Çözümü göster
$(a+b)^2=a^2+2ab+b^2$ özdeşliği kullanılır. Buna göre $(x+5)^2=x^2+2\cdot x\cdot5+25=x^2+10x+25$ olur.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Gerçek sayıların işlem özellikleri harflerle (cebirsel olarak) ifade edilince özdeşlikler ve çarpanlara ayırma ortaya çıkar. Bu konuda işlem özellikleri, üç özdeşlik, çarpanlara ayırma ve özdeşliklerle hesap kolaylığı ele alınır.
Gerçek sayılarda toplama ve çarpma için değişme ($a+b=b+a$, $ab=ba$), birleşme ($(a+b)+c=a+(b+c)$), etkisiz eleman ($a+0=a$, $a\cdot1=a$), yutan eleman ($a\cdot0=0$), ters eleman ($a+(-a)=0$, $a\cdot\dfrac1a=1$, $a\ne0$) ve çarpmanın toplama üzerine dağılma özelliği ($a(b+c)=ab+ac$) geçerlidir. İki çarpımın sonucu sıfırsa çarpanlardan en az biri sıfırdır: $a\cdot b=0\Rightarrow a=0$ ya da $b=0$.
Dağılma özelliğiyle şu özdeşlikler elde edilir:
• $(a+b)^2=a^2+2ab+b^2$
• $(a-b)^2=a^2-2ab+b^2$
• $a^2-b^2=(a-b)(a+b)$
İlk ikisi, kenarı $a+b$ olan bir karenin alanı $a^2$, $b^2$ ve iki tane $ab$ dikdörtgeninin alanlarına ayrılarak geometrik modelle de gösterilebilir. Özdeşlik, değişkenlerin her değeri için doğru olan eşitliktir.
Çarpanlara ayırma, bir ifadeyi çarpım biçiminde yazmaktır. Ortak çarpan parantezine alınır: $12x^2-18x=6x(2x-3)$. Özdeşlikler tersten kullanılır: $x^2-25=(x-5)(x+5)$ ve $4x^2-12x+9=(2x-3)^2$. Çarpanlara ayrılmış bir ifade sıfıra eşitse her çarpan ayrı ayrı sıfıra eşitlenir: $3x(x-4)=0$ ise $x=0$ ya da $x=4$.
Özdeşlikler sayısal hesapları kolaylaştırır: $97^2=(100-3)^2=10000-600+9=9409$ ve $51\cdot49=(50+1)(50-1)=2500-1=2499$. Köklü ifadelerde $(\sqrt a+\sqrt b)(\sqrt a-\sqrt b)=a-b$ özdeşliği paydayı rasyonel yapmakta kullanılır.
Örnek 1. $(3x+2)^2$ ifadesini açınız.
$(3x+2)^2=(3x)^2+2\cdot3x\cdot2+2^2=9x^2+12x+4$ olur.
Örnek 2. $x^2-25$ ve $4x^2-12x+9$ ifadelerini çarpanlarına ayırınız.
$x^2-25=x^2-5^2=(x-5)(x+5)$. $4x^2-12x+9=(2x)^2-2\cdot2x\cdot3+3^2=(2x-3)^2$ olur.
Örnek 3. $97^2$ ve $51\cdot49$ işlemlerini özdeşlikle hesaplayınız.
$97^2=(100-3)^2=10000-600+9=9409$. $51\cdot49=(50+1)(50-1)=50^2-1=2499$.
Örnek 4. $3x(x-4)=0$ denkleminin çözüm kümesini bulunuz ve $12x^2-18x$ ifadesini çarpanlarına ayırınız.
Çarpım sıfır ise çarpanlardan biri sıfırdır: $x=0$ ya da $x-4=0$; çözüm kümesi $\{0,4\}$'tür. $12x^2-18x$ için ortak çarpan $6x$ olduğundan ifade $6x(2x-3)$ olur.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.