MegaSoru

Bilimsel Gösterim 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Bilimsel Gösterim Konu Anlatımı

Bilimsel gösterim, çok büyük ve çok küçük sayıları kısa ve karşılaştırması kolay biçimde yazma yöntemidir. Atom boyutları, gezegenler arası uzaklıklar ve hücre ölçüleri gibi fizik, kimya ve biyoloji bağlamlarında sık kullanılır.

Bilimsel gösterim nedir?

Bir pozitif sayı, $a\cdot10^n$ biçiminde ve $1\le a<10$, $n$ tam sayı olacak şekilde yazılırsa bilimsel gösterimdedir. Örneğin $93\,000\,000=9{,}3\cdot10^7$ ve $0{,}00057=5{,}7\cdot10^{-4}$ olur. $47{,}5\cdot10^5$ ya da $0{,}475\cdot10^7$ aynı sayıyı ifade eder ama $a$ koşulu sağlanmadığından bilimsel gösterim değildir.

Bilimsel gösterime çevirme

Virgül, ilk anlamlı rakamdan hemen sonra gelecek biçimde kaydırılır. Virgül her sola kaydığında üs bir artar; her sağa kaydığında üs bir azalır. Büyük sayılarda üs pozitif, $1$'den küçük sayılarda üs negatif olur.

Bilimsel gösterimle işlemler

Çarpmada $a$ değerleri çarpılır, $10$'un üsleri toplanır; bölmede $a$ değerleri bölünür, üsler çıkarılır. Sonuç $1\le a<10$ koşulunu sağlamıyorsa düzenlenir: $12{,}8\cdot10^5=1{,}28\cdot10^6$. Toplama ve çıkarmada üsler önce eşitlenir, sonra $a$ değerleri toplanır veya çıkarılır. İki sayıyı karşılaştırırken önce üslere, üsler eşitse $a$ değerlerine bakılır.

Bağlamlar ve yaklaşık değer

Işık yılı yaklaşık $9{,}46\cdot10^{15}$ metredir; Avogadro sayısı yaklaşık $6{,}02\cdot10^{23}$ ve bir atomun çapı yaklaşık $10^{-10}$ metre mertebesindedir. Bu değerler ölçüm ve yuvarlama sonucu elde edildiğinden yaklaşıktır; hesaplarda genellikle birkaç anlamlı basamak kullanılır.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. $93\,000$ ve $0{,}00057$ sayılarını bilimsel gösterimle yazınız.

$93\,000$ için virgül $9{,}3$ olana kadar 4 basamak sola kayar: $9{,}3\cdot10^4$. $0{,}00057$ için virgül $5{,}7$ olana kadar 4 basamak sağa kayar: $5{,}7\cdot10^{-4}$.

Örnek 2. $\left(3{,}2\cdot10^3\right)\cdot\left(4\cdot10^2\right)$ çarpımını bilimsel gösterimle yazınız.

$3{,}2\cdot4=12{,}8$ ve $10^3\cdot10^2=10^5$ olduğundan çarpım $12{,}8\cdot10^5$ olur. $12{,}8=1{,}28\cdot10$ olduğundan sonuç $1{,}28\cdot10^6$ bulunur.

Örnek 3. $6{,}5\cdot10^{-3}+7{,}2\cdot10^{-5}$ toplamını bilimsel gösterimle yazınız.

Üsler eşitlenir: $6{,}5\cdot10^{-3}=650\cdot10^{-5}$. Toplam $(650+7{,}2)\cdot10^{-5}=657{,}2\cdot10^{-5}=6{,}572\cdot10^{-3}$ olur.

Örnek 4. $4{,}5\cdot10^8$ ve $9{,}1\cdot10^7$ sayılarından hangisi büyüktür?

Üsler farklıdır; üssü büyük olan sayı daha büyüktür. $9{,}1\cdot10^7=0{,}91\cdot10^8$ olduğundan $4{,}5\cdot10^8>9{,}1\cdot10^7$ bulunur.

Özetle

  • Bilimsel gösterim $a\cdot10^n$ biçimindedir; $1\le a<10$ ve $n$ tam sayıdır.
  • Virgül sola kayarsa üs artar, sağa kayarsa üs azalır.
  • Çarpmada $a$'lar çarpılıp üsler toplanır; bölmede $a$'lar bölünüp üsler çıkarılır.
  • Toplama ve çıkarmada üsler önce eşitlenir.
  • Karşılaştırmada önce üsler, üsler eşitse $a$ değerleri karşılaştırılır.

Bilimsel Gösterim — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
$4\,750\,000$ sayısının bilimsel gösterimi aşağıdakilerden hangisidir?
A$4{,}75\cdot10^5$
B$4{,}75\cdot10^6$
C$47{,}5\cdot10^5$
D$0{,}475\cdot10^7$
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Bilimsel gösterimde sayı $a\cdot10^n$ biçiminde ve $1\leq a<10$ koşulunu sağlamalıdır. $4\,750\,000=4{,}75\cdot10^6$ olur.
2Kolay
$0{,}000072$ sayısının bilimsel gösterimi aşağıdakilerden hangisidir?
A$7{,}2\cdot10^{-4}$
B$7{,}2\cdot10^{-5}$
C$72\cdot10^{-6}$
D$0{,}72\cdot10^{-4}$
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Ondalık virgül $7{,}2$ elde edilecek şekilde 5 basamak sağa kaydırılır. Bu nedenle $0{,}000072=7{,}2\cdot10^{-5}$ olur.
3Orta
$38{,}4\cdot10^5$ ifadesinin bilimsel gösterime uygun biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
A$3{,}84\cdot10^6$
B$3{,}84\cdot10^5$
C$0{,}384\cdot10^7$
D$384\cdot10^4$
Çözümü göster
Doğru cevap: A
$38{,}4=3{,}84\cdot10$ olduğundan $38{,}4\cdot10^5=3{,}84\cdot10\cdot10^5=3{,}84\cdot10^6$ olur.
4Orta
$(3\cdot10^4)\cdot(2{,}5\cdot10^3)$ işleminin bilimsel gösterimi aşağıdakilerden hangisidir?
A$7{,}5\cdot10^6$
B$7{,}5\cdot10^7$
C$5{,}5\cdot10^7$
D$7{,}5\cdot10^{12}$
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Katsayılar çarpılır ve on kuvvetlerinin üsleri toplanır: $3\cdot2{,}5=7{,}5$ ve $10^4\cdot10^3=10^7$. Sonuç $7{,}5\cdot10^7$ olur.
5Zor
$A=7{,}2\cdot10^{-4}$, $B=6{,}9\cdot10^{-3}$ ve $C=8{,}1\cdot10^{-5}$ olduğuna göre büyükten küçüğe doğru sıralama hangisidir?
A$A>B>C$
B$B>A>C$
C$B>C>A$
D$C>A>B$
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Sayılar $B=0{,}0069$, $A=0{,}00072$ ve $C=0{,}000081$ biçiminde yazılabilir. Buna göre $B>A>C$ olur.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular