Çözümü göster
Yükselen glikoza karşı insülinin glikozun kullanımını ve depolanmasını desteklemesi düşürücü katkıdır. Her hücrenin glikoz alımı insüline zorunlu bağımlı sayılmaz.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Yemek yedikten sonra kan şekeri bir miktar yükselir ve birkaç saat içinde başlangıç düzeyine döner. Çok terlediğimizde susarız ve idrarımız koyulaşır. Bu iki olay endokrin sistemin iç dengeyi nasıl koruduğunu gösterir. Bu bölümde kan şekeri ile su-elektrolit dengesinin hormonlarla düzenlenmesi ele alınır.
Pankreastaki adacık hücreleri kan şekerini iki zıt hormonla düzenler:
• Kan şekeri yükselince insülin salınır. İnsülin hücrelerin glikozu almasını sağlar ve fazla glikozun karaciğer ile kasta glikojen olarak depolanmasını artırır; kan şekeri düşer.
• Kan şekeri düşünce glukagon salınır. Glukagon karaciğerde glikojenin yıkılıp glikoz olarak kana verilmesini sağlar; kan şekeri yükselir.
İki hormon birbirine karşıt etki yaptığı için kan şekeri dar bir aralıkta tutulur. Düzenleme negatif geri bildirimdir. Hormon düzeyi ile kan şekeri yönünü çıkarırken şu mantık kullanılır: insülin artarsa kan şekeri düşer, glukagon artarsa kan şekeri yükselir.
Vücut su kaybettiğinde kanın derişimi artar. Hipotalamus bunu algılar ve:
• Susama duygusu başlar; su alımı artar.
• Hipotalamusta üretilen ADH arka hipofizden daha çok salınır.
• ADH böbrekte suyun geri emilimini artırır; idrar azalır ve koyulaşır.
Fazla su alındığında ADH salgısı azalır, idrar miktarı artar ve seyrelir. ADH nin genel bir kan basıncı düşürücü etkisi yoktur; temel görevi böbrekte su geri emilimini artırmasıdır.
Su ve tuz dengesi birlikte izlenir. Böbrek üstü bezinin salgıladığı aldosteron, böbrekte sodyumun geri emilmesini artırarak vücuttaki mineral ve su dengesinin korunmasına katkı verir. Su ve elektrolit verileri birlikte okunur: yalnız idrar miktarına bakmak yerine idrarın derişimi, kandaki derişim ve alınan su miktarı birlikte yorumlanmalıdır.
Hormon düzeyi, kan şekeri ve idrar verileri birlikte verildiğinde yön çıkarımı yapılır. Örneğin kan şekeri yüksek ve insülin düşük ise şeker hücreye girmiyor demektir. Su ve ADH verileri için ise ADH yüksek, idrar az ve derişik ise su korunuyordur. Bir değişkenin değerine tek başına bakarak bütün düzenlemeyi yorumlamak yerine, zaman içindeki ilişkiyi birlikte değerlendirmek gerekir.
Örnek 1. Yemekten sonra kan şekeri yükselmiş ve insülin düzeyi de artmıştır. Bir saat sonra kan şekerinin beklenen yönü nedir?
Düşer. İnsülin hücrelere glikoz girişini ve glikojen depolanmasını artırır.
Örnek 2. Uzun süre su içmeyen bir kişide ADH düzeyi nasıl değişir ve idrar nasıl olur?
ADH düzeyi artar; böbrekte su geri emilimi artar, idrar azalır ve koyulaşır.
Örnek 3. Bir öğrenci “ADH hipofizde üretilir ve kan basıncını düşürür” diyor. İfadedeki iki hatayı belirtiniz.
ADH hipotalamusta üretilir, arka hipofizden salınır; ve temel görevi böbrekte su geri emilimini artırmaktır, genel bir kan basıncı düşürücü etkisi yoktur.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.