Çözümü göster
Atardamar-toplardamar ayrımı kalbe göre akış yönüne dayanır. Oksijen düzeyi bu tanımın yerine geçmez.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Hücrelerimiz kanla doğrudan temas etmez; oksijen ve besinleri kandan değil, hücreleri çevreleyen sıvıdan alır. Kan ile hücreler arasındaki bu köprüyü doku sıvısı ve lenf oluşturur. Bu bölümde dolaşım sisteminin yapısı, doku sıvısı ile lenf arasındaki ilişki ve homeostazideki rolü ele alınır.
Dolaşım sistemi kalp, kan damarları ve kandan oluşur. Kalp kanı pompalar; atardamarlar kanı kalpten uzaklaştırır; kılcal damarlar hücrelerle madde alışverişinin yapıldığı ince damarlardır; toplardamarlar kanı kalbe getirir. Lenf sistemi ise lenf damarları ve lenf düğümlerinden oluşur ve dolaşım sistemini tamamlar.
Kılcal damarların duvarından sıvı ve küçük moleküller dışarı süzülür; bu sıvı hücreleri çevreleyen doku sıvısıdır. Hücreler oksijen ve besinleri doku sıvısından alır, atıklarını ona verir. Doku sıvısının büyük bölümü kılcal damarlara geri döner. Geri dönmeyen kısım lenf damarlarına geçerek lenf adını alır; lenf, lenf düğümlerinden geçtikten sonra toplardamar sistemine karışır. Böylece vücut sıvıları sürekli dolaşım içindedir.
Kılcal damarın atardamara yakın ucunda basınç yüksektir ve sıvı damardan dışarı çıkma eğilimindedir. Toplardamara yakın uçta basınç düşüktür ve sıvının önemli bir bölümü geri döner. Sıvı bilançosu şöyle düşünülür: dışarı çıkan sıvı = kılcala geri dönen + lenfe geçen. Bir sınıf modelinde varsayımlar (örneğin kayıp olmadığı) kökte açıkça belirtilir; belirtilmeyen varsayım uydurulmaz.
Dolaşım, hücrelere oksijen ve besin götürerek atık maddeleri uzaklaştırarak ve ısıyı vücutta dağıtarak iç dengeye katkı verir. Lenf sistemi, doku sıvısı fazlasının dolaşıma dönmesini sağlayarak sıvı dengesini korur. Bu yapılar bozulursa doku sıvısı birikebilir. Kalbin çalışma evreleri ve pıhtılaşma bu bölümün konusu değildir.
Örnek 1. Bir kılcal damardan 10 birim sıvı dışarı süzülüyor ve 8 birimi kılcala geri dönüyor. Lenfe kaç birim geçer?
10 − 8 = 2 birim.
Örnek 2. Hücreler besinlerini hangi sıvıdan alır, kandan mı doku sıvısından mı?
Doku sıvısından. Besin ve oksijen kılcaldan doku sıvısına geçer, hücreler oradan alır.
Örnek 3. Lenf, dolaşıma hangi damar sistemi aracılığıyla katılır?
Lenf damarları lenf düğümlerinden geçip toplardamar sistemine karışır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.