Çözümü göster
$x=-3$ eşitsizliği sağladığından $-3$ aralığa dahildir ve köşeli parantez kullanılır. $x=5$ eşitsizliği sağlamadığından $5$ aralığa dahil değildir ve yuvarlak parantez kullanılır. Bu nedenle aralık $[-3,5)$ biçimindedir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Matematikte sayılar kümeler halinde incelenir. Bu konuda doğal, tam, rasyonel, irrasyonel ve gerçek sayı kümeleri ile bunların işlem özellikleri, gerçek sayı aralıkları ve aralıklarla yapılan işlemler ele alınır.
Doğal sayılar $\mathbb N=\{0,1,2,\ldots\}$, tam sayılar $\mathbb Z=\{\ldots,-1,0,1,\ldots\}$, rasyonel sayılar $\mathbb Q$ ($\dfrac ab$, $a,b\in\mathbb Z$, $b\ne0$ biçimindeki sayılar; ondalık açılımı sonlu ya da devirli), irrasyonel sayılar (ondalık açılımı sonsuz ve devirsiz, örneğin $\sqrt2,\pi$) ve gerçek sayılar $\mathbb R$ (rasyonel ve irrasyonel sayıların birleşimi) arasında $\mathbb N\subset\mathbb Z\subset\mathbb Q\subset\mathbb R$ ilişkisi vardır.
Bir küme bir işleme göre kapalıysa kümeden alınan iki elemanın işlem sonucu yine kümededir. $\mathbb N$ toplama ve çarpmaya göre kapalıdır, çıkarmaya göre değil ($2-5\notin\mathbb N$). $\mathbb Z$ toplama, çıkarma ve çarpmaya göre kapalıdır, bölmeye göre değil. $\mathbb Q$ dört işleme göre kapalıdır (bölmede bölen $0$ olamaz). İrrasyonel sayılar toplama ve çarpmaya göre kapalı değildir: $\sqrt2+(-\sqrt2)=0$ ve $\sqrt2\cdot\sqrt2=2$ rasyoneldir. $\mathbb R$ de dört işleme göre kapalıdır. Rasyonel sayılar sıralıdır ve iki rasyonel sayı arasında her zaman bir rasyonel sayı bulunur.
Gerçek sayı aralıkları eşitsizlik, sayı doğrusu ve aralık gösterimiyle ifade edilir: $a<x<b$ için $(a,b)$, $a\le x\le b$ için $[a,b]$, $a\le x<b$ için $[a,b)$, $x>a$ için $(a,\infty)$, $x\le b$ için $(-\infty,b]$. $\infty$ bir sayı olmadığından ona ait uç hep açık yazılır. Aralık, mutlak değerle de gösterilebilir: $2<x<4$ aralığı merkezi $3$, yarıçapı $1$ olduğundan $|x-3|<1$ biçiminde yazılır.
Aralıklarda birleşim ($\cup$), kesişim ($\cap$), fark ($\setminus$) ve tümleme (evrensel küme $\mathbb R$) işlemleri sayı doğrusu üzerinde yapılır. Uç noktaların dahil olup olmadığına dikkat edilir: bir uç, kesişimde yalnız iki aralıkta da dahilse, birleşimde ise en az birinde dahilse dahildir.
Örnek 1. $[-2,3)$ ve $(1,5]$ aralıkları için kesişim ve birleşimi bulunuz.
Kesişim, her iki aralıkta bulunan sayılardır: $(1,3)$. Birleşimde $-2$ birinci aralıkta dahil, $5$ ikinci aralıkta dahil ve $3$ ikinci aralıkta dahil olduğundan birleşim $[-2,5]$ olur.
Örnek 2. $[-2,3)\setminus(1,5]$ farkını ve $(1,5]$ aralığının tümlemesini bulunuz.
$[-2,3)$ içinde olup $(1,5]$ içinde olmayan sayılar $-2\le x\le1$ olduğundan fark $[-2,1]$'dir. $(1,5]$'in tümlemesi $(-\infty,1]\cup(5,\infty)$'dur.
Örnek 3. $2<x<4$ aralığını mutlak değerle gösteriniz.
Aralığın merkezi $\dfrac{2+4}2=3$, merkeze uzaklığı $1$'dir. Bu nedenle aralık $|x-3|<1$ ile gösterilir.
Örnek 4. “İki irrasyonel sayının çarpımı irrasyoneldir.” önermesi doğru mudur?
Önerme yanlıştır. $\sqrt2\cdot\sqrt2=2$ olur ve $2$ rasyoneldir. Bu bir karşı örnektir.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.