Çözümü göster
Sodyum tek değerlik elektronunu vererek neon dizilimine ulaşır ve +1 yüklü iyon oluşturur.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Sodyum metali ile klor gazı tepkimeye girince sofra tuzu oluşur. Bu süreçte sodyum atomu elektron verir, klor atomu elektron alır ve ikisi de iyona dönüşür. Atomların iyon oluşturma eğilimi, elektron dizilimlerinden tahmin edilebilir.
Elektron veren atom pozitif yüklü iyona (katyon), elektron alan atom negatif yüklü iyona (anyon) dönüşür. İyon oluşurken çekirdekteki proton sayısı değişmez; yalnız elektron sayısı değişir.
• Metaller genellikle valans elektronlarını vererek katyon oluşturur: ₁₁Na → Na⁺ + e⁻, ₁₂Mg → Mg²⁺ + 2e⁻, ₁₃Al → Al³⁺ + 3e⁻.
• Ametaller genellikle elektron alarak anyon oluşturur: ₉F + e⁻ → F⁻, ₈O + 2e⁻ → O²⁻, ₇N + 3e⁻ → N³⁻.
Atomların bu davranışının ortak sonucu, oluşan iyonun elektron diziliminin bir soy gazın dizilimine benzemesidir.
İyonun dizilimi, toplam elektron sayısına göre yazılır.
• Na⁺: 11 − 1 = 10 elektron, 1s² 2s² 2p⁶ (Ne dizilimi).
• Cl⁻: 17 + 1 = 18 elektron, 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ (Ar dizilimi).
• Ca²⁺: 20 − 2 = 18 elektron (Ar dizilimi).
Elektron sayısı = proton sayısı − iyon yükü bağıntısı kullanılır: yük +2 ise elektron sayısı protondan 2 eksik, −2 ise 2 fazladır.
Elektron sayıları ve elektron dizilimleri aynı olan taneciklere izoelektronik denir. O²⁻, F⁻, Ne, Na⁺, Mg²⁺ ve Al³⁺ taneciklerinin hepsinde 10 elektron vardır ve hepsi 1s² 2s² 2p⁶ dizilimine sahiptir; bu nedenle birbirleriyle izoelektroniktir. Ancak proton sayıları farklıdır, dolayısıyla farklı türlerdir.
İzoelektronik olmak aynı element olmak demek değildir; elementin kimliğini proton sayısı belirler.
Örnek 1. ₁₆S atomu kararlı iyonunu oluştururken kaç elektron alır ve iyonun dizilimi nedir?
₁₆S: 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁴; 6 valans elektronu vardır. Soy gaz dizilimine ulaşmak için 2 elektron alır ve S²⁻ oluşur. S²⁻ iyonunda 18 elektron bulunur, dizilim 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ (Ar) olur.
Örnek 2. Bir taneciğin 20 protonu ve 18 elektronu var. Bu tanecik nedir ve hangi soy gazla izoelektroniktir?
Proton sayısı 20 olduğu için element kalsiyumdur. Elektron sayısı protondan 2 eksik olduğuna göre tanecik Ca²⁺ iyonudur. 18 elektronu olduğu için argon (₁₈Ar) ile izoelektroniktir.
Örnek 3. Bir öğrenci "Na⁺ iyonu oluşurken çekirdekteki bir proton kaybolur" diyor. Bu yorum neden yanlıştır?
İyon oluşumunda proton sayısı değişmez; değişen yalnızca elektron sayısıdır. Na atomu bir elektron verdiği için elektron sayısı protondan bir eksik kalır ve tanecik +1 yüklü olur.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.