Çözümü göster
Alev işareti yanıcı maddeleri gösterir; bu maddeler ısı kaynağı, kıvılcım ve açık alevden uzak tutulur.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Evde temizlik yaparken iki farklı ürünü karıştırmak, laboratuvarda etiketi okunmamış bir şişeyi açmak ya da ilacı yanlış dozda kullanmak ciddi kazalara yol açabilir. Kimyasal maddeler doğru kullanıldığında hayatı kolaylaştırır; yanlış kullanıldığında sağlığa ve çevreye zarar verir. Bu nedenle kimyasal güvenlik, kimyanın ilk öğrenilmesi gereken konularından biridir.
Kimyasal ürünlerin etiketlerinde, kırmızı çerçeveli eşkenar dörtgen içinde siyah sembollerden oluşan tehlike piktogramları bulunur. Başlıcaları:
• Alev: Yanıcı madde (alkol, aseton). Isı ve alevden uzak tutulur.
• Daire üzerinde alev: Oksitleyici madde. Yanmayı şiddetlendirir.
• Aşınan el ve yüzey: Aşındırıcı (korozif) madde (tuz ruhu, lavabo açıcı). Ciltte yanık yapar, metali aşındırır.
• Kurukafa: Akut toksik madde.
• Ünlem işareti: Tahriş edici veya sağlığa zararlı.
• Göğsünde yıldız olan insan silueti: Uzun süreli ciddi sağlık tehlikesi.
• Kuruyan ağaç ve ölü balık: Çevre için tehlikeli.
• Gaz tüpü: Basınç altındaki gaz.
• Patlayan bomba: Patlayıcı madde.
Kimyasal ürünler orijinal ambalajında, etiketiyle ve çocukların ulaşamayacağı yerde saklanır; gıda kaplarına aktarılmaz. Temizlik ürünleri birbiriyle karıştırılmaz: çamaşır suyu (sodyum hipoklorit) ile tuz ruhu (hidroklorik asit) karıştırılırsa zehirli klor gazı açığa çıkar; çamaşır suyu amonyaklı ürünlerle de karıştırılmamalıdır.
Laboratuvarda önlük, gözlük ve gerekiyorsa eldiven kullanılır; kimyasal madde tadılmaz ve doğrudan koklanmaz; asit seyreltilirken asit suya yavaşça eklenir (tersi yapılmaz); atıklar lavaboya rastgele dökülmez, uygun atık kabına konur; kaza olduğunda öğretmene hemen haber verilir.
Bir kazayı değerlendirirken önce problem doğru tanımlanır: Hangi madde, hangi koşulda, nasıl bir zarar verdi? Ardından neden belirlenir: etiketin okunmaması mı, uygunsuz saklama mı, karıştırma mı? Çözüm önerileri bu nedene yönelik olmalıdır.
Bir çözümü değerlendirirken şu sorular sorulur: Sorunun nedenini ortadan kaldırıyor mu? Yeni bir tehlike yaratıyor mu? Uygulanabilir mi? Örneğin aşındırıcı bir maddenin cilde teması sonrası bol suyla yıkamak uygun bir ilk adımdır; başka bir kimyasalla "nötrleştirmeye" çalışmak ek tehlike yaratabilir.
Örnek 1. Bir şişenin etiketinde alev piktogramı var. Bu madde nasıl saklanmalıdır?
Alev piktogramı maddenin yanıcı olduğunu gösterir. Madde ısı kaynağından, açık alevden ve kıvılcımdan uzak, ağzı kapalı ve serin bir yerde saklanmalıdır.
Örnek 2. Banyoyu temizleyen bir kişi çamaşır suyu ile tuz ruhunu aynı kovada karıştırınca keskin kokulu bir gaz çıkıyor ve kişi öksürmeye başlıyor. Problemin nedeni ve doğru davranış nedir?
İki ürünün tepkimesiyle zehirli klor gazı oluşmuştur. Problemin nedeni ürünlerin karıştırılmasıdır. Kişi hemen ortamı terk edip temiz havaya çıkmalı, ortam havalandırılmalı ve gerekirse sağlık yardımı alınmalıdır. Kalıcı çözüm, temizlik ürünlerini birbiriyle karıştırmamaktır.
Örnek 3. Bir öğrenci derişik asidi seyreltmek için asidin üzerine hızlıca su döküyor. Bu davranış neden yanlıştır?
Asit ile suyun karışması ısı açığa çıkarır. Asidin üzerine su eklenirse az miktardaki su aniden ısınıp kaynayabilir ve asit sıçrar. Doğru yöntem, asidi suya yavaş yavaş ve karıştırarak eklemektir.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.