MegaSoru

Dolaşım, Doku Sıvısı ve Lenf: Homeostazi Modeli 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Dolaşım, Doku Sıvısı ve Lenf: Homeostazi Modeli Konu Anlatımı

Hücrelerimiz kanla doğrudan temas etmez; oksijen ve besinleri kandan değil, hücreleri çevreleyen sıvıdan alır. Kan ile hücreler arasındaki bu köprüyü doku sıvısı ve lenf oluşturur. Bu bölümde dolaşım sisteminin yapısı, doku sıvısı ile lenf arasındaki ilişki ve homeostazideki rolü ele alınır.

Dolaşım sistemi öğeleri

Dolaşım sistemi kalp, kan damarları ve kandan oluşur. Kalp kanı pompalar; atardamarlar kanı kalpten uzaklaştırır; kılcal damarlar hücrelerle madde alışverişinin yapıldığı ince damarlardır; toplardamarlar kanı kalbe getirir. Lenf sistemi ise lenf damarları ve lenf düğümlerinden oluşur ve dolaşım sistemini tamamlar.

Kılcal damar, doku sıvısı ve lenf

Kılcal damarların duvarından sıvı ve küçük moleküller dışarı süzülür; bu sıvı hücreleri çevreleyen doku sıvısıdır. Hücreler oksijen ve besinleri doku sıvısından alır, atıklarını ona verir. Doku sıvısının büyük bölümü kılcal damarlara geri döner. Geri dönmeyen kısım lenf damarlarına geçerek lenf adını alır; lenf, lenf düğümlerinden geçtikten sonra toplardamar sistemine karışır. Böylece vücut sıvıları sürekli dolaşım içindedir.

Basınç ve madde dengesi

Kılcal damarın atardamara yakın ucunda basınç yüksektir ve sıvı damardan dışarı çıkma eğilimindedir. Toplardamara yakın uçta basınç düşüktür ve sıvının önemli bir bölümü geri döner. Sıvı bilançosu şöyle düşünülür: dışarı çıkan sıvı = kılcala geri dönen + lenfe geçen. Bir sınıf modelinde varsayımlar (örneğin kayıp olmadığı) kökte açıkça belirtilir; belirtilmeyen varsayım uydurulmaz.

Homeostazideki rolü

Dolaşım, hücrelere oksijen ve besin götürerek atık maddeleri uzaklaştırarak ve ısıyı vücutta dağıtarak iç dengeye katkı verir. Lenf sistemi, doku sıvısı fazlasının dolaşıma dönmesini sağlayarak sıvı dengesini korur. Bu yapılar bozulursa doku sıvısı birikebilir. Kalbin çalışma evreleri ve pıhtılaşma bu bölümün konusu değildir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir kılcal damardan 10 birim sıvı dışarı süzülüyor ve 8 birimi kılcala geri dönüyor. Lenfe kaç birim geçer?

10 − 8 = 2 birim.

Örnek 2. Hücreler besinlerini hangi sıvıdan alır, kandan mı doku sıvısından mı?

Doku sıvısından. Besin ve oksijen kılcaldan doku sıvısına geçer, hücreler oradan alır.

Örnek 3. Lenf, dolaşıma hangi damar sistemi aracılığıyla katılır?

Lenf damarları lenf düğümlerinden geçip toplardamar sistemine karışır.

Özetle

  • Hücreler madde alışverişini kandan değil doku sıvısı aracılığıyla yapar.
  • Doku sıvısının büyük bölümü kılcala geri döner; kalan bölümü lenfe geçer.
  • Sıvı bilançosu: dışarı çıkan = geri dönen + lenfe geçen.
  • Lenf, lenf düğümlerinden geçtikten sonra toplardamar sistemine karışır.
  • Dolaşım madde, atık ve ısı taşıyarak homeostaziye katkı verir.

Dolaşım, Doku Sıvısı ve Lenf: Homeostazi Modeli — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
İnsan dolaşımı modelinde bir damar kanı kalpten uzaklaştırıyor. Bu damarın sınıflandırılması için en doğru temel ölçüt hangisidir?
AHer atardamarın mutlaka oksijence en zengin kanı taşıması
BKalpten uzaklaştırdığı için atardamar olması
CKalpten uzaklaştığı için toplardamar olması
DKalpten uzaklaşan her damarın lenf damarı olması
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Atardamar-toplardamar ayrımı kalbe göre akış yönüne dayanır. Oksijen düzeyi bu tanımın yerine geçmez.
2Kolay
Modelde akciğerlerden gelen kan doğrudan sol kulakçığa ulaşıyor. Hangi yapı ve yön eşlemesi doğrudur?
AAkciğer atardamarı kanı sol kulakçıktan akciğere götürür
BAkciğer toplardamarı kanı kalbe getirir
CToplardamar adı kanın her zaman oksijence fakir olmasını zorunlu kılar
DLenf damarı akciğerden gelen bütün kanın tek dönüş yoludur
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Akciğer toplardamarları akciğerlerden kalbe kan getirir. Bu dolaşımdaki oksijenlenme durumu damar adını değiştirmez.
3Orta
Kanın sol karıncıktan çıktıktan sonra bir vücut dokusuna ve ardından kalbe dönmesi modelleniyor. Hangi genel sıra uygundur?
AAtardamarlar → doku kılcalları → toplardamarlar → sağ kulakçık
BToplardamarlar → doku kılcalları → atardamarlar → sağ kulakçık
CAtardamarlar → bütün kanın lenfe dönüşmesi → sol kulakçık
DDoku kılcalları → doğrudan sol karıncık, toplardamar olmadan
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Sistemik dolaşımda kan kalpten atardamarlarla çıkar, kılcal yataklardan geçer ve toplardamarlarla sağ kulakçığa döner.
4Orta
Doku hücreleriyle madde alışverişini gösteren modelde hangi damar özelliği alışveriş mesafesinin kısa olmasına doğrudan katkı verir?
AKılcal duvarının atardamarın bütün kalın kas katmanlarını taşıması
BHücrelerle kan arasında hiçbir sınır bulunmaması
CBütün kanın her kalp atımında damar dışına çıkması
DKılcal damar duvarının ince olması
Çözümü göster
Doğru cevap: D
İnce kılcal duvarı kan ile çevre doku arasındaki alışveriş mesafesini azaltır. Seçici sınır bütünüyle ortadan kalkmaz.
5Zor
Bir çizimde kalp ve kan damarları var; dokulara çıkan sıvının bir bölümü lenfe katılıyor ancak lenfin sonu gösterilmemiş. Modeli tamamlayan bağlantı hangisidir?
ALenf damarlarının topladığı sıvının toplardamar dolaşımına katılması
BLenfin bütün dokulardan doğrudan sol karıncığa açılması
CLenfin yalnız dış ortama dökülen bir sıvı olarak çizilmesi
DKan kılcallarından çıkan bütün sıvının zorunlu idrar olması
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Lenfatik yol, doku aralığından toplanan sıvıyı venöz dolaşıma geri bağlar. Modelde bu bağlantı bulunmalıdır.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular