Çözümü göster
80 / 2 = 40 kJ/g.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Bir kamp ateşinde odun, ocakta doğal gaz, vücudumuzda ise yediğimiz besinler enerji kaynağıdır. Bu maddelerin hepsi yanma (ya da vücutta benzer oksitlenme) tepkimeleriyle enerji açığa çıkarır. Peki hangi madde daha iyi bir enerji kaynağıdır? Bunun için açığa çıkan enerjiyi uygun bir temelde karşılaştırmak gerekir.
Yanma, bir maddenin oksijenle hızlı ve ekzotermik tepkimesidir. Karbon ve hidrojen içeren yakıtlar tam yandığında karbon dioksit ve su oluşur; bu sırada ısı açığa çıkar. Örneğin metan için CH₄ + 2O₂ → CO₂ + 2H₂O, ΔH < 0.
Besinlerdeki karbonhidrat ve yağlar vücutta oksijenle tepkimeye girerek enerji verir; bu süreç yanmaya benzer ama kontrollü ve yavaş gerçekleşir.
Enerji kaynaklarını karşılaştırırken açığa çıkan enerjinin hangi temele göre ifade edildiğine dikkat edilir:
• Birim kütle başına enerji (kJ/g): Taşınabilirlik ve besin değeri için önemlidir. Yağlar karbonhidratlardan yaklaşık iki kat fazla enerji verir.
• Mol başına enerji (kJ/mol): Tepkime denklemleriyle hesap yapmak için kullanılır.
Bir yakıtın mol başına enerjisi büyük olsa da mol kütlesi de büyükse birim kütle başına enerjisi küçük olabilir. Toplam açığa çıkan enerji, yakılan miktara bağlıdır; bu yüzden miktarları farklı örneklerin toplam enerjileri doğrudan karşılaştırılmaz.
Bir besinin ya da yakıtın enerji değeri, yakılarak belirli miktardaki suyun ısıtılmasıyla karşılaştırılabilir. Bu deneyde yakıtın türü bağımsız değişken, suyun sıcaklık artışı bağımlı değişkendir. Yakılan kütle, su miktarı, suyun başlangıç sıcaklığı ve düzenek kontrol değişkenleridir. Deneyde ısının bir kısmı çevreye kaybolur; bu yüzden ölçülen değer gerçek değerden küçük çıkar. Karşılaştırmalı bir deneyde ısı kaybının iki örnekte benzer olması sağlanmalıdır.
Örnek 1. 2 g yakıt X yakıldığında 80 kJ, 5 g yakıt Y yakıldığında 150 kJ ısı açığa çıkıyor. Birim kütle başına hangi yakıt daha çok enerji verir?
X için 80 / 2 = 40 kJ/g, Y için 150 / 5 = 30 kJ/g bulunur. Toplam enerjisi daha küçük görünse de X birim kütle başına daha çok enerji verir.
Örnek 2. Fındık ve ekmek parçalarının enerji değerini karşılaştırmak için yapılan bir deneyde hangi değişkenler sabit tutulmalıdır?
Yakılan örneklerin kütlesi, ısıtılan suyun miktarı ve başlangıç sıcaklığı, kap ile alev arasındaki uzaklık ve kullanılan düzenek aynı tutulmalıdır. Yalnızca besinin türü değiştirilmeli, bağımlı değişken olarak suyun sıcaklık artışı ölçülmelidir.
Örnek 3. Bir öğrenci deneyde ölçtüğü değerin kaynak kitaptaki değerden küçük olduğunu görüyor. Bu farkın olası nedeni nedir?
Yanma sırasında açığa çıkan ısının bir kısmı suya değil çevredeki havaya ve düzeneğe geçer; ayrıca yakıt tam yanmamış olabilir. Bu kayıplar nedeniyle suyun aldığı ısı, açığa çıkan toplam ısıdan küçük olur.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.