MegaSoru

Gerçek Sayılar, Sayı Kümeleri ve Aralıklar 100 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Gerçek Sayılar, Sayı Kümeleri ve Aralıklar Konu Anlatımı

Matematikte sayılar kümeler halinde incelenir. Bu konuda doğal, tam, rasyonel, irrasyonel ve gerçek sayı kümeleri ile bunların işlem özellikleri, gerçek sayı aralıkları ve aralıklarla yapılan işlemler ele alınır.

Sayı kümeleri

Doğal sayılar $\mathbb N=\{0,1,2,\ldots\}$, tam sayılar $\mathbb Z=\{\ldots,-1,0,1,\ldots\}$, rasyonel sayılar $\mathbb Q$ ($\dfrac ab$, $a,b\in\mathbb Z$, $b\ne0$ biçimindeki sayılar; ondalık açılımı sonlu ya da devirli), irrasyonel sayılar (ondalık açılımı sonsuz ve devirsiz, örneğin $\sqrt2,\pi$) ve gerçek sayılar $\mathbb R$ (rasyonel ve irrasyonel sayıların birleşimi) arasında $\mathbb N\subset\mathbb Z\subset\mathbb Q\subset\mathbb R$ ilişkisi vardır.

Kapalılık ve işlem özellikleri

Bir küme bir işleme göre kapalıysa kümeden alınan iki elemanın işlem sonucu yine kümededir. $\mathbb N$ toplama ve çarpmaya göre kapalıdır, çıkarmaya göre değil ($2-5\notin\mathbb N$). $\mathbb Z$ toplama, çıkarma ve çarpmaya göre kapalıdır, bölmeye göre değil. $\mathbb Q$ dört işleme göre kapalıdır (bölmede bölen $0$ olamaz). İrrasyonel sayılar toplama ve çarpmaya göre kapalı değildir: $\sqrt2+(-\sqrt2)=0$ ve $\sqrt2\cdot\sqrt2=2$ rasyoneldir. $\mathbb R$ de dört işleme göre kapalıdır. Rasyonel sayılar sıralıdır ve iki rasyonel sayı arasında her zaman bir rasyonel sayı bulunur.

Gerçek sayı aralıkları

Gerçek sayı aralıkları eşitsizlik, sayı doğrusu ve aralık gösterimiyle ifade edilir: $a<x<b$ için $(a,b)$, $a\le x\le b$ için $[a,b]$, $a\le x<b$ için $[a,b)$, $x>a$ için $(a,\infty)$, $x\le b$ için $(-\infty,b]$. $\infty$ bir sayı olmadığından ona ait uç hep açık yazılır. Aralık, mutlak değerle de gösterilebilir: $2<x<4$ aralığı merkezi $3$, yarıçapı $1$ olduğundan $|x-3|<1$ biçiminde yazılır.

Aralıklarla işlemler

Aralıklarda birleşim ($\cup$), kesişim ($\cap$), fark ($\setminus$) ve tümleme (evrensel küme $\mathbb R$) işlemleri sayı doğrusu üzerinde yapılır. Uç noktaların dahil olup olmadığına dikkat edilir: bir uç, kesişimde yalnız iki aralıkta da dahilse, birleşimde ise en az birinde dahilse dahildir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. $[-2,3)$ ve $(1,5]$ aralıkları için kesişim ve birleşimi bulunuz.

Kesişim, her iki aralıkta bulunan sayılardır: $(1,3)$. Birleşimde $-2$ birinci aralıkta dahil, $5$ ikinci aralıkta dahil ve $3$ ikinci aralıkta dahil olduğundan birleşim $[-2,5]$ olur.

Örnek 2. $[-2,3)\setminus(1,5]$ farkını ve $(1,5]$ aralığının tümlemesini bulunuz.

$[-2,3)$ içinde olup $(1,5]$ içinde olmayan sayılar $-2\le x\le1$ olduğundan fark $[-2,1]$'dir. $(1,5]$'in tümlemesi $(-\infty,1]\cup(5,\infty)$'dur.

Örnek 3. $2<x<4$ aralığını mutlak değerle gösteriniz.

Aralığın merkezi $\dfrac{2+4}2=3$, merkeze uzaklığı $1$'dir. Bu nedenle aralık $|x-3|<1$ ile gösterilir.

Örnek 4. “İki irrasyonel sayının çarpımı irrasyoneldir.” önermesi doğru mudur?

Önerme yanlıştır. $\sqrt2\cdot\sqrt2=2$ olur ve $2$ rasyoneldir. Bu bir karşı örnektir.

Özetle

  • $\mathbb N\subset\mathbb Z\subset\mathbb Q\subset\mathbb R$; irrasyonel sayılar gerçek olup rasyonel olmayan sayılardır.
  • $\mathbb N$ çıkarmaya, $\mathbb Z$ bölmeye göre kapalı değildir; $\mathbb Q$ ve $\mathbb R$ dört işleme göre kapalıdır.
  • İrrasyonel sayılar toplama ve çarpmaya göre kapalı değildir.
  • Aralıklar eşitsizlik, sayı doğrusu ve aralık gösterimleriyle ifade edilir; $\infty$'a ait uç açıktır.
  • Aralıklarla işlemlerde uç noktaların dahil olup olmadığına dikkat edilir.

Gerçek Sayılar, Sayı Kümeleri ve Aralıklar — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
$-3\leq x<5$ eşitsizliğini sağlayan gerçek sayıların kümesi aşağıdakilerden hangisidir?
A$[-3,5)$
B$(-3,5)$
C$[-3,5]$
D$(-3,5]$
Çözümü göster
Doğru cevap: A
$x=-3$ eşitsizliği sağladığından $-3$ aralığa dahildir ve köşeli parantez kullanılır. $x=5$ eşitsizliği sağlamadığından $5$ aralığa dahil değildir ve yuvarlak parantez kullanılır. Bu nedenle aralık $[-3,5)$ biçimindedir.
2Kolay
$(-4,7]$ aralığının eşitsizlik biçimindeki gösterimi aşağıdakilerden hangisidir?
A$-4<x\leq7$
B$-4\leq x<7$
C$-4\leq x\leq7$
D$-4<x<7$
Çözümü göster
Doğru cevap: A
$-4$ ucunda yuvarlak parantez bulunduğundan $-4$ aralığa dahil değildir. $7$ ucunda köşeli parantez bulunduğundan $7$ aralığa dahildir. Dolayısıyla $-4<x\leq7$ olur.
3Orta
$A=(-3,5]$ aralığında kaç tane tam sayı vardır?
A$8$
B$7$
C$9$
D$10$
Çözümü göster
Doğru cevap: A
$-3$ aralığa dahil değildir, $5$ ise dahildir. Aralıktaki tam sayılar $-2,-1,0,1,2,3,4,5$ olduğundan toplam $8$ tam sayı vardır.
4Orta
Sayı doğrusunda $-6$ noktasında dolu nokta, $2$ noktasında boş nokta işaretlenmiş ve bu iki nokta arasındaki bölüm taranmıştır. Gösterilen kümenin aralık biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
A$[-6,2)$
B$(-6,2)$
C$(-6,2]$
D$[-6,2]$
Çözümü göster
Doğru cevap: A
$-6$ noktasının dolu olması bu değerin kümeye dahil olduğunu, $2$ noktasının boş olması ise bu değerin kümeye dahil olmadığını gösterir. Bu nedenle aralık $[-6,2)$ olur.
5Zor
$A=(-8,-1]$, $B=(-3,4)$ ve $C=[2,9]$ olduğuna göre $A\cup B\cup C$ aşağıdakilerden hangisidir?
A$(-8,9]$
B$(-8,-1]\cup[2,9]$
C$[-3,4)$
D$(-8,9)$
Çözümü göster
Doğru cevap: A
$A$ ile $B$, $(-3,-1]$ bölümünde; $B$ ile $C$ ise $[2,4)$ bölümünde örtüşmektedir. Bu nedenle üç aralık birlikte $-8$ ile $9$ arasındaki tüm gerçek sayıları kesintisiz biçimde kapsar. $-8$ dahil değil, $9$ dahil olduğundan birleşim $(-8,9]$ olur.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular