Çözümü göster
Ultrason görüntüleme yüksek frekanslı ses dalgaları kullanır. Ses mekanik dalgadır.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Hastanede bebeğin görüntüsünü gösteren ultrason, bir geminin deniz altındaki engelleri bulan sonar ve gökyüzünü izleyen radar farklı alanlarda kullanılır; hepsinin çalışmasında dalgalar rol oynar. Bu konuda cihazlarda kullanılan dalganın türü ve kullanım alanları incelenir.
Mekanik dalgalar yayılmak için madde ortamı gerektirir (ses, su, yay dalgaları). Elektromanyetik dalgalar ise boşlukta da yayılır (radyo, mikrodalga, ışık, X ışınları). Bir cihazda kullanılan dalganın türünü belirlerken önce dalganın ortama ihtiyaç duyup duymadığına bakılır.
• Ultrason: yüksek frekanslı ses dalgaları (mekanik dalga) kullanır; dokulardan yansıyan dalgalarla görüntü elde edilir.
• Tomografi: X ışınları (elektromanyetik dalga) kullanarak vücudun kesit görüntülerini oluşturur.
• MR (manyetik rezonans): güçlü manyetik alan ve radyo dalgaları (elektromanyetik) kullanır.
• X-ray (röntgen): X ışınlarıyla kemik gibi yoğun dokuların görüntüsünü alır.
• Sonar: su altında ses dalgaları (mekanik) göndererek cisimlerin yerini ve uzaklığını belirler; deniz taşıtlarında, askerî alanda kullanılır.
• Radar: radyo dalgaları ya da mikrodalgalar (elektromanyetik) göndererek uçak, gemi gibi hedeflerin konumunu ve hızını belirler.
• Radyo teleskobu: uzaydaki cisimlerden gelen radyo dalgalarını (elektromanyetik) toplar ve astronomide kullanılır.
• Metal dedektörü: elektromanyetik alan oluşturarak metal cisimlerin varlığını algılar ve güvenlik kontrollerinde kullanılır.
Bir cihazla ilgili edinilen bilgilerin doğruluğu farklı kaynaklarla karşılaştırılarak değerlendirilir. Cihazların kullanım alanlarından şu çıkarımlar yapılabilir: ses dalgalarıyla çalışan cihazlar (ultrason, sonar) ortam gerektirdiğinden hava veya su içinde çalışır; elektromanyetik dalgalarla çalışan radar ve radyo teleskobu boşlukta da çalışabilir. Cihazlar insan ve çevre sağlığı, kişisel mahremiyet ve ülkenin güvenliği açısından da düşünülmelidir: örneğin X ışınları yararlı olsa da gereksiz maruziyet zararlıdır.
Örnek 1. Ultrason ve sonar cihazlarında kullanılan dalga türü nedir? Neden boşlukta çalışamazlar?
İkisi de ses dalgaları, yani mekanik dalgalar kullanır. Mekanik dalgalar yayılmak için madde ortamı gerektirdiğinden boşlukta ilerleyemez.
Örnek 2. Radar, radyo teleskobu ve tomografi cihazlarının kullandığı dalga türünü ve kullanım alanlarını eşleştiriniz.
Radar radyo dalgaları/mikrodalgalarla (askerî, hava trafiği), radyo teleskobu radyo dalgalarıyla (astronomi), tomografi X ışınlarıyla (sağlık) çalışır; üçü de elektromanyetik dalga kullanır.
Örnek 3. Bir öğrenci, sonarın uzayda da çalışacağını, çünkü radyo dalgaları kullandığını yazmış. Hatayı belirtiniz.
Sonar radyo dalgası değil ses dalgası (mekanik dalga) kullanır; ses dalgaları madde ortamı olmadan yayılamadığından uzay boşluğunda çalışmaz. Öğrencinin hem dalga türü hem çıkarımı yanlıştır.
Örnek 4. Metal dedektörü ve X-ray cihazı hangi alanda kullanılır ve hangi tür dalgayla ilişkilidir?
İkisi de güvenlik alanında kullanılabilir ve elektromanyetik dalgalarla ilişkilidir: metal dedektörü elektromanyetik alanla metali algılar, X-ray X ışınlarıyla bagaj ve cisimlerin görüntüsünü alır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.