MegaSoru

Kan Şekeri ve Su-Elektrolit Dengesinin Hormonal Kontrolü 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Kan Şekeri ve Su-Elektrolit Dengesinin Hormonal Kontrolü Konu Anlatımı

Yemek yedikten sonra kan şekeri bir miktar yükselir ve birkaç saat içinde başlangıç düzeyine döner. Çok terlediğimizde susarız ve idrarımız koyulaşır. Bu iki olay endokrin sistemin iç dengeyi nasıl koruduğunu gösterir. Bu bölümde kan şekeri ile su-elektrolit dengesinin hormonlarla düzenlenmesi ele alınır.

Kan şekerinin düzenlenmesi

Pankreastaki adacık hücreleri kan şekerini iki zıt hormonla düzenler:
• Kan şekeri yükselince insülin salınır. İnsülin hücrelerin glikozu almasını sağlar ve fazla glikozun karaciğer ile kasta glikojen olarak depolanmasını artırır; kan şekeri düşer.
• Kan şekeri düşünce glukagon salınır. Glukagon karaciğerde glikojenin yıkılıp glikoz olarak kana verilmesini sağlar; kan şekeri yükselir.
İki hormon birbirine karşıt etki yaptığı için kan şekeri dar bir aralıkta tutulur. Düzenleme negatif geri bildirimdir. Hormon düzeyi ile kan şekeri yönünü çıkarırken şu mantık kullanılır: insülin artarsa kan şekeri düşer, glukagon artarsa kan şekeri yükselir.

Su dengesi ve ADH

Vücut su kaybettiğinde kanın derişimi artar. Hipotalamus bunu algılar ve:
• Susama duygusu başlar; su alımı artar.
• Hipotalamusta üretilen ADH arka hipofizden daha çok salınır.
• ADH böbrekte suyun geri emilimini artırır; idrar azalır ve koyulaşır.
Fazla su alındığında ADH salgısı azalır, idrar miktarı artar ve seyrelir. ADH nin genel bir kan basıncı düşürücü etkisi yoktur; temel görevi böbrekte su geri emilimini artırmasıdır.

Elektrolit dengesi ve aldosteron

Su ve tuz dengesi birlikte izlenir. Böbrek üstü bezinin salgıladığı aldosteron, böbrekte sodyumun geri emilmesini artırarak vücuttaki mineral ve su dengesinin korunmasına katkı verir. Su ve elektrolit verileri birlikte okunur: yalnız idrar miktarına bakmak yerine idrarın derişimi, kandaki derişim ve alınan su miktarı birlikte yorumlanmalıdır.

Veri yorumu

Hormon düzeyi, kan şekeri ve idrar verileri birlikte verildiğinde yön çıkarımı yapılır. Örneğin kan şekeri yüksek ve insülin düşük ise şeker hücreye girmiyor demektir. Su ve ADH verileri için ise ADH yüksek, idrar az ve derişik ise su korunuyordur. Bir değişkenin değerine tek başına bakarak bütün düzenlemeyi yorumlamak yerine, zaman içindeki ilişkiyi birlikte değerlendirmek gerekir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Yemekten sonra kan şekeri yükselmiş ve insülin düzeyi de artmıştır. Bir saat sonra kan şekerinin beklenen yönü nedir?

Düşer. İnsülin hücrelere glikoz girişini ve glikojen depolanmasını artırır.

Örnek 2. Uzun süre su içmeyen bir kişide ADH düzeyi nasıl değişir ve idrar nasıl olur?

ADH düzeyi artar; böbrekte su geri emilimi artar, idrar azalır ve koyulaşır.

Örnek 3. Bir öğrenci “ADH hipofizde üretilir ve kan basıncını düşürür” diyor. İfadedeki iki hatayı belirtiniz.

ADH hipotalamusta üretilir, arka hipofizden salınır; ve temel görevi böbrekte su geri emilimini artırmaktır, genel bir kan basıncı düşürücü etkisi yoktur.

Özetle

  • İnsülin kan şekerini düşürür, glukagon yükseltir; birlikte kan şekerini dar aralıkta tutar.
  • Su kaybında hipotalamus algılar; susama ve ADH salgısı artar, idrar azalır ve koyulaşır.
  • ADH hipotalamusta üretilir, arka hipofizden salınır ve böbrekte su geri emilimini artırır.
  • Aldosteron böbrekte sodyum geri emilimini artırarak mineral ve su dengesine katkı verir.
  • Su ve elektrolit verileri birlikte yorumlanır.

Kan Şekeri ve Su-Elektrolit Dengesinin Hormonal Kontrolü — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Kurmaca normal düzenleme modelinde karbonhidratlı öğünden sonra kan glikozu yükseliyor. Buna karşı hangi yanıt glikozu başlangıç aralığına yaklaştırır?
AGlukagonun karaciğerden glikoz çıkışını artırması
BGlikoz yükseldikçe karaciğerden kana glikoz verilmesinin sürekli artması
CGlikozun kanla taşınmasının tamamen durması
Dİnsülin salımının artmasıyla uygun dokuların glikoz kullanımı ve depolamasının desteklenmesi
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Yükselen glikoza karşı insülinin glikozun kullanımını ve depolanmasını desteklemesi düşürücü katkıdır. Her hücrenin glikoz alımı insüline zorunlu bağımlı sayılmaz.
2Kolay
Besin emiliminin azaldığı bir aralıkta kan glikozu düşme eğilimindedir. Normal modelde glukagonun hangi etkisi bu eğilimi sınırlar?
AKaraciğerin yalnız glikojen depolamasını artırması
BKaraciğerin kana glikoz vermesini desteklemesi
CKandaki bütün glikozun böbrekle uzaklaştırılması
DBağırsakta besin olmadığı halde yeni besin emilimi yaratması
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Glukagon karaciğerin glikoz çıkışını destekleyerek öğün arası kan glikozuna katkı verir.
3Orta
Modelde kan glikozu yüksekken insülin salımı artıyor. Glikoz başlangıç aralığına döndüğünde yüksek glikoza bağlı uyarı için hangi beklenti uygundur?
Aİnsülinin her durumda sıfır olması
Bİnsülin uyarısının glikoz düşerken zorunlu sürekli büyümesi
CGlikozun başlangıç aralığına dönmesinin düzenlemeyi kanıtla çürütmesi
DBu uyarının azalmasıyla insülin salımının da başlangıç düzeyine yaklaşabilmesi
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Sapma azaldıkça bu sapmadan doğan uyarı da azalabilir. Başlangıç düzeyine dönüş, hormonun tamamen yok olması değildir.
4Orta
Modelin glikoz hedef aralığı 90–100 birimdir. Ardışık kayıtlar 95, 130, 115 ve 98 birimdir. Yüksekliğe karşı düzeltici yanıtla uyumlu bölüm hangisidir?
A95'ten 130'a yükselen bölüm
BYalnız 130 ölçümü
CDört değerin birbirine eşit olduğu bölüm
D130'dan 115'e, ardından 98'e yaklaşan bölüm
Çözümü göster
Doğru cevap: D
130 üst sınırın üzerindedir; 115 ve 98 ölçümleri hedef aralığa yaklaşır. Kayıt hormonal nedeni tek başına kesinleştirmez.
5Zor
Kısa bir öğün sonrası aralıkta glikozun kana giriş hızı 12, kandan uzaklaşma hızı insülin etkisiyle 6'dan 9 birim/zamana çıkıyor. Kan hacmi sabit. Glikoz yine artıyorsa hangi yorum doğrudur?
AGlikoz artışı insülinin hiçbir etkisi olmadığını kesin gösterir
BUzaklaşma 9 olduğundan net glikoz değişimi eksi 9'dur
Cİnsülinin uzaklaştırıcı katkısı artmış olsa da giriş daha büyük olduğu için net artış sürebilir
Dİnsülin artışı kana girişin otomatik sıfır olduğu anlamına gelir
Çözümü göster
Doğru cevap: C
İlk net hız 12−6=6, sonraki net hız 12−9=3'tür. Artışın yavaşlaması, düzey hemen düşmese de düzeltici katkıyla uyumludur.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular