Çözümü göster
Uzunluk metreyle ifade edilir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Fizikte ölçtüğümüz her büyüklüğe fiziksel nicelik denir ve her nicelik bir sayı ile bir birimle ifade edilir. Bu konuda Uluslararası Birim Sistemi'ni (SI), temel ve türetilmiş nicelikleri ve birim dönüşümlerini öğreniyoruz.
Bilim insanlarının ölçümlerini karşılaştırabilmesi için ortak bir birim sistemi gerekir. Bu sistem Uluslararası Birim Sistemi, kısaca SI'dır. Bir ölçüm sonucu yazılırken sayı ile birim birlikte verilir: 5 m, 2 kg, 30 s gibi. Birimsiz yazılan bir sayı, hangi niceliği gösterdiği anlaşılmadığı için eksiktir.
SI'da yedi temel nicelik vardır. Bunlar başka niceliklerden türetilmez:
Uzunluk: metre (m)
Kütle: kilogram (kg)
Zaman: saniye (s)
Elektrik akımı: amper (A)
Termodinamik sıcaklık: kelvin (K)
Madde miktarı: mol (mol)
Işık şiddeti: kandela (cd)
Kelvin sembolü derece işareti almaz; 300 K yazılır, 300 °K yazılmaz.
Temel niceliklerin çarpılması ya da bölünmesiyle elde edilen niceliklere türetilmiş nicelik denir. Alan iki uzunluğun çarpımıdır (m²), hacim üç uzunluğun çarpımıdır (m³). Sürat yolun zamana bölümüdür (m/s), ivme hız değişiminin zamana bölümüdür (m/s²). Kütle yoğunluğu kütlenin hacme bölümüdür (kg/m³).
Bazı türetilmiş birimlerin özel adları vardır. Kuvvet birimi newton (N), $1\ \text{N} = 1\ \text{kg·m/s}^2$ eder. Basınç birimi pascal (Pa), $1\ \text{Pa} = 1\ \text{N/m}^2$ eder. Enerji ve iş birimi joule (J), $1\ \text{J} = 1\ \text{N·m}$ eder. Güç birimi watt (W), $1\ \text{W} = 1\ \text{J/s}$ eder. Frekans birimi hertz (Hz) saniyenin tersidir. Elektrik yükünün birimi coulomb (C), akım ile zamanın çarpımıdır: $1\ \text{C} = 1\ \text{A·s}$.
Özel bir adı olması, birimi temel yapmaz. Newton, temel birimlerden türetildiği için türetilmiş bir birimdir.
Ölçümler çoğu zaman alt ya da üst katlarla yapılır. 1 km = 1000 m, 1 m = 100 cm, 1 kg = 1000 g, 1 dakika = 60 s'dir. Alan dönüşümünde çarpan karesi alınır: 1 m² = 10 000 cm². Hacimde ise küpü alınır: 1 m³ = 1 000 000 cm³. Bir litre bir desimetreküptür ve 0,001 m³ eder; 1 mL ise 1 cm³'tür.
Örnek 1. 500 g kütle SI temel birimiyle nasıl yazılır?
1 kg = 1000 g olduğundan 500 g = 0,5 kg olur.
Örnek 2. Bir dikdörtgenin alanı 100 cm²'dir. Bu alan m² cinsinden kaç eder?
1 m² = 10 000 cm² olduğundan 100 cm² = 100 / 10 000 = 0,01 m² olur.
Örnek 3. Bir öğrenci alanı 2 m × 3 m = 6 m olarak yazmış. Hata nedir?
Çarpma işleminde sayılar gibi birimler de çarpılır: m × m = m². Doğru sonuç 6 m²'dir.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.