Çözümü göster
Kabinin noktaları aynı yönde yer değiştirir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Cisimler farklı biçimlerde hareket eder: kayar, döner ya da bir denge konumu çevresinde gidip gelir. Bu konuda öteleme, dönme ve titreşim hareketlerini ve bunların birlikte görüldüğü birleşik hareketleri tanıyoruz.
Bir cismin tüm noktaları aynı anda aynı yer değiştirmeyi yapıyor ve cisim yönelimini koruyorsa bu hareket ötelemedir. Devrilmeden kayan bir kutu, raydan açılan bir çekmece ve yönelimi değişmeden yukarı çıkan bir asansör kabini öteleme yapar.
Öteleme için yolun düz olması gerekmez. Bir kutu eğri bir yolda ilerlese bile yönelimini koruyorsa, yani dönmüyorsa, öteleme hareketi yapmaktadır. Ayırt edici ipucu yönelimin korunmasıdır.
Bir cisim bir eksen çevresinde açısal olarak konum değiştiriyorsa dönme hareketi yapar. Tavan pervanesi, çömlekçi tablası, menteşesi çevresinde açılan kapı ve saat ibresi dönme hareketine örnektir. Dönme için tam tur atmak gerekmez; çeyrek tur açılıp duran bir kapı da dönme yapar.
Dönmede eksene yakın noktalar küçük, uzak noktalar büyük çember yayları çizer. Belirli aralıklarla aynı konuma dönmek tek başına titreşim değildir; saat ibresi hep aynı yönde tam tur attığı için dönme yapar.
Bir cisim ya da cismin bir parçası, bir denge konumunun iki yanına art arda gidip geliyorsa titreşim hareketi yapar. Gerilmiş bir telin orta noktası, hoparlör zarı, ucu çekilip bırakılan cetvel ve diyapazonun ucu titreşir. Hareket zamanla sönse de denge çevresindeki gidip gelme titreşimdir.
Bazı cisimler aynı anda birden fazla hareket türü gösterir. Yerde kaymadan yuvarlanan bir silindirin merkezi ilerler (öteleme), gövdesi ise merkez çevresinde döner (dönme). Vida eksenine çevrilirken aynı eksen boyunca ilerleyen bir tornavida da öteleme ve dönmeyi birlikte yapar.
Sınıflandırma yapılırken hangi cismin ya da parçanın, neye göre incelendiği belirtilmelidir. Rayda ilerleyen bir vagonun gövdesi öteleme yaparken tekerlekleri hem öteleme hem dönme yapar.
Örnek 1. Bir robot gövdesi hep kuzeye bakacak biçimde eğri bir rota izliyor. Robotun hareketi nasıl sınıflandırılır?
Gövde yönelimini koruduğu için hareket ötelemedir. Yolun eğri olması ötelemeyi dışlamaz.
Örnek 2. Bir bisikletin jantı yerde ilerliyor; jantın merkezi ileri giderken jant yönelimini değiştiriyor. Hareket nedir?
Merkezin ilerlemesi öteleme, jantın merkez çevresinde dönmesi dönmedir. Hareket öteleme ve dönmenin birleşimidir.
Örnek 3. Bir metronomun kolunun ucu orta konumun iki yanında düzenli olarak yön değiştiriyor. Ucun hareketi nedir?
Uç bir denge konumunun iki yanına tekrar tekrar gidip geldiği için titreşim hareketi yapar.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.