Çözümü göster
Kapalı sıvı girişteki basınç artışını çıkışa iletir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Otomobil frenleri, hidrolik krikolar, su kuleleri ve barajlar sıvı basıncından yararlanan sistemlerdir. Bu konuda sıvıların basıncı nasıl ilettiğini ve bu özelliğin günlük hayatta nasıl kullanıldığını inceliyoruz.
Kapalı bir kaptaki sıvının bir noktasına uygulanan basınç değişimi, sıvının her noktasına ve kabın çeperlerine aynı büyüklükte iletilir. Sıvılar neredeyse hiç sıkışmadığı için bu iletim çok etkilidir. Su cenderesi (hidrolik pres), hidrolik kriko ve otomobillerin hidrolik fren sistemleri bu ilkeyle çalışır.
Fren hattına hava karışırsa sistem iyi çalışmaz. Hava sıkışabildiği için pedala uygulanan hareketin bir bölümü havayı sıkıştırmaya gider ve pedal daha fazla yol alır.
Bir hidrolik preste küçük ve büyük iki piston aynı sıvıyla bağlıdır. Küçük pistona uygulanan kuvvet sıvıda bir basınç artışı oluşturur; bu basınç artışı büyük pistona da iletilir. Basınç eşit olduğu için:
$\dfrac{F_1}{A_1} = \dfrac{F_2}{A_2}$
Büyük pistonun alanı küçüğünün kaç katıysa, ideal durumda büyük pistondaki kuvvet de o kadar katıdır.
Bu bir enerji kazancı değildir. Küçük pistonun ittiği sıvı hacmi büyük pistonu iter. Büyük pistonun alanı daha geniş olduğu için daha az yol alır. Kuvvet artarken yol aynı oranda azalır.
Bir su deposu musluklardan daha yükseğe yerleştirilir. Kapalı bir musluktaki su basıncını, depodaki su yüzeyi ile musluk arasındaki düşey yükseklik farkı belirler; boru uzunluğu ya da deponun genişliği belirlemez. Bu yüzden alt kattaki musluk üst kattakinden daha büyük basınçlı su verir. Depodaki su azaldıkça basınç da azalır.
Barajların alt bölümleri üst bölümlerinden daha kalın yapılır, çünkü su basıncı derinlikle artar ve duvarın alt kısmı daha büyük basınca dayanmak zorundadır.
Birbirine bağlı ve üstü açık kaplarda aynı durgun sıvının serbest yüzeyleri kapların biçiminden bağımsız olarak aynı yükseklikte olur. Ustaların su dolu şeffaf hortumla iki uzak noktada aynı yüksekliği işaretlemesi bu özelliğe dayanır.
Örnek 1. Bir hidrolik preste piston alanları 5 cm² ve 20 cm²'dir. Küçük pistona 25 N uygulanırsa ideal durumda büyük pistonda oluşan kuvvet nedir?
Büyük piston alanı küçüğünün 20 / 5 = 4 katıdır. Kuvvet de 4 katına çıkar: 25 × 4 = 100 N.
Örnek 2. Giriş pistonu 3 cm², çıkış pistonu 12 cm² olan bir düzenekte giriş pistonu 8 cm ilerliyor. Çıkış pistonu ne kadar ilerler?
Giriş pistonunun ittiği sıvı hacmi 3 × 8 = 24 cm³'tür. Bu hacim 12 cm²'lik pistonu 24 / 12 = 2 cm ilerletir.
Örnek 3. Aynı depoya bağlı iki kapalı musluktan biri uzun, diğeri kısa bir boruyla bağlı ama ikisi aynı yükseklikte. Hangisinde su basıncı daha büyüktür?
Su durgunken basıncı belirleyen boru uzunluğu değil, su yüzeyi ile musluk arasındaki düşey uzaklıktır. İki musluk aynı yükseklikte olduğu için basınçlar eşittir.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.