Çözümü göster
Elementlerin standart hâllerinin oluşum entalpisi sıfırdır.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Her tepkimenin entalpi değişimini deneyle ölçmek zordur. Kimyacılar bunun yerine, bileşiklerin elementlerinden oluşurken alınan ya da verilen ısıları içeren tablolar kullanır. Bu tablolardaki standart oluşum entalpileriyle pek çok tepkimenin entalpi değişimi hesaplanabilir.
Bir mol bileşiğin standart koşullarda (25 °C, 1 atm) kararlı hâldeki elementlerinden oluşması sırasındaki entalpi değişimine standart oluşum entalpisi (ΔH°f) denir. Örneğin C(k) + O₂(g) → CO₂(g) tepkimesinin entalpi değişimi, CO₂'nin standart oluşum entalpisidir (yaklaşık −393,5 kJ/mol).
Standart hâldeki elementlerin (O₂(g), H₂(g), C(grafit), Fe(k) gibi) standart oluşum entalpisi sıfır kabul edilir.
Bir tepkimenin standart entalpi değişimi şöyle hesaplanır:
ΔH° = Σ n · ΔH°f(ürünler) − Σ n · ΔH°f(tepkenler)
Burada n, maddelerin denklemdeki katsayısıdır. Her maddenin oluşum entalpisi katsayısıyla çarpılır. Elementlerin oluşum entalpisi sıfır olduğu için hesaba katkıları yoktur.
Tepkime ters çevrilirse ΔH'nin işareti değişir; tepkime katsayıları bir sayıyla çarpılırsa ΔH de aynı sayıyla çarpılır.
Hesap sonucu, tepkimeyle ilgili önermeleri sınamak için kullanılır. Örneğin "Bu yanma tepkimesi ekzotermiktir" önermesi, hesaplanan ΔH° negatifse desteklenir. Hesapta sık yapılan hatalar: katsayıları ihmal etmek, ürün ile tepkenlerin sırasını ters almak, elementlerin oluşum entalpisini sıfırdan farklı almak ve suyun sıvı ile gaz hâllerinin farklı oluşum entalpilerine sahip olduğunu gözden kaçırmak.
Örnek 1. CH₄(g) + 2O₂(g) → CO₂(g) + 2H₂O(s) tepkimesinin ΔH° değerini hesaplayınız. (ΔH°f: CH₄ −75, CO₂ −394, H₂O(s) −286 kJ/mol)
Ürünler: −394 + 2 · (−286) = −966 kJ. Tepkenler: −75 + 2 · 0 = −75 kJ (O₂ element olduğu için sıfır). ΔH° = −966 − (−75) = −891 kJ. Tepkime ekzotermiktir.
Örnek 2. CaCO₃(k) → CaO(k) + CO₂(g) tepkimesinin ΔH° değeri +178 kJ'dir. ΔH°f değerleri CaO için −635, CO₂ için −394 kJ/mol ise CaCO₃'ün standart oluşum entalpisi kaçtır?
ΔH° = [−635 + (−394)] − ΔH°f(CaCO₃) = +178. Ürünlerin toplamı −1029 kJ'dir; −1029 − ΔH°f(CaCO₃) = 178 olduğundan ΔH°f(CaCO₃) = −1207 kJ/mol bulunur.
Örnek 3. 2CO(g) + O₂(g) → 2CO₂(g) için ΔH° = −566 kJ'dir. CO₂(g) → CO(g) + ½O₂(g) tepkimesinin ΔH° değeri kaçtır?
İstenen tepkime, verilen tepkimenin tersinin yarısıdır. Ters çevirmek işareti değiştirir (+566 kJ), yarıya bölmek değeri yarıya indirir: +283 kJ.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.