MegaSoru

Su Dalgalarında Girişim 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Su Dalgalarında Girişim Konu Anlatımı

Durgun bir su yüzeyine aynı anda iki taş atıldığında oluşan halkalar birbiriyle karşılaşır ve su yüzeyinde sakin ve hareketli bölgeler oluşur. Dalgaların üst üste binmesiyle ortaya çıkan bu olay girişimdir.

Girişim nedir?

Aynı ortamda ilerleyen iki ya da daha fazla dalga karşılaştığında, her noktadaki sonuç dalgalanma dalgaların etkilerinin toplamıdır; bu olaya dalgaların girişimi denir. Dairesel su dalgalarında girişim, birbirinden belirli uzaklıkta, aynı frekansla titreşen iki kaynağın oluşturduğu dalgalarla gözlenir. Üst üste binen dalgalar bazı noktalarda birbirini güçlendirir (tepe tepeye, çukur çukura gelir), bazı noktalarda zayıflatır (tepe çukura gelir).

Yapıcı ve yıkıcı girişim

• Yapıcı girişim: Tepelerin tepelerle, çukurların çukurlarla çakıştığı noktalarda dalgalanma en büyüktür.
• Yıkıcı girişim: Bir dalganın tepesi diğerinin çukuruyla çakışırsa dalgalar birbirini söndürür; bu noktalarda su yüzeyi hareketsiz kalır.
Yıkıcı girişim noktalarının oluşturduğu çizgilere düğüm çizgileri denir. Girişim deseni, kaynaklar arasındaki orta noktadan başlayıp dışa doğru uzanan bu düğüm çizgileri ve aralarındaki titreşimli bölgelerden oluşur.

Girişim desenine etki eden değişkenler

• Kaynaklar arası mesafe arttıkça düğüm çizgilerinin sayısı artar ve desen sıklaşır; mesafe azaldıkça düğüm çizgisi sayısı azalır.
• Frekans artarsa (dalga boyu küçülür) düğüm çizgileri sıklaşır ve sayıları artar; frekans azalırsa (dalga boyu büyür) seyrekleşir ve sayıları azalır.
• Dalga boyu büyüdükçe düğüm çizgileri birbirinden uzaklaşır.
Bu ilişkiler simülasyon, deney ya da çizimle gözlenir; matematiksel bağıntıya girmeden tahmin edilip doğrulanır.

Girişimin genelliği

Girişim yalnız su dalgalarına özgü değildir; ses ve ışık dalgalarında da görülür. Yay dalgalarında iki atmanın çakışması girişimin basit bir örneğidir. Müzikte aynı anda çalınan seslerin birleşiminde de girişim etkisi vardır.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Eş frekanslı ve eş fazlı iki kaynağın dalgaları bir noktada tepe–tepe olarak üst üste biniyor. Bu noktada girişimin türü nedir ve su yüzeyi nasıl davranır?

Yapıcı girişimdir. Dalgalar birbirini güçlendirir ve o noktada su yüzeyi en büyük genlikle titreşir.

Örnek 2. Bir noktada bir dalganın tepesi, diğer dalganın çukuruyla çakışıyor. Bu noktada ne gözlenir?

Yıkıcı girişim gözlenir; dalgalar birbirini söndürür ve su yüzeyi hareketsiz kalır. Bu tür noktaların birleşmesiyle düğüm çizgisi oluşur.

Örnek 3. Dalga leğeninde iki kaynak arasındaki mesafe artırılıyor, frekans ve ortam değişmiyor. Düğüm çizgilerinin sayısı nasıl değişir?

Kaynaklar arası mesafe arttıkça düğüm çizgilerinin sayısı artar ve desen sıklaşır.

Örnek 4. Bir öğrenci, frekans artırıldığında düğüm çizgilerinin seyrekleştiğini söylüyor. Bu ifade doğru mu?

Hayır. Frekans artınca dalga boyu küçülür ve düğüm çizgileri sıklaşır; seyrekleşme dalga boyu büyüdüğünde olur.

Özetle

  • Girişim, aynı ortamda iki dalganın üst üste binmesiyle oluşur.
  • Tepe–tepe ve çukur–çukur çakışmasında yapıcı, tepe–çukur çakışmasında yıkıcı girişim olur.
  • Yıkıcı girişim noktalarını birleştiren çizgilere düğüm çizgileri denir.
  • Kaynaklar arası mesafe veya frekans arttıkça düğüm çizgilerinin sayısı artar.
  • Girişim su, ses ve ışık dalgalarında görülür.

Su Dalgalarında Girişim — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
İki kaynağın oluşturduğu dairesel su dalgaları aynı bölgede karşılaşıp bazı yerlerde güçlenme, bazı yerlerde zayıflama oluşturuyor. Bu olay nedir?
AGirişim
BYalnız kırılma
CYalnız yansıma
DBuharlaşma
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Dalgaların üst üste binerek güçlenme ve zayıflama oluşturması girişimdir.
2Kolay
İki su dalgasının tepesi aynı anda aynı noktaya ulaşıyor. Küçük genlikli ideal dalgalarda bu anda hangi sonuç beklenir?
AKaynakların titreşim frekansı sıfır olur.
BDalgalar birbirini gördüğü için durur.
CYer değiştirmeler birbirini mutlaka sıfırlar.
DYer değiştirmeler aynı yönde toplanır; yapıcı girişim olur.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Tepe ve tepe yukarı yönlü yer değiştirmelerdir; üst üste binince büyüklük artar.
3Orta
İdeal iki su dalgasının eşit büyüklükteki tepe ve çukuru aynı anda P noktasına ulaşıyor. P noktasının o andaki bileşke yer değiştirmesi nasıldır?
Aİki kat tepe yüksekliğindedir.
BKaynaklar aynı anda tamamen durur.
CHer zaman aşağı yönlüdür.
DSıfırdır.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Eşit büyüklükte zıt yönlü yer değiştirmeler birbirini götürür; o anda yıkıcı girişim vardır.
4Orta
Kararlı girişim deseninde bazı çizgiler üzerinde ideal olarak sürekli sönüm gözleniyor. Bu çizgiler nasıl adlandırılır?
ADüğüm çizgileri
BYalnız yansıma çizgileri
CKaynakların hareket yolları
DSuyun mutlaka kuruduğu çizgiler
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Düğüm çizgileri yıkıcı girişimin sürdüğü, ideal eşit genlik koşulunda bileşke titreşimin sıfır olduğu yerlerdir.
5Zor
P noktasının su yüzeyi bir anda denge konumundan geçiyor. Öğrenci yalnız bu gözlemle P noktasını düğüm çizgisi üzerinde sayıyor. Hangi değerlendirme doğrudur?
ADenge konumundan geçen her nokta kalıcı düğümdür.
BKaynaklar çalışıyorsa hiçbir nokta denge konumundan geçemez.
CTek anlık sıfır yer değiştirme yeterli değildir; sürekli sönüm olup olmadığı izlenmelidir.
DDüğüm noktasının her an en büyük genlikte titreşmesi gerekir.
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Titreşen bir nokta da her periyotta denge konumundan geçebilir. Düğüm için zamana yayılan sönüm davranışı aranır.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular