MegaSoru

İyon Oluşumu ve İzoelektronik Tanecikler 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

İyon Oluşumu ve İzoelektronik Tanecikler Konu Anlatımı

Sodyum metali ile klor gazı tepkimeye girince sofra tuzu oluşur. Bu süreçte sodyum atomu elektron verir, klor atomu elektron alır ve ikisi de iyona dönüşür. Atomların iyon oluşturma eğilimi, elektron dizilimlerinden tahmin edilebilir.

Katyon ve anyon oluşumu

Elektron veren atom pozitif yüklü iyona (katyon), elektron alan atom negatif yüklü iyona (anyon) dönüşür. İyon oluşurken çekirdekteki proton sayısı değişmez; yalnız elektron sayısı değişir.
• Metaller genellikle valans elektronlarını vererek katyon oluşturur: ₁₁Na → Na⁺ + e⁻, ₁₂Mg → Mg²⁺ + 2e⁻, ₁₃Al → Al³⁺ + 3e⁻.
• Ametaller genellikle elektron alarak anyon oluşturur: ₉F + e⁻ → F⁻, ₈O + 2e⁻ → O²⁻, ₇N + 3e⁻ → N³⁻.
Atomların bu davranışının ortak sonucu, oluşan iyonun elektron diziliminin bir soy gazın dizilimine benzemesidir.

İyonların elektron dizilimi

İyonun dizilimi, toplam elektron sayısına göre yazılır.
• Na⁺: 11 − 1 = 10 elektron, 1s² 2s² 2p⁶ (Ne dizilimi).
• Cl⁻: 17 + 1 = 18 elektron, 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ (Ar dizilimi).
• Ca²⁺: 20 − 2 = 18 elektron (Ar dizilimi).
Elektron sayısı = proton sayısı − iyon yükü bağıntısı kullanılır: yük +2 ise elektron sayısı protondan 2 eksik, −2 ise 2 fazladır.

İzoelektronik tanecikler

Elektron sayıları ve elektron dizilimleri aynı olan taneciklere izoelektronik denir. O²⁻, F⁻, Ne, Na⁺, Mg²⁺ ve Al³⁺ taneciklerinin hepsinde 10 elektron vardır ve hepsi 1s² 2s² 2p⁶ dizilimine sahiptir; bu nedenle birbirleriyle izoelektroniktir. Ancak proton sayıları farklıdır, dolayısıyla farklı türlerdir.
İzoelektronik olmak aynı element olmak demek değildir; elementin kimliğini proton sayısı belirler.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. ₁₆S atomu kararlı iyonunu oluştururken kaç elektron alır ve iyonun dizilimi nedir?

₁₆S: 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁴; 6 valans elektronu vardır. Soy gaz dizilimine ulaşmak için 2 elektron alır ve S²⁻ oluşur. S²⁻ iyonunda 18 elektron bulunur, dizilim 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ (Ar) olur.

Örnek 2. Bir taneciğin 20 protonu ve 18 elektronu var. Bu tanecik nedir ve hangi soy gazla izoelektroniktir?

Proton sayısı 20 olduğu için element kalsiyumdur. Elektron sayısı protondan 2 eksik olduğuna göre tanecik Ca²⁺ iyonudur. 18 elektronu olduğu için argon (₁₈Ar) ile izoelektroniktir.

Örnek 3. Bir öğrenci "Na⁺ iyonu oluşurken çekirdekteki bir proton kaybolur" diyor. Bu yorum neden yanlıştır?

İyon oluşumunda proton sayısı değişmez; değişen yalnızca elektron sayısıdır. Na atomu bir elektron verdiği için elektron sayısı protondan bir eksik kalır ve tanecik +1 yüklü olur.

Özetle

  • Elektron veren atom katyon, elektron alan atom anyon oluşturur; proton sayısı değişmez.
  • Metaller çoğunlukla katyon, ametaller çoğunlukla anyon oluşturur ve oluşan iyonlar soy gaz dizilimine benzer.
  • Elektron sayısı = proton sayısı − iyon yükü.
  • Elektron sayıları ve dizilimleri aynı olan tanecikler izoelektroniktir (O²⁻, F⁻, Ne, Na⁺, Mg²⁺).
  • İzoelektronik tanecikler farklı proton sayıları nedeniyle farklı türlerdir.

İyon Oluşumu ve İzoelektronik Tanecikler — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Elektron dizilimi 1s² 2s² 2p⁶ 3s¹ olan sodyum atomu kararlı hâle geçerken genellikle hangi iyonu oluşturur?
ANa⁺
BNa⁻
CNa²⁺
DNa⁷⁻
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Sodyum tek değerlik elektronunu vererek neon dizilimine ulaşır ve +1 yüklü iyon oluşturur.
2Kolay
Değerlik elektron sayısı 7 olan flor atomu genellikle hangi iyonu oluşturur?
AF⁺
BF⁻
CF⁷⁺
DF²⁻
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Flor bir elektron alarak değerlik düzeyini sekize tamamlar ve −1 yüklü iyon oluşturur.
3Orta
Atom numarası 12 olan magnezyum atomunun oluşturduğu kararlı iyon ve verdiği elektron sayısı hangisidir?
AMg²⁻; 2 elektron alır
BMg⁺; 1 elektron verir
CMg²⁺; 2 elektron verir
DMg⁶⁻; 6 elektron alır
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Mg: …3s². İki değerlik elektronunu vererek neon dizilimine ulaşır ve Mg²⁺ olur.
4Orta
Atom numarası 8 olan oksijen atomu genellikle hangi iyonu oluşturur?
AO²⁺
BO⁶⁺
CO⁻
DO²⁻
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Oksijen …2s² 2p⁴ dizilimindedir; iki elektron alarak neon dizilimine ulaşır.
5Zor
Atom numarası 20 olan kalsiyum ile atom numarası 16 olan kükürdün oluşturduğu kararlı iyonlar sırasıyla hangisidir?
ACa²⁻ ve S²⁺
BCa⁺ ve S⁶⁺
CCa²⁺ ve S⁶⁻
DCa²⁺ ve S²⁻
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Ca …4s² dizilimiyle iki elektron verir (Ca²⁺); S …3s² 3p⁴ dizilimiyle iki elektron alır (S²⁻). İkisi de argon dizilimine ulaşır.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular