MegaSoru

Akışkan Sürati, Kesit ve Basınç 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Akışkan Sürati, Kesit ve Basınç Konu Anlatımı

Bahçe hortumunun ucunu parmağımızla daralttığımızda su daha hızlı fışkırır. Bu konuda bir borudan akan akışkanın süratinin borunun kesit alanıyla ve boru çeperine yaptığı basınçla nasıl ilişkili olduğunu kavramsal olarak inceliyoruz.

Kesit alanı ve sürat

Kaçak ve dallanma olmayan bir borudan akan sıvı için, borunun her kesitinden aynı sürede aynı hacimde sıvı geçer. Birim zamanda geçen sıvı hacmine debi denir (örneğin L/s).
Borunun dar kısmından da geniş kısmından da aynı debi geçmesi gerektiği için sıvı dar kesitte daha hızlı, geniş kesitte daha yavaş akar. Hortumun ucu daraltıldığında suyun daha hızlı çıkmasının nedeni budur. Boru iki kola ayrılırsa giriş debisi iki kolun debilerinin toplamına eşittir.

Sürat ve basınç ilişkisi (Bernoulli ilkesi)

Yatay bir boruda akışkanın daha hızlı aktığı dar kesitte, boru çeperine yaptığı basınç daha düşüktür; yavaş aktığı geniş kesitte ise basınç daha yüksektir. Bu genellemeye Bernoulli ilkesi denir: Akışkanın sürati arttığında basıncı azalır.
Bu ilişki, boru yatayken ve sürtünme gibi kayıplar ihmal edildiğinde geçerlidir. Ölçüm noktalarının yükseklikleri farklıysa, arada pompa varsa ya da boru uzun ve sürtünmeliyse basınç farkı yalnız kesitle açıklanamaz.
Akış durursa sürat farkı ortadan kalkar; durgun sıvıda aynı yükseklikteki noktaların basınçları kesitten bağımsız olarak eşittir.

Günlük hayattaki örnekler

Bernoulli ilkesine dayanan örnekler amaçlarına göre gruplandırılabilir:
Havaya kaldırma: Uçak kanadının biçimi nedeniyle kanadın üstünden geçen hava daha hızlıdır ve kanadın üstündeki basınç altındakinden düşüktür. Ancak uçakların havalanması ve uçması yalnız Bernoulli ilkesiyle açıklanamaz; kanadın havayı aşağı yönlendirmesi gibi başka etkiler de vardır.
Sıvı çekme ve püskürtme: Parfüm şişesinde ve boya tabancasında hızlı hava akımı borunun ağzındaki basıncı düşürür; haznedeki daha büyük basınç sıvıyı yukarı iter.
Yön değiştirme: Kenarından vurulan dönen bir topun bir yanında hava daha hızlı akar; basınç farkı topun yolunu eğer.
Fırtınalı havalarda çatıların uçması ve hızlı geçen bir trenin yanında durmanın tehlikeli olması da hızlı hava akımının oluşturduğu düşük basınçla ilgilidir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir borunun 12 cm² kesitinde ortalama sürat 2 m/s'dir. Aynı akışın 6 cm² kesitinde sürat nedir?

Aynı debi geçtiği için alan yarıya inince sürat iki katına çıkar. Sürat 4 m/s olur.

Örnek 2. Bir borudan 6 L/s su geliyor ve boru iki kola ayrılıyor. Bir koldan 4 L/s geçiyorsa diğer koldaki debi nedir?

Giriş debisi iki kolun debilerinin toplamına eşittir. Diğer koldaki debi 6 − 4 = 2 L/s'dir.

Örnek 3. İdeal yatay bir boruda su K kesitinden dar L kesitine, sonra K ile aynı genişlikteki M kesitine akıyor. Basınçlar nasıl sıralanır?

K ile M'de kesitler eşit olduğu için süratler ve basınçlar eşittir. L'de su daha hızlı aktığı için basınç en düşüktür. K ve M eşit, L daha düşüktür.

Özetle

  • Kaçaksız bir borunun her kesitinden aynı sürede aynı hacimde akışkan geçer.
  • Akışkan dar kesitte daha hızlı, geniş kesitte daha yavaş akar.
  • Bernoulli ilkesi: yatay ve kayıpsız akışta sürat arttıkça basınç azalır.
  • Yükseklik farkı, pompa ve sürtünme basınç karşılaştırmasını etkiler.
  • Uçakların uçmasında yalnız Bernoulli ilkesi etkili değildir.

Akışkan Sürati, Kesit ve Basınç — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Bir borunun dar ve geniş kesitlerinden aynı süre içinde eşit hacimde su geçiyor. Su hangi kesitte daha süratlidir?
AGeniş kesitte
Bİkisinde eşit
CDar kesitte
DYalnız borunun rengi bilinirse belirlenir
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Eşit hacim geçişi küçük kesitte daha büyük ortalama sürat gerektirir.
2Kolay
Bir borunun kesit alanı sabit, akış kararlı, boru kaçaksız ve dallanmamış ve su sıkıştırılamaz kabul ediliyor. Boru boyunca ortalama akış sürati nasıl değişir?
AHer noktada artar
BHer noktada azalır
CSabit kalır
DBoru uzadıkça sıfır olur
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Dallanma veya kaçak yoksa eşit alanlardan birim zamanda eşit hacim geçer.
3Orta
Yatay bir boruda su, geniş kesitten dar kesite sürekli ve kayıpların ihmal edildiği biçimde akıyor. Dar kesitte çeper basıncı nasıldır?
ADaha düşüktür
BDaha yüksektir
CKesinlikle sıfırdır
DHer koşulda aynıdır
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Aynı yükseklikte ideal akışta dar kesitte artan sürate daha düşük statik basınç eşlik eder.
4Orta
Yatay bir Venturi borusunda su dar boğazdan geçiyor. Kayıplar ihmal ediliyorsa boğazda hangi ikili gözlenir?
ADaha büyük sürat ve daha düşük statik basınç
BDaha küçük sürat ve daha düşük statik basınç
CDaha büyük sürat ve daha büyük statik basınç
DAynı sürat ve aynı statik basınç
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Dar kesit sürati artırır, yatay ideal modelde statik basınç düşer.
5Zor
Aynı boruda bir öğrenci akışı hızlandırmak için iki ölçüm noktası arasına pompa koyuyor. Neden yalnız kesit farkından sonuç çıkaramaz?
APompa akışkana enerji vererek basınç ilişkisini değiştirebilir
BPompa suyun hacmini yok eder
CPompa çalışırken akışkan basınç uygulamaz
DPompa borunun kesitini her zaman sıfırlar
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Dışarıdan enerji girişi basit karşılaştırmanın varsayımını bozar.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular