MegaSoru

Sıvı Basıncının Günlük Uygulamaları 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Sıvı Basıncının Günlük Uygulamaları Konu Anlatımı

Otomobil frenleri, hidrolik krikolar, su kuleleri ve barajlar sıvı basıncından yararlanan sistemlerdir. Bu konuda sıvıların basıncı nasıl ilettiğini ve bu özelliğin günlük hayatta nasıl kullanıldığını inceliyoruz.

Kapalı sıvıda basıncın iletilmesi

Kapalı bir kaptaki sıvının bir noktasına uygulanan basınç değişimi, sıvının her noktasına ve kabın çeperlerine aynı büyüklükte iletilir. Sıvılar neredeyse hiç sıkışmadığı için bu iletim çok etkilidir. Su cenderesi (hidrolik pres), hidrolik kriko ve otomobillerin hidrolik fren sistemleri bu ilkeyle çalışır.
Fren hattına hava karışırsa sistem iyi çalışmaz. Hava sıkışabildiği için pedala uygulanan hareketin bir bölümü havayı sıkıştırmaya gider ve pedal daha fazla yol alır.

Hidrolik pres ve kuvvet kazancı

Bir hidrolik preste küçük ve büyük iki piston aynı sıvıyla bağlıdır. Küçük pistona uygulanan kuvvet sıvıda bir basınç artışı oluşturur; bu basınç artışı büyük pistona da iletilir. Basınç eşit olduğu için:
$\dfrac{F_1}{A_1} = \dfrac{F_2}{A_2}$
Büyük pistonun alanı küçüğünün kaç katıysa, ideal durumda büyük pistondaki kuvvet de o kadar katıdır.
Bu bir enerji kazancı değildir. Küçük pistonun ittiği sıvı hacmi büyük pistonu iter. Büyük pistonun alanı daha geniş olduğu için daha az yol alır. Kuvvet artarken yol aynı oranda azalır.

Su kuleleri, musluklar ve barajlar

Bir su deposu musluklardan daha yükseğe yerleştirilir. Kapalı bir musluktaki su basıncını, depodaki su yüzeyi ile musluk arasındaki düşey yükseklik farkı belirler; boru uzunluğu ya da deponun genişliği belirlemez. Bu yüzden alt kattaki musluk üst kattakinden daha büyük basınçlı su verir. Depodaki su azaldıkça basınç da azalır.
Barajların alt bölümleri üst bölümlerinden daha kalın yapılır, çünkü su basıncı derinlikle artar ve duvarın alt kısmı daha büyük basınca dayanmak zorundadır.
Birbirine bağlı ve üstü açık kaplarda aynı durgun sıvının serbest yüzeyleri kapların biçiminden bağımsız olarak aynı yükseklikte olur. Ustaların su dolu şeffaf hortumla iki uzak noktada aynı yüksekliği işaretlemesi bu özelliğe dayanır.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir hidrolik preste piston alanları 5 cm² ve 20 cm²'dir. Küçük pistona 25 N uygulanırsa ideal durumda büyük pistonda oluşan kuvvet nedir?

Büyük piston alanı küçüğünün 20 / 5 = 4 katıdır. Kuvvet de 4 katına çıkar: 25 × 4 = 100 N.

Örnek 2. Giriş pistonu 3 cm², çıkış pistonu 12 cm² olan bir düzenekte giriş pistonu 8 cm ilerliyor. Çıkış pistonu ne kadar ilerler?

Giriş pistonunun ittiği sıvı hacmi 3 × 8 = 24 cm³'tür. Bu hacim 12 cm²'lik pistonu 24 / 12 = 2 cm ilerletir.

Örnek 3. Aynı depoya bağlı iki kapalı musluktan biri uzun, diğeri kısa bir boruyla bağlı ama ikisi aynı yükseklikte. Hangisinde su basıncı daha büyüktür?

Su durgunken basıncı belirleyen boru uzunluğu değil, su yüzeyi ile musluk arasındaki düşey uzaklıktır. İki musluk aynı yükseklikte olduğu için basınçlar eşittir.

Özetle

  • Kapalı sıvıya uygulanan basınç değişimi sıvının her noktasına iletilir.
  • Hidrolik preste kuvvetler piston alanlarıyla orantılıdır: $F_1/A_1 = F_2/A_2$.
  • Hidrolik sistemlerde kuvvet kazanılırken yoldan kaybedilir; enerji kazancı yoktur.
  • Musluktaki statik basıncı su yüzeyiyle musluk arasındaki düşey fark belirler.
  • Bağlı açık kaplarda aynı sıvının serbest yüzeyleri aynı yükseklikte olur.

Sıvı Basıncının Günlük Uygulamaları — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Hidrolik krikonun giriş pistonu itildiğinde yük pistonu neden hareket edebilir?
ASıvı çıkışta kendiliğinden çoğalır
BGiriş pistonunun kuvveti sıvıda yok olur
CBasınç yalnız aşağıya iletilir
DSıvıya uygulanan basınç değişimi çıkış pistonuna iletilir
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Kapalı sıvı girişteki basınç artışını çıkışa iletir.
2Kolay
Bir otomobilin hidrolik freninde pedal hareketi tekerlek tarafına nasıl etki eder?
APedal tekerleğe havadan doğrudan sürtünür
BFren sıvısı yalnız ısınarak tekerleği durdurur
CPedal tekerleğin ağırlığını artırır
DFren sıvısındaki basınç artışı tekerlek tarafındaki pistona ulaşır
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Sıvı basıncı iletir, piston fren balatasına kuvvet uygular.
3Orta
Bir hidrolik presin çıkış pistonu giriş pistonundan daha geniştir. Aynı düzeydeki ideal pistonlarda hangi özellik çıkış kuvvetini büyütür?
Aİletilen basınç değişiminin daha geniş alana etki etmesi
BSıvının çıkışta daha yoğun hâle gelmesi
CÇıkış basıncının alanla birlikte zorunlu olarak artması
DGiriş kuvvetinin ortadan kalkması
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Aynı basınç değişiminden doğan kuvvet alanla orantılıdır.
4Orta
Bir hidrolik fren hattına hava karışmış. Pedalın daha fazla yol almasının olası fiziksel nedeni nedir?
AFren sıvısının yer çekimini durdurması
BHava kabarcıklarının sıkışabilmesi
CHavanın piston alanını büyütmesi
DHavanın tekerlek yarıçapını değiştirmesi
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Pedal hareketinin bir bölümü gazın sıkışmasına gider.
5Zor
Bir hidrolik düzenek girişte küçük, çıkışta büyük piston kullanıyor. İdeal durumda çıkış pistonu neden daha kısa yol alır?
ABüyük piston sıvının bir kısmını yok eder
BAynı sıvı hacmi daha büyük kesitte daha kısa hareket oluşturur
CÇıkış pistonu basınç görmez
DKuvvet kazancı her zaman yol kazancı da sağlar
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Giriş ve çıkışta yer değiştiren sıvı hacimleri eşittir.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular