MegaSoru

Standart Oluşum Entalpileriyle Tepkime Entalpisi 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Standart Oluşum Entalpileriyle Tepkime Entalpisi Konu Anlatımı

Her tepkimenin entalpi değişimini deneyle ölçmek zordur. Kimyacılar bunun yerine, bileşiklerin elementlerinden oluşurken alınan ya da verilen ısıları içeren tablolar kullanır. Bu tablolardaki standart oluşum entalpileriyle pek çok tepkimenin entalpi değişimi hesaplanabilir.

Standart oluşum entalpisi

Bir mol bileşiğin standart koşullarda (25 °C, 1 atm) kararlı hâldeki elementlerinden oluşması sırasındaki entalpi değişimine standart oluşum entalpisi (ΔH°f) denir. Örneğin C(k) + O₂(g) → CO₂(g) tepkimesinin entalpi değişimi, CO₂'nin standart oluşum entalpisidir (yaklaşık −393,5 kJ/mol).
Standart hâldeki elementlerin (O₂(g), H₂(g), C(grafit), Fe(k) gibi) standart oluşum entalpisi sıfır kabul edilir.

Tepkime entalpisinin hesaplanması

Bir tepkimenin standart entalpi değişimi şöyle hesaplanır:
ΔH° = Σ n · ΔH°f(ürünler) − Σ n · ΔH°f(tepkenler)
Burada n, maddelerin denklemdeki katsayısıdır. Her maddenin oluşum entalpisi katsayısıyla çarpılır. Elementlerin oluşum entalpisi sıfır olduğu için hesaba katkıları yoktur.
Tepkime ters çevrilirse ΔH'nin işareti değişir; tepkime katsayıları bir sayıyla çarpılırsa ΔH de aynı sayıyla çarpılır.

Hesabı sorgulamak

Hesap sonucu, tepkimeyle ilgili önermeleri sınamak için kullanılır. Örneğin "Bu yanma tepkimesi ekzotermiktir" önermesi, hesaplanan ΔH° negatifse desteklenir. Hesapta sık yapılan hatalar: katsayıları ihmal etmek, ürün ile tepkenlerin sırasını ters almak, elementlerin oluşum entalpisini sıfırdan farklı almak ve suyun sıvı ile gaz hâllerinin farklı oluşum entalpilerine sahip olduğunu gözden kaçırmak.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. CH₄(g) + 2O₂(g) → CO₂(g) + 2H₂O(s) tepkimesinin ΔH° değerini hesaplayınız. (ΔH°f: CH₄ −75, CO₂ −394, H₂O(s) −286 kJ/mol)

Ürünler: −394 + 2 · (−286) = −966 kJ. Tepkenler: −75 + 2 · 0 = −75 kJ (O₂ element olduğu için sıfır). ΔH° = −966 − (−75) = −891 kJ. Tepkime ekzotermiktir.

Örnek 2. CaCO₃(k) → CaO(k) + CO₂(g) tepkimesinin ΔH° değeri +178 kJ'dir. ΔH°f değerleri CaO için −635, CO₂ için −394 kJ/mol ise CaCO₃'ün standart oluşum entalpisi kaçtır?

ΔH° = [−635 + (−394)] − ΔH°f(CaCO₃) = +178. Ürünlerin toplamı −1029 kJ'dir; −1029 − ΔH°f(CaCO₃) = 178 olduğundan ΔH°f(CaCO₃) = −1207 kJ/mol bulunur.

Örnek 3. 2CO(g) + O₂(g) → 2CO₂(g) için ΔH° = −566 kJ'dir. CO₂(g) → CO(g) + ½O₂(g) tepkimesinin ΔH° değeri kaçtır?

İstenen tepkime, verilen tepkimenin tersinin yarısıdır. Ters çevirmek işareti değiştirir (+566 kJ), yarıya bölmek değeri yarıya indirir: +283 kJ.

Özetle

  • Standart oluşum entalpisi, 1 mol bileşiğin standart hâldeki elementlerinden oluşma entalpisidir.
  • Standart hâldeki elementlerin oluşum entalpisi sıfırdır.
  • ΔH° = Σ n·ΔH°f(ürünler) − Σ n·ΔH°f(tepkenler).
  • Tepkime ters çevrilince ΔH'nin işareti değişir; katsayılar çarpılınca ΔH de çarpılır.
  • Suyun sıvı ve gaz hâllerinin oluşum entalpileri farklıdır.

Standart Oluşum Entalpileriyle Tepkime Entalpisi — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Standart koşullarda oluşum entalpisi sıfır kabul edilen madde hangisidir?
AH₂O(s)
BCO₂(g)
CNH₃(g)
DO₂(g)
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Elementlerin standart hâllerinin oluşum entalpisi sıfırdır.
2Orta
MaddeΔH°f (kJ/mol)CH₄(g)−75CO₂(g)−394H₂O(s)−286
CH₄(g) + 2O₂(g) → CO₂(g) + 2H₂O(s) tepkimesinin standart entalpi değişimi, tablodaki verilere göre kaç kJ'dir?
A−891
B+891
C−605
D−755
Çözümü göster
Doğru cevap: A
ΔH° = [−394 + 2(−286)] − [−75 + 0] = −966 + 75 = −891 kJ.
3Orta
MaddeΔH°f (kJ/mol)CaCO₃(k)−1207CaO(k)−635CO₂(g)−394
CaCO₃(k) → CaO(k) + CO₂(g) tepkimesinin standart entalpi değişimi, tablodaki verilere göre kaç kJ'dir?
A−178
B+178
C−2236
D+1029
Çözümü göster
Doğru cevap: B
ΔH° = (−635 − 394) − (−1207) = −1029 + 1207 = +178 kJ.
4Orta
2SO₂(g) + O₂(g) → 2SO₃(g) tepkimesinin ΔH° değeri kaç kJ'dir? (ΔH°f: SO₂ −297, SO₃ −396 kJ/mol)
A+198
B−99
C−198
D−1386
Çözümü göster
Doğru cevap: C
ΔH° = 2(−396) − 2(−297) = −792 + 594 = −198 kJ.
5Zor
2NH₃(g) → N₂(g) + 3H₂(g) tepkimesinin ΔH° değeri kaç kJ'dir? (ΔH°f NH₃: −46 kJ/mol)
A−92
B+92
C+46
D−46
Çözümü göster
Doğru cevap: B
ΔH° = 0 − 2(−46) = +92 kJ.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular