MegaSoru

Kümelerde İşlemler 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Kümelerde İşlemler Konu Anlatımı

Küme, belirli bir özelliği sağlayan nesnelerin topluluğudur. Bu konuda kümelerin gösterimi, alt küme, boş küme ve birleşim, kesişim, fark, tümleme işlemleri ele alınır; sayı kümeleri ve gerçek sayı aralıklarıyla da bu işlemler yapılır.

Küme gösterimi, eleman ve alt küme

Bir kümenin elemanları listelenerek ya da ortak özellik belirtilerek yazılır: $A=\{2,4,6,8\}$ ya da $A=\{x\mid x\text{ çift doğal sayı},\ x<10,\ x\ne0\}$. $a$ elemanı $A$ kümesindeyse $a\in A$, değilse $a\notin A$ yazılır. Elemanı olmayan kümeye boş küme denir ve $\varnothing$ ile gösterilir. $A$'nın her elemanı $B$'de de varsa $A\subset B$ (alt küme) yazılır. Bir kümenin eleman sayısı $s(A)$ ile gösterilir.

Küme işlemleri

• Birleşim: $A\cup B$, en az birinde bulunan elemanların kümesidir.
• Kesişim: $A\cap B$, her ikisinde de bulunan elemanların kümesidir. Kesişimi boş olan kümelere ayrık denir.
• Fark: $A\setminus B$, $A$'da olup $B$'de olmayan elemanların kümesidir.
• Tümleme: Evrensel küme $E$ iken $A'$, $E$'de olup $A$'da olmayan elemanların kümesidir.

Sayı kümeleri ve aralıklarla işlemler

Elemanları sayı olan kümelerde (doğal sayılar, tam sayılar, çift tam sayılar, $3$'ün katları, rasyonel sayılar) ve gerçek sayı aralıklarında da aynı işlemler yapılır. Aralıklarla çalışırken durumu üç yolla göstermek yararlıdır: eşitsizlik, sayı doğrusu ve aralık gösterimi. Uç noktaların dahil olup olmadığına dikkat edilir; örneğin $(1,6)\cap[3,8)=[3,6)$ olur.

İki kümeli problemlerde eleman sayısı

İki kümenin birleşiminin eleman sayısı, ortak elemanlar iki kez sayılmasın diye $s(A\cup B)=s(A)+s(B)-s(A\cap B)$ ile bulunur. Ayrık kümelerde $s(A\cap B)=0$ olduğundan eleman sayıları doğrudan toplanır.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. $A=\{1,2,3,4,5,6\}$ ve $B=\{2,4,6,8\}$ için $A\cup B$, $A\cap B$, $A\setminus B$ ve $B\setminus A$ kümelerini yazınız.

$A\cup B=\{1,2,3,4,5,6,8\}$, $A\cap B=\{2,4,6\}$, $A\setminus B=\{1,3,5\}$ ve $B\setminus A=\{8\}$ olur.

Örnek 2. Evrensel küme $E=\{1,2,\ldots,10\}$ ve $A$ asal sayılar kümesi ise $A'$ nedir?

$A=\{2,3,5,7\}$ olduğundan $A'=E\setminus A=\{1,4,6,8,9,10\}$ bulunur.

Örnek 3. $(1,6)$ ve $[3,8)$ aralıkları için kesişim, birleşim ve $(1,6)\setminus[3,8)$ kümelerini bulunuz.

Sayı doğrusunda gösterilince kesişim $[3,6)$, birleşim $(1,8)$ olur. $(1,6)$'da olup $[3,8)$'de olmayan sayılar $1<x<3$ aralığındadır: $(1,6)\setminus[3,8)=(1,3)$.

Örnek 4. 30 kişilik bir grupta 18 kişi futbol, 15 kişi basketbol oynuyor, 6 kişi ikisini de oynuyor. Hiçbirini oynamayan kaç kişi vardır?

$s(F\cup B)=18+15-6=27$ kişi en az birini oynar. Hiçbirini oynamayan $30-27=3$ kişidir.

Özetle

  • Küme listeleme ya da ortak özellik yöntemiyle gösterilir; $\in$ eleman olmayı, $\subset$ alt kümeyi gösterir.
  • Birleşim en az birinde olanları, kesişim ikisinde de olanları, fark birinde olup diğerinde olmayanları verir.
  • Tümleme evrensel kümeye göre alınır.
  • Aralıklarla işlem yaparken uç noktaların dahil olup olmadığına dikkat edilir.
  • $s(A\cup B)=s(A)+s(B)-s(A\cap B)$ bağıntısı iki kümeli problemlerde kullanılır.

Kümelerde İşlemler — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
$A=\{-4,-1,0,3,7\}$ olduğuna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A$-1\notin A$
B$4\in A$
C$7\notin A$
D$0\in A$
Çözümü göster
Doğru cevap: D
$A$ kümesinin elemanları $-4,-1,0,3$ ve $7$'dir. Buna göre $0$ kümenin elemanıdır ve $0\in A$ ifadesi doğrudur.
2Kolay
$A=\{x\in\mathbb{Z}\mid -2<x\leq3\}$ olduğuna göre $A$ kümesinin liste yöntemiyle gösterimi hangisidir?
A$\{-2,-1,0,1,2,3\}$
B$\{-1,0,1,2\}$
C$\{-2,-1,0,1,2\}$
D$\{-1,0,1,2,3\}$
Çözümü göster
Doğru cevap: D
$x$ bir tam sayı ve $-2<x\leq3$ olduğundan uygun değerler $-1,0,1,2,3$'tür. Bu nedenle $A=\{-1,0,1,2,3\}$ olur.
3Orta
Aşağıdaki kümelerden hangisi boş kümedir?
A$\{x\in\mathbb{Z}\mid x^2=4\}$
B$\{x\in\mathbb{N}\mid x<2\}$
C$\{x\in\mathbb{R}\mid x^2+1=0\}$
D$\{x\in\mathbb{Z}\mid -1<x<1\}$
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Gerçek sayılarda $x^2\geq0$ olduğundan $x^2+1\geq1$ olur. Bu nedenle $x^2+1=0$ eşitliğini sağlayan gerçek sayı yoktur. Dolayısıyla üçüncü seçenekteki küme boş kümedir.
4Orta
$A=\{x\in\mathbb{Z}\mid |x|<4\}$ olduğuna göre $s(A)$ kaçtır?
A$6$
B$7$
C$8$
D$9$
Çözümü göster
Doğru cevap: B
$|x|<4$ eşitsizliği $-4<x<4$ anlamına gelir. Bu aralıktaki tam sayılar $-3,-2,-1,0,1,2,3$ olduğundan kümenin 7 elemanı vardır.
5Zor
40 kişilik bir grupta $24$ kişi İngilizce, $18$ kişi Almanca bilmektedir. $6$ kişi ise bu iki dilden hiçbirini bilmemektedir. Buna göre her iki dili de bilen kaç kişi vardır?
A$6$
B$10$
C$12$
D$8$
Çözümü göster
Doğru cevap: D
En az bir dili bilen kişi sayısı $40-6=34$'tür. $s(A\cup B)=s(A)+s(B)-s(A\cap B)$ bağıntısından $34=24+18-s(A\cap B)$ olur. Buradan $s(A\cap B)=8$ bulunur.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular