Çözümü göster
İki gök cisminin kütleleri arasındaki çekim söz konusudur.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Doğada gördüğümüz bütün etkileşimler dört temel kuvvetle açıklanır. Bu konuda kütle çekim, elektromanyetik, güçlü ve zayıf etkileşimleri tanıyor ve örneklerle karşılaştırıyoruz.
Kütlesi olan bütün cisimler birbirini çeker. Bu çekim düşen bir taşta, Ay'ın Dünya çevresinde dolanmasında, gezegenlerin Güneş çevresindeki yörüngelerinde ve gelgitlerde kendini gösterir. Bir cismin ağırlığı, bulunduğu yerdeki kütle çekim kuvvetidir; bu yüzden aynı cismin ağırlığı başka bir gezegende farklıdır.
Kütle çekim her zaman çekicidir ve çok uzak mesafelere kadar etkilidir. Dört temel kuvvetin en zayıfıdır, ama büyük kütleli gök cisimlerinin hareketini belirler.
Elektrik yükleri arasındaki çekme ve itme ile manyetik etkiler elektromanyetik etkileşimdir. Aynı işaretli yükler birbirini iter, zıt işaretli yükler çeker; bu yüzden bu etkileşim hem çekici hem itici olabilir. Elektriklenmiş balonun etkisi, pusula iğnesinin yönelmesi, mıknatısların birbirini itmesi ve elektronun çekirdek tarafından çekilmesi örnektir.
Atomlar ve moleküller arasındaki bağlar da elektromanyetik kökenlidir. Bir yayın esnekliği ya da bir masanın üzerindeki kitabı taşıması, atomlar arası elektriksel etkileşimlerden kaynaklanır.
Güçlü etkileşim, protonun ve nötronun içindeki kuarkları bir arada tutar. Atom çekirdeğinde protonlar elektriksel olarak birbirini iter; buna rağmen proton ve nötronların çekirdekte bağlı kalmasına güçlü etkileşimin kalıntı etkisi katkı verir. Çok kısa menzillidir ve dört kuvvetin en güçlüsüdür.
Zayıf etkileşim, bazı parçacıkların başka parçacıklara dönüşmesinden sorumludur. Beta bozunmasında bir nötronun protona dönüşmesi buna örnektir. Bu da çok kısa menzillidir. Bozunmada yüklü bir elektronun ortaya çıkması, dönüşümün kendisini elektromanyetik yapmaz; dönüşümün nedeni zayıf etkileşimdir.
Örnek 1. Bir uydunun Dünya çevresindeki yörüngede kalmasında baskın olan etkileşim hangisidir?
Dünya ile uydu arasındaki kütle çekim etkileşimidir. Yörünge hareketine bu çekim yön verir.
Örnek 2. Çekirdekteki bağlanmayı yalnız protonlar arasındaki elektriksel etkileşimle açıklamaya çalışan bir model neden eksiktir?
Protonlar aynı işaretli yükleri nedeniyle birbirini iter. Bağlanmayı açıklamak için güçlü etkileşimin kalıntı etkisi eklenmelidir.
Örnek 3. İki gözlem kartında elektriksel çekim ve manyetik itme yazıyor. İki karta ortak hangi etiket verilir?
Elektriksel ve manyetik olaylar aynı temel etkileşimin görünümleridir. İki karta da elektromanyetik etkileşim etiketi verilir.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.