MegaSoru

Atom Teorileri ve Atomun Yapısı 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Atom Teorileri ve Atomun Yapısı Konu Anlatımı

Atom gözle görülemeyecek kadar küçüktür; bu nedenle atomun yapısı doğrudan gözlemle değil, deneylerden elde edilen kanıtlarla modellenmiştir. Yeni kanıtlar ortaya çıktıkça modeller değiştirilmiş ya da geliştirilmiştir. Atom teorilerinin tarihi, bilimsel bilginin kanıtlarla nasıl değiştiğini gösteren güzel bir örnektir.

Dalton, Thomson ve Rutherford

Dalton'a göre madde bölünemez atomlardan oluşur; bir elementin atomları özdeştir; kimyasal tepkimede atomlar yok olmaz, yeniden düzenlenir. Elektronun keşfi atomun bölünemez olmadığını gösterdi.
Thomson modelinde atom, pozitif yüklü bir küre içine gömülü elektronlardan oluşur (üzümlü kek benzetmesi).
Rutherford'un ince altın levhaya alfa tanecikleri gönderdiği deneyde taneciklerin çoğu levhadan sapmadan geçti, çok azı geri saptı. Buradan atomun büyük kısmının boşluk olduğu, kütlenin ve pozitif yükün çok küçük bir çekirdekte toplandığı, elektronların çekirdeğin çevresinde bulunduğu sonucuna varıldı. Rutherford modeli elektronların hangi düzende bulunduğunu açıklayamadı.

Bohr modeli, soğurma ve yayma

Bohr'a göre elektronlar çekirdek çevresinde belirli enerji düzeylerinde (katmanlarda) bulunur; bir düzeyde kaldığı sürece enerji yaymaz. Elektron, düzeyler arasındaki enerji farkı kadar enerji soğurursa (absorbsiyon) üst düzeye çıkar; üst düzeyden alt düzeye inerken aradaki farkı ışık olarak yayar (emisyon). Enerji düzeyleri belirli değerlerde olduğu için atomlar yalnızca belirli renklerde ışık yayar; bu da her elementin kendine özgü çizgi spektrumunu açıklar.
Bohr modeli hidrojen gibi tek elektronlu taneciklerde başarılıdır ancak çok elektronlu atomların spektrumlarını açıklayamaz.

Modern atom teorisi ve atom altı parçacıklar

Modern atom teorisinde elektronun yeri kesin bir yörüngeyle değil, elektronun bulunma olasılığının yüksek olduğu bölgelerle (orbitallerle) tanımlanır.
Atom altı parçacıkların özellikleri:
• Proton: +1 yük, bağıl kütle yaklaşık 1, çekirdekte.
• Nötron: yüksüz, bağıl kütle yaklaşık 1, çekirdekte.
• Elektron: −1 yük, kütlesi protonun yaklaşık 1/1836'sı, çekirdeğin çevresinde.
Keşif sırası: önce elektron (Thomson), sonra proton (çekirdeğin keşfiyle birlikte), en son nötron (Chadwick). Nötronun geç keşfedilmesinin nedeni yüksüz olduğu için elektrik ve manyetik alanda sapmamasıdır.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Rutherford deneyinde alfa taneciklerinin çoğunun sapmadan geçmesi hangi sonuca kanıttır?

Taneciklerin çoğu hiçbir engelle karşılaşmadan geçtiğine göre atomun büyük bir kısmı boşluktur. Çok azının büyük açıyla geri sapması ise pozitif yükün ve kütlenin çok küçük bir bölgede (çekirdekte) toplandığını gösterir.

Örnek 2. Bir atomda elektron 3. enerji düzeyinden 1. enerji düzeyine iniyor. Bu sırada ne olur?

Elektron yüksek enerji düzeyinden düşük enerji düzeyine indiği için aradaki enerji farkı kadar enerji ışık olarak yayılır. Bu olay emisyondur. Ters yöndeki geçiş için aynı miktarda enerji soğurulması gerekir.

Örnek 3. Nötronun protondan sonra keşfedilmesi nasıl açıklanır?

Proton ve elektron yüklü oldukları için elektrik ve manyetik alanlarda saparak tespit edilebilir. Nötron yüksüz olduğu için bu yöntemlerle saptanamaz; varlığı ancak daha sonra farklı deneylerle gösterilebilmiştir.

Özetle

  • Atom modelleri doğrudan gözlemle değil, deneysel kanıtlarla kurulmuş ve yeni kanıtlarla değiştirilmiştir.
  • Rutherford deneyi atomun büyük kısmının boşluk olduğunu ve küçük, pozitif yüklü bir çekirdeğin varlığını gösterir.
  • Bohr modelinde enerji soğuran elektron üst düzeye çıkar, alt düzeye inen elektron ışık yayar.
  • Modern atom teorisi elektronun yerini orbitallerle, yani bulunma olasılığı bölgeleriyle tanımlar.
  • Proton +1, elektron −1 yüklüdür; nötron yüksüzdür ve en son keşfedilmiştir.

Atom Teorileri ve Atomun Yapısı — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
'Atomlar bölünemez, içi dolu kürelerdir ve aynı elementin bütün atomları özdeştir.' varsayımı hangi atom modeline aittir?
ADalton
BThomson
CRutherford
DBohr
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Atomu bölünemez, içi dolu ve aynı element için özdeş küreler olarak tanımlayan model Dalton modelidir.
2Kolay
Atomu, pozitif yüklü bir küre içine gömülmüş negatif yüklü elektronlar olarak tasarlayan model hangisidir?
ADalton
BThomson
CBohr
DModern atom modeli
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Thomson modelinde atom, pozitif yükün yayıldığı bir küre ve içine dağılmış elektronlardan oluşur.
3Orta
Atomun kütlesinin neredeyse tamamının çok küçük, pozitif yüklü bir çekirdekte toplandığını ve atom hacminin büyük kısmının boşluk olduğunu öne süren ilk model hangisidir?
AThomson
BDalton
CRutherford
DBohr
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Rutherford, alfa saçılması sonuçlarına dayanarak küçük ve yoğun bir çekirdek ile büyük ölçüde boş bir atom önermiştir.
4Orta
Elektronların çekirdek çevresinde yalnızca belirli enerji düzeylerinde bulunabileceğini öne süren model hangisidir?
ARutherford
BThomson
CDalton
DBohr
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Bohr modeline göre elektronlar belirli enerjili yörüngelerde bulunur; bu düzeyler arasındaki enerjiler kesiklidir.
5Zor
Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
ADalton modeli: atom bölünemez
BRutherford modeli: atomda küçük ve yoğun bir çekirdek vardır
CModern model: elektron bulunma olasılığı bölgelerle tanımlanır
DThomson modeli: elektronlar belirli enerji düzeylerindedir
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Belirli enerji düzeyleri Bohr modelinin varsayımıdır; Thomson modelinde enerji düzeyi kavramı yoktur.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular