Çözümü göster
$72=36\cdot2$ olduğundan $\sqrt{72}=\sqrt{36}\cdot\sqrt2=6\sqrt2$ bulunur.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Köklü ifadeler, bir sayının hangi sayının kuvveti olduğunu sorar. Kök işlemlerinin kuralları, üslü ifadelerin kurallarıyla uyumludur; karekök bulmak, sadeleştirmek, paydayı rasyonel yapmak ve yaklaşık değer bulmak bu konunun başlıca konularıdır.
$a\geq0$ için $\sqrt a$, karesi $a$ olan negatif olmayan sayıdır. Örneğin $\sqrt{49}=7$ olur, çünkü $7^2=49$ ve $7\ge 0$. $n$ pozitif tam sayı olmak üzere $\sqrt[n]{a}$, $n$. kuvveti $a$ olan sayıdır (çift kök için $a\ge0$). Karesi bir tam kare olmayan sayıların kareköküne örnek $\sqrt2$'dir; bu sayı irrasyoneldir, yani ondalık açılımı sonsuz ve devirsizdir. $\sqrt{a^2}=|a|$ olduğuna dikkat edilmelidir: $\sqrt{(-3)^2}=3$.
$a,b\ge0$ için $\sqrt a\cdot\sqrt b=\sqrt{ab}$ ve $\dfrac{\sqrt a}{\sqrt b}=\sqrt{\dfrac ab}$ ($b>0$) olur. Kök içindeki tam kare çarpan dışarı çıkarılır: $\sqrt{72}=\sqrt{36\cdot2}=6\sqrt2$. Toplama ve çıkarma yalnız kök kısımları aynı olan (benzer) terimlerde yapılır: $2\sqrt3+5\sqrt3=7\sqrt3$. Bu işlemler her zaman geçerli değildir: $\sqrt{a+b}=\sqrt a+\sqrt b$ yanlıştır, çünkü $\sqrt{9+16}=5$ iken $\sqrt9+\sqrt{16}=7$ bulunur.
$\sqrt a+\sqrt b$ ifadesinin eşleniği $\sqrt a-\sqrt b$'dir. Eşlenikler çarpılınca $(\sqrt a+\sqrt b)(\sqrt a-\sqrt b)=a-b$ olur ve kök ortadan kalkar. Paydayı rasyonel yapmak için pay ve payda uygun ifadeyle genişletilir: $\dfrac1{\sqrt a}=\dfrac{\sqrt a}{a}$ ve $\dfrac1{\sqrt a+\sqrt b}=\dfrac{\sqrt a-\sqrt b}{a-b}$ ($a\neq b$).
İrrasyonel bir sayının değeri tam olarak yazılamaz, yaklaşık değeri kullanılır. $\sqrt{10}$ sayısı $3<\sqrt{10}<4$ olduğundan 3 ile 4 arasındadır; $3{,}1^2=9{,}61$ ve $3{,}2^2=10{,}24$ olduğundan $3{,}1<\sqrt{10}<3{,}2$ bulunur. Yaklaşık değerle yapılan hesaplarda yuvarlama bir hata payı doğurur; hangi basamağa yuvarlandığı ve hata payının büyüklüğü sonucun yorumunda belirtilmelidir.
Örnek 1. $\sqrt{50}+\sqrt{18}-\sqrt8$ işleminin sonucunu bulunuz.
$\sqrt{50}=5\sqrt2,\ \sqrt{18}=3\sqrt2,\ \sqrt8=2\sqrt2$ olduğundan işlem $5\sqrt2+3\sqrt2-2\sqrt2=6\sqrt2$ olur.
Örnek 2. $\dfrac{6}{\sqrt5-\sqrt2}$ ifadesinin paydasını rasyonel yapınız.
Pay ve payda eşlenik olan $\sqrt5+\sqrt2$ ile genişletilir: $\dfrac{6(\sqrt5+\sqrt2)}{(\sqrt5)^2-(\sqrt2)^2}=\dfrac{6(\sqrt5+\sqrt2)}{3}=2\sqrt5+2\sqrt2$.
Örnek 3. $\sqrt{12}\cdot\sqrt{27}$ çarpımını bulunuz.
Kök içleri çarpılır: $\sqrt{12\cdot27}=\sqrt{324}=18$ bulunur. Aynı sonuca $2\sqrt3\cdot3\sqrt3=6\cdot3=18$ yazarak da ulaşılır.
Örnek 4. “$a,b\ge0$ için $\sqrt{a+b}=\sqrt a+\sqrt b$ dir.” önermesi doğru mudur?
Önerme yanlıştır. $a=9,\ b=16$ için $\sqrt{9+16}=5$ iken $\sqrt9+\sqrt{16}=3+4=7$ olur. Bu bir karşı örnektir.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.