MegaSoru

SI Birimleri ve Fiziksel Nicelikler 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

SI Birimleri ve Fiziksel Nicelikler Konu Anlatımı

Fizikte ölçtüğümüz her büyüklüğe fiziksel nicelik denir ve her nicelik bir sayı ile bir birimle ifade edilir. Bu konuda Uluslararası Birim Sistemi'ni (SI), temel ve türetilmiş nicelikleri ve birim dönüşümlerini öğreniyoruz.

SI birim sistemi

Bilim insanlarının ölçümlerini karşılaştırabilmesi için ortak bir birim sistemi gerekir. Bu sistem Uluslararası Birim Sistemi, kısaca SI'dır. Bir ölçüm sonucu yazılırken sayı ile birim birlikte verilir: 5 m, 2 kg, 30 s gibi. Birimsiz yazılan bir sayı, hangi niceliği gösterdiği anlaşılmadığı için eksiktir.

Temel nicelikler

SI'da yedi temel nicelik vardır. Bunlar başka niceliklerden türetilmez:
Uzunluk: metre (m)
Kütle: kilogram (kg)
Zaman: saniye (s)
Elektrik akımı: amper (A)
Termodinamik sıcaklık: kelvin (K)
Madde miktarı: mol (mol)
Işık şiddeti: kandela (cd)
Kelvin sembolü derece işareti almaz; 300 K yazılır, 300 °K yazılmaz.

Türetilmiş nicelikler

Temel niceliklerin çarpılması ya da bölünmesiyle elde edilen niceliklere türetilmiş nicelik denir. Alan iki uzunluğun çarpımıdır (m²), hacim üç uzunluğun çarpımıdır (m³). Sürat yolun zamana bölümüdür (m/s), ivme hız değişiminin zamana bölümüdür (m/s²). Kütle yoğunluğu kütlenin hacme bölümüdür (kg/m³).
Bazı türetilmiş birimlerin özel adları vardır. Kuvvet birimi newton (N), $1\ \text{N} = 1\ \text{kg·m/s}^2$ eder. Basınç birimi pascal (Pa), $1\ \text{Pa} = 1\ \text{N/m}^2$ eder. Enerji ve iş birimi joule (J), $1\ \text{J} = 1\ \text{N·m}$ eder. Güç birimi watt (W), $1\ \text{W} = 1\ \text{J/s}$ eder. Frekans birimi hertz (Hz) saniyenin tersidir. Elektrik yükünün birimi coulomb (C), akım ile zamanın çarpımıdır: $1\ \text{C} = 1\ \text{A·s}$.
Özel bir adı olması, birimi temel yapmaz. Newton, temel birimlerden türetildiği için türetilmiş bir birimdir.

Birim dönüşümleri

Ölçümler çoğu zaman alt ya da üst katlarla yapılır. 1 km = 1000 m, 1 m = 100 cm, 1 kg = 1000 g, 1 dakika = 60 s'dir. Alan dönüşümünde çarpan karesi alınır: 1 m² = 10 000 cm². Hacimde ise küpü alınır: 1 m³ = 1 000 000 cm³. Bir litre bir desimetreküptür ve 0,001 m³ eder; 1 mL ise 1 cm³'tür.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. 500 g kütle SI temel birimiyle nasıl yazılır?

1 kg = 1000 g olduğundan 500 g = 0,5 kg olur.

Örnek 2. Bir dikdörtgenin alanı 100 cm²'dir. Bu alan m² cinsinden kaç eder?

1 m² = 10 000 cm² olduğundan 100 cm² = 100 / 10 000 = 0,01 m² olur.

Örnek 3. Bir öğrenci alanı 2 m × 3 m = 6 m olarak yazmış. Hata nedir?

Çarpma işleminde sayılar gibi birimler de çarpılır: m × m = m². Doğru sonuç 6 m²'dir.

Özetle

  • SI'da yedi temel nicelik vardır: uzunluk, kütle, zaman, elektrik akımı, sıcaklık, madde miktarı, ışık şiddeti.
  • Türetilmiş nicelikler temel niceliklerden çarpma ve bölmeyle elde edilir.
  • Newton, pascal, joule ve watt özel adlı türetilmiş birimlerdir.
  • Alan dönüşümünde çarpanın karesi, hacim dönüşümünde küpü alınır.
  • Bir ölçüm sonucu sayı ve birimle birlikte yazılır.

SI Birimleri ve Fiziksel Nicelikler — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Uzunluğun SI temel birimi hangisidir?
AKilogram
BSaniye
CKelvin
DMetre
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Uzunluk metreyle ifade edilir.
2Kolay
Kütlenin SI temel birim sembolü hangisidir?
Ag
BN
Ckg
Dm
Çözümü göster
Doğru cevap: C
SI temel kütle birimi kilogramdır.
3Orta
Işık şiddetinin SI temel birimi hangisidir?
ALümen
BLüks
CKandela
DWatt
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Kandela ışık şiddetinin temel birimidir.
4Orta
Hangi çift yalnız SI temel niceliklerini içerir?
AKütle ve kuvvet
BKütle ve zaman
CZaman ve frekans
DUzunluk ve alan
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Kütle ve zaman temel niceliklerdir.
5Zor
Bir devrede 0,5 A okunuyor. Hangi yorum doğrudur?
AElektrik yükü bir temel nicelik olarak kaydedilmiştir
BElektrik akımı bir temel nicelik olarak kaydedilmiştir
CGerilim kelvin cinsinden kaydedilmiştir
DEnerji amper cinsinden kaydedilmiştir
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Amper elektrik akımına aittir, elektrik yükünün birimi coulombdur.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular