Çözümü göster
8 elektron sırasıyla 1s (2), 2s (2) ve 2p (4) orbitallerine yerleşir: 1s² 2s² 2p⁴.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Atomlardaki elektronlar orbitallere rastgele değil, belirli ilkelere göre yerleşir. Bu ilkeler bilinince atom numarası verilen bir atomun elektron dizilimi yazılabilir ve atomun kimyasal davranışı hakkında tahmin yapılabilir.
• Aufbau ilkesi: Elektronlar en düşük enerjili orbitalden başlayarak yerleşir (1s, 2s, 2p, 3s, 3p, 4s, 3d, 4p).
• Pauli dışlama ilkesi: Bir orbitalde en çok iki elektron bulunur ve bu iki elektronun spinleri zıttır (orbital şemasında ↑↓).
• Hund kuralı: Eş enerjili orbitallere elektronlar önce birer birer ve aynı spinle yerleşir; orbitallerin hepsi yarı dolunca eşleşme başlar. Örneğin azotta üç 2p elektronu üç farklı orbitale tek tek yerleşir: ↑ ↑ ↑.
Örnekler:
• ₈O: 1s² 2s² 2p⁴
• ₁₁Na: 1s² 2s² 2p⁶ 3s¹
• ₁₇Cl: 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁵
• ₂₀Ca: 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ 4s²
• ₂₆Fe: 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ 4s² 3d⁶
Üst simgelerin toplamı atom numarasına eşit olmalıdır. Kısaltılmış gösterimde önceki soy gazın dizilimi köşeli parantezle yazılır: ₁₁Na: [Ne] 3s¹.
En yüksek enerji düzeyindeki elektronlara valans (değerlik) elektronları denir. Na'nın valans elektron sayısı 1, Cl'nin 7'dir (3s² 3p⁵).
Bir atomun son alt kabuğu yarı dolu (p³, d⁵) ya da tam dolu (s², p⁶, d¹⁰) ise dizilim küresel simetrik kabul edilir. Küresel simetrik dizilimler daha kararlıdır. Örneğin ₇N (2p³) yarı dolu, ₁₀Ne (2p⁶) tam dolu p alt kabuğuna sahiptir.
Örüntülerden genelleme: Aynı sayıda valans elektronu olan atomların son alt kabuklarındaki dizilim benzerdir (Li: 2s¹, Na: 3s¹, K: 4s¹). Bu benzerlik, kimyasal özelliklerin benzerliğinin temelidir.
Örnek 1. ₁₅P atomunun elektron dizilimini yazınız ve 3p orbitallerindeki elektronların yerleşimini Hund kuralına göre açıklayınız.
₁₅P: 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p³. Üç 3p elektronu üç eş enerjili orbitale birer birer ve aynı spinle yerleşir (↑ ↑ ↑). 3p alt kabuğu yarı dolu olduğu için dizilim küresel simetriktir. Valans elektron sayısı 2 + 3 = 5'tir.
Örnek 2. Bir öğrenci azotun 2p orbitallerini ↑↓ ↑ _ şeklinde dolduruyor. Hangi ilke ihlal edilmiştir?
Eş enerjili 2p orbitallerinden biri boşken bir orbitalde elektronlar eşleştirilmiştir. Bu, elektronların önce eş enerjili orbitallere birer birer yerleşmesi gerektiğini söyleyen Hund kuralının ihlalidir. Doğrusu ↑ ↑ ↑ şeklindedir.
Örnek 3. ₁₉K atomunun son elektronu neden 3d yerine 4s orbitaline yerleşir?
Bağıl enerji sırasına göre 4s orbitali 3d'den daha düşük enerjilidir. Aufbau ilkesine göre elektron düşük enerjili orbitale yerleştiği için ₁₉K: [Ar] 4s¹ olur.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.