MegaSoru

Periyodik Tabloda Yer Bulma 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Periyodik Tabloda Yer Bulma Konu Anlatımı

Periyodik tablo, elementleri artan atom numarasına göre ve benzer özellikleri alt alta gelecek biçimde düzenler. Bir elementin tablodaki yeri rastgele değildir: atomun elektron dizilimi, o elementin hangi periyot ve grupta bulunduğunu belirler.

Periyot ve grup

Yatay sıralara periyot, dikey sütunlara grup denir.
• Periyot numarası, elektron diziliminde en büyük enerji düzeyi (baş kuantum) numarasına eşittir. ₁₇Cl: 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁵ dizilimindeki en büyük düzey 3 olduğu için Cl 3. periyottadır.
• A grubu elementlerinde grup numarası valans elektron sayısına eşittir. Cl'nin valans elektron sayısı 7 olduğu için Cl 7A (17.) grubundadır.
• Helyum (1s²) iki valans elektronu olmasına rağmen dizilimi tam dolu olduğu için soy gazlarla birlikte 8A (18.) grubundadır.

Bloklar

Elektron diziliminin son girdiği alt kabuk elementin bloğunu belirler.
• s bloku: 1A ve 2A grupları (dizilim s¹ veya s² ile biter) ve helyum.
• p bloku: 3A–8A grupları (dizilim p¹ – p⁶ ile biter).
• d bloku: B grupları, yani geçiş metalleri (dizilim d ile biter).
d blokunda grup belirlenirken son s ve d elektronları birlikte değerlendirilir. Örneğin ₂₅Mn: [Ar] 4s² 3d⁵ dizilimindeki 2 + 5 = 7 elektron, Mn'nin 7B grubunda (7. sütun) olduğunu gösterir. ₂₆Fe (4s² 3d⁶), ₂₇Co ve ₂₈Ni 8B grubundadır; ₂₉Cu ve ₃₀Zn sırasıyla 1B ve 2B gruplarındadır.

Katman dağılımının sınırı

Önceki yıllarda kullanılan katman elektron dağılımı (2, 8, 8, ...) ilk 20 element için yer bulmada işe yarar. Ancak 3d orbitalleri 4s'den sonra dolduğu için 21–30 numaralı elementlerde katman dağılımı grubu doğru göstermez. Örneğin ₂₁Sc için katman dağılımı 2, 8, 9, 2 şeklindedir; buradaki son katmandaki 2 elektron Sc'nin 2A grubunda olduğunu düşündürür, oysa Sc 3B grubundadır. Bu yüzden ilk 36 elementte yer bulmak için orbital dizilimi kullanılır.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. ₃₄Se elementinin periyot ve grubunu bulunuz.

₃₄Se: [Ar] 4s² 3d¹⁰ 4p⁴. En büyük enerji düzeyi 4 olduğu için 4. periyottadır. Dizilim p ile bittiği için p blokundadır; valans elektron sayısı 4s² 4p⁴ = 6 olduğu için 6A (16.) grubundadır.

Örnek 2. 3. periyot 2A grubunda bulunan elementin atom numarası kaçtır?

3. periyot 2A grubu elementinin valans dizilimi 3s²'dir. Tam dizilim 1s² 2s² 2p⁶ 3s² olur; elektron sayısı 2 + 2 + 6 + 2 = 12'dir. Element ₁₂Mg'dir.

Örnek 3. ₂₄Cr için bir öğrenci katman dağılımını kullanarak elementin son katmanında 1 elektron olduğunu düşünüyor ve onu 1A grubuna yerleştiriyor. Hata nedir?

Cr bir geçiş metalidir ve d blokundadır; katman dağılımı geçiş metallerinde grubu doğru göstermez. Cr periyodik tabloda 6B grubundadır. İlk 36 element için orbital dizilimi ve blok kavramı kullanılmalıdır.

Özetle

  • Periyot numarası elektron dizilimindeki en büyük enerji düzeyine eşittir.
  • A grubu elementlerinde grup numarası valans elektron sayısına eşittir; helyum 8A grubundadır.
  • Dizilimin bittiği alt kabuk bloku belirler: s, p ya da d bloku.
  • d blokunda grup, son s ve d elektronlarının toplamıyla belirlenir (Fe, Co, Ni 8B).
  • Katman dağılımı geçiş metallerinde yetersizdir; ilk 36 element için orbital dizilimi kullanılır.

Periyodik Tabloda Yer Bulma — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Elektron dizilimi 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p³ olan bir element periyodik sistemda hangi periyottadır?
A3
B2
C5
D15
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Periyot numarası elektron bulunan en büyük baş enerji düzeyine eşittir; burada 3'tür.
2Kolay
Elektron dizilimi 1s² 2s² 2p⁶ 3s¹ olan elementin grubu hangisidir?
A1B
B1A
C3A
D11A
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Son elektron s orbitalindedir ve değerlik elektron sayısı 1'dir; element 1A grubundadır.
3Orta
Atom numarası 16 olan elementin periyot ve grubu hangi seçenekte doğru verilmiştir?
A3. periyot, 4A grubu
B2. periyot, 6A grubu
C3. periyot, 6A grubu
D6. periyot, 3A grubu
Çözümü göster
Doğru cevap: C
1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁴: en büyük düzey 3, değerlik elektron sayısı 2 + 4 = 6 ve son elektron p'de olduğu için 6A grubu.
4Orta
Atom numarası 20 olan elementin periyodik sistemdaki yeri hangisidir?
A4. periyot, 2B grubu
B3. periyot, 2A grubu
C2. periyot, 4A grubu
D4. periyot, 2A grubu
Çözümü göster
Doğru cevap: D
1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ 4s²: 4. periyot; son elektron s'de, 2 değerlik elektronu ile 2A grubu.
5Zor
Atom numarası 23 olan elementin periyot ve grubu hangisidir?
A4. periyot, 5A grubu
B3. periyot, 5B grubu
C4. periyot, 3B grubu
D4. periyot, 5B grubu
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Dizilim 4s² 3d³ ile biter: 4. periyot. Son elektron d'de olduğu için B grubu; s ve d elektronları toplamı 2 + 3 = 5, grup 5B.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular