MegaSoru

Tepkimelerde Enerji Değişimi 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Tepkimelerde Enerji Değişimi Konu Anlatımı

Kışın el ısıtıcı paketleri ısı verir, spor sakatlıklarında kullanılan soğuk paketler ise ortamdan ısı alır. Fiziksel ve kimyasal olayların hepsine bir enerji değişimi eşlik eder. Enerjinin hangi yönde aktığını bilmek, bu olayları anlamanın ve kullanmanın anahtarıdır.

Sistem, ortam ve enerji akışı

İncelenen olayın gerçekleştiği bölüme sistem, sistemin dışında kalan her şeye ortam denir. Bir olay sırasında sistem ortama ısı veriyorsa olay ekzotermik, ortamdan ısı alıyorsa endotermiktir.
• Ekzotermik olaylarda ortamın sıcaklığı artar (yanma, nötralleşme, suyun donması, buharın yoğuşması).
• Endotermik olaylarda ortamın sıcaklığı azalır (buzun erimesi, suyun buharlaşması, amonyum nitratın suda çözünmesi).
Sabit basınçta alınan ya da verilen ısıya entalpi değişimi (ΔH) denir. Ekzotermik olaylarda ΔH < 0, endotermik olaylarda ΔH > 0'dır.

Fiziksel ve kimyasal olaylarda enerji

Hâl değişimleri fiziksel olaylardır ve enerji değişimi içerir. Katının erimesi ve sıvının buharlaşması tanecikler arasındaki etkileşimleri yenmek için enerji gerektirir; endotermiktir. Ters olaylar (donma, yoğuşma) aynı miktarda enerji açığa çıkarır; ekzotermiktir.
Kimyasal olaylarda enerji değişimi bağların kopması ve oluşmasından kaynaklanır. Yanma tepkimeleri genellikle ekzotermiktir; bazı ayrışma tepkimeleri ise sürekli enerji vermeden yürümez, endotermiktir.
Çözünme olayları maddeye göre ekzotermik ya da endotermik olabilir: sodyum hidroksitin suda çözünmesi suyu ısıtır, amonyum nitratın çözünmesi suyu soğutur.

Deneyle belirlemek

Bir olayın ekzotermik mi endotermik mi olduğunu belirlemek için olayın gerçekleştiği ortamın sıcaklık değişimi ölçülür. Termometre suyun (ortamın) sıcaklığını gösterir: sıcaklık artıyorsa sistem ısı vermiştir. Karşılaştırma yapılırken su miktarı, madde miktarı ve başlangıç sıcaklığı aynı tutulur. Günlük hayatta el ısıtıcıları ekzotermik, soğuk paketler endotermik olaylardan yararlanır.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir kaptaki suya bir tuz ekleniyor ve suyun sıcaklığı 25 °C'den 18 °C'ye düşüyor. Çözünme olayı ekzotermik mi endotermiktir?

Suyun (ortamın) sıcaklığı düştüğüne göre ortam sisteme ısı vermiştir; sistem ısı almıştır. Çözünme endotermiktir ve ΔH > 0'dır.

Örnek 2. Su buharının yoğuşması ile suyun buharlaşmasını enerji açısından karşılaştırınız.

Buharlaşmada su molekülleri arasındaki etkileşimleri yenmek için enerji gerekir; olay endotermiktir. Yoğuşmada aynı etkileşimler yeniden kurulur ve aynı miktarda enerji açığa çıkar; olay ekzotermiktir. İki olayın enerji değişimleri eşit büyüklükte ve zıt işaretlidir.

Örnek 3. Bir öğrenci "Buzun erimesi sırasında buz soğuk olduğu için olay ekzotermiktir" diyor. Hatası nedir?

Buzun soğuk olması enerji akışının yönünü göstermez. Buz erirken çevresinden ısı alır; ortam soğur. Bu nedenle erime endotermiktir. Öğrenci maddenin sıcaklığı ile enerji akış yönünü karıştırmıştır.

Özetle

  • Sistem ortama ısı veriyorsa olay ekzotermik (ΔH < 0), ortamdan ısı alıyorsa endotermiktir (ΔH > 0).
  • Erime ve buharlaşma endotermik; donma ve yoğuşma ekzotermiktir.
  • Yanma ve nötralleşme genellikle ekzotermiktir.
  • Çözünme maddeye göre ekzotermik ya da endotermik olabilir.
  • Ortamın sıcaklık değişimi enerji akışının yönünü gösterir.

Tepkimelerde Enerji Değişimi — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Ortama ısı veren olaylara ne ad verilir?
AEkzotermik
BEndotermik
Cİzotermik
DAdyabatik
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Ekzotermik olaylarda sistem ortama ısı verir.
2Kolay
Ortamdan ısı alan olaylara ne ad verilir?
AEkzotermik
BEndotermik
CYanma
DNötrleşme
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Endotermik olaylarda sistem ortamdan ısı alır.
3Orta
Aşağıdaki olaylardan hangisi endotermiktir?
ASuyun donması
BSu buharının yoğuşması
CBuzun erimesi
DKömürün yanması
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Erime için ısı alınır; diğerleri ısı verir.
4Orta
Aşağıdaki olaylardan hangisi ekzotermiktir?
ASuyun buharlaşması
BBuzun erimesi
CNaftalinin süblimleşmesi
DOdunun yanması
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Yanma tepkimeleri ısı verir.
5Zor
Aşağıdaki olay çiftlerinden hangisinde her iki olay da ekzotermiktir?
AYoğuşma ve donma
BErime ve buharlaşma
CSüblimleşme ve erime
DBuharlaşma ve donma
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Yoğuşma ve donmada tanecikler arası etkileşimler oluşur, ısı verilir.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular