça dalga boyu azalır. Madde ortamlarında EM dalgaların sürati boşluktakinden küçüktür; frekans değişmez, dalga boyu küçülür.
EM dalgalar frekanslarına (ya da dalga boylarına) göre sınıflanır. Küçük frekanstan büyük frekansa doğru sıra: radyo dalgaları, mikrodalgalar, kızılötesi ışınlar, görünür ışık, morötesi ışınlar, X ışınları, gama ışınları. Dalga boyu bu sırada büyükten küçüğe gider. Sınırlar kesin değildir; komşu dalga türleri birbirine geçer.
EM dalgaların enerjisi frekansla doğru orantılıdır: frekansı büyük olan dalganın enerjisi büyüktür. Dolayısıyla spektrumda radyo dalgalarından gama ışınlarına doğru gidildikçe enerji artar, dalga boyu azalır. Gama ve X ışınları yüksek enerjili dalgalardır; radyo dalgaları düşük enerjilidir.
• Radyo dalgaları: radyo ve televizyon yayını, haberleşme.
• Mikrodalgalar: mikrodalga fırın, radar, uydu haberleşmesi.
• Kızılötesi ışınlar: uzaktan kumanda, termal kamera, ısıtma.
• Görünür ışık: görme, fotoğrafçılık, lazer uygulamaları.
• Morötesi ışınlar: sterilizasyon, güneşte bronzlaşma (fazlası zararlıdır).
• X ışınları: tıbbi görüntüleme, güvenlik kontrolü.
• Gama ışınları: radyoterapi, radyoaktif kaynaklar.
Örnek 1. Frekansı $10^8$ Hz olan bir radyo dalgasının boşluktaki dalga boyu kaç m dir?
$\lambda = \dfrac{c}{f} = \dfrac{3 \times 10^8}{10^8} = 3$ m dir.
Örnek 2. Boşlukta dalga boyu 0,5 m olan bir mikrodalganın frekansı kaç Hz dir?
$f = \dfrac{c}{\lambda} = \dfrac{3 \times 10^8}{0{,}5} = 6 \times 10^8$ Hz dir.
Örnek 3. Frekansı $5 \times 10^{14}$ Hz olan görünür ışık, camda $2 \times 10^8$ m/s süratle ilerliyor. Işığın boşluktaki ve camdaki dalga boyunu bulunuz.
Boşlukta $\lambda = \dfrac{3 \times 10^8}{5 \times 10^{14}} = 6 \times 10^{-7}$ m $= 600$ nm dir. Camda frekans değişmez: $\lambda = \dfrac{2 \times 10^8}{5 \times 10^{14}} = 4 \times 10^{-7}$ m $= 400$ nm olur.
Örnek 4. Radyo dalgaları, X ışınları ve mikrodalgaları enerjileri küçükten büyüğe doğru sıralayınız.
Enerji frekansla artar. Spektrum sırası radyo dalgaları, mikrodalga, X ışınları olduğundan sıralama: radyo dalgaları < mikrodalgalar < X ışınları şeklindedir.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.