Çözümü göster
Atomu bölünemez, içi dolu ve aynı element için özdeş küreler olarak tanımlayan model Dalton modelidir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Atom gözle görülemeyecek kadar küçüktür; bu nedenle atomun yapısı doğrudan gözlemle değil, deneylerden elde edilen kanıtlarla modellenmiştir. Yeni kanıtlar ortaya çıktıkça modeller değiştirilmiş ya da geliştirilmiştir. Atom teorilerinin tarihi, bilimsel bilginin kanıtlarla nasıl değiştiğini gösteren güzel bir örnektir.
Dalton'a göre madde bölünemez atomlardan oluşur; bir elementin atomları özdeştir; kimyasal tepkimede atomlar yok olmaz, yeniden düzenlenir. Elektronun keşfi atomun bölünemez olmadığını gösterdi.
Thomson modelinde atom, pozitif yüklü bir küre içine gömülü elektronlardan oluşur (üzümlü kek benzetmesi).
Rutherford'un ince altın levhaya alfa tanecikleri gönderdiği deneyde taneciklerin çoğu levhadan sapmadan geçti, çok azı geri saptı. Buradan atomun büyük kısmının boşluk olduğu, kütlenin ve pozitif yükün çok küçük bir çekirdekte toplandığı, elektronların çekirdeğin çevresinde bulunduğu sonucuna varıldı. Rutherford modeli elektronların hangi düzende bulunduğunu açıklayamadı.
Bohr'a göre elektronlar çekirdek çevresinde belirli enerji düzeylerinde (katmanlarda) bulunur; bir düzeyde kaldığı sürece enerji yaymaz. Elektron, düzeyler arasındaki enerji farkı kadar enerji soğurursa (absorbsiyon) üst düzeye çıkar; üst düzeyden alt düzeye inerken aradaki farkı ışık olarak yayar (emisyon). Enerji düzeyleri belirli değerlerde olduğu için atomlar yalnızca belirli renklerde ışık yayar; bu da her elementin kendine özgü çizgi spektrumunu açıklar.
Bohr modeli hidrojen gibi tek elektronlu taneciklerde başarılıdır ancak çok elektronlu atomların spektrumlarını açıklayamaz.
Modern atom teorisinde elektronun yeri kesin bir yörüngeyle değil, elektronun bulunma olasılığının yüksek olduğu bölgelerle (orbitallerle) tanımlanır.
Atom altı parçacıkların özellikleri:
• Proton: +1 yük, bağıl kütle yaklaşık 1, çekirdekte.
• Nötron: yüksüz, bağıl kütle yaklaşık 1, çekirdekte.
• Elektron: −1 yük, kütlesi protonun yaklaşık 1/1836'sı, çekirdeğin çevresinde.
Keşif sırası: önce elektron (Thomson), sonra proton (çekirdeğin keşfiyle birlikte), en son nötron (Chadwick). Nötronun geç keşfedilmesinin nedeni yüksüz olduğu için elektrik ve manyetik alanda sapmamasıdır.
Örnek 1. Rutherford deneyinde alfa taneciklerinin çoğunun sapmadan geçmesi hangi sonuca kanıttır?
Taneciklerin çoğu hiçbir engelle karşılaşmadan geçtiğine göre atomun büyük bir kısmı boşluktur. Çok azının büyük açıyla geri sapması ise pozitif yükün ve kütlenin çok küçük bir bölgede (çekirdekte) toplandığını gösterir.
Örnek 2. Bir atomda elektron 3. enerji düzeyinden 1. enerji düzeyine iniyor. Bu sırada ne olur?
Elektron yüksek enerji düzeyinden düşük enerji düzeyine indiği için aradaki enerji farkı kadar enerji ışık olarak yayılır. Bu olay emisyondur. Ters yöndeki geçiş için aynı miktarda enerji soğurulması gerekir.
Örnek 3. Nötronun protondan sonra keşfedilmesi nasıl açıklanır?
Proton ve elektron yüklü oldukları için elektrik ve manyetik alanlarda saparak tespit edilebilir. Nötron yüksüz olduğu için bu yöntemlerle saptanamaz; varlığı ancak daha sonra farklı deneylerle gösterilebilmiştir.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.