Çözümü göster
Bir elektrolitin vücuttaki miktarı yalnız girişle veya yalnız çıkışla açıklanmaz. İki sistemin akışları birlikte değerlendirilir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Sıcak bir günde koştuğunuzda aynı anda terlersiniz, kalbiniz hızlanır, soluk alışınız artar ve susarsınız. Bu tepkileri tek bir organ yapmaz; farklı sistemler aynı hedef için birlikte çalışır. Bu bölümde sistemlerin eş güdümlü çalışması ve bir bağlantı bozulduğunda zincirin nasıl yorumlanacağı ele alınır.
İç denge değişkenlerinin çoğu tek bir sistemle sağlanmaz:
• Vücut sıcaklığı: sinir sistemi algılar, kaslar titrer, dolaşım deriye kan taşır, ter bezleri terler.
• Kan şekeri: pankreas hormon salar, dolaşım hormonu taşır, karaciğer glikojeni depolar ya da yıkar.
• Su dengesi: sinir sistemi susama başlatır, hipofiz ADH salar, dolaşım hormonu taşır, böbrek suyu geri emer.
• Kan gazları: solunum gazları değiştirir, dolaşım taşır.
Kas etkinliği artınca oksijen gereksinimi ve karbon dioksit üretimi artar. Solunum sistemi daha çok oksijen alıp karbon dioksit atar; dolaşım sistemi kalp hızını ve kas kan akışını artırarak oksijeni kaslara ulaştırır, karbon dioksiti akciğere götürür. Biri yetersiz olursa diğeri tek başına gereksinimi karşılayamaz: akciğer oksijeni alsa da dolaşım taşıyamazsa kas oksijensiz kalır.
Bir bağlantı değişince bütünleşik model buna göre güncellenir. Örneğin hormonun kana geçişi engelleniyorsa hedef hücreye hormon ulaşmaz ve yanıt azalır; diğer bağlantılar (algılama, dolaşım) sağlam olsa bile zincirin sonu etkilenir. Sağlam kalan halkalar ayrıca değerlendirilir; bir halkanın düzelmesi diğerinin otomatik olarak düzeldiği anlamına gelmez.
Bir bütünleşik modelin değeri, yapı adlarının çokluğundan değil, bağlantıların doğru ve sınanabilir olmasından gelir. Sonuç değişkeninin (örneğin sıcaklığın) aralıkta kalması başka bir değişkenin (su dengesinin) de uygun olduğunu göstermez; her değişken için kendi ölçümü gerekir. Katkıları karşılaştırırken sistemlerin her birinin maksimum çalışması hedef değildir; yanıt koşula uygun ölçüde ayarlanır.
Örnek 1. Bir kişi koşuyor. Dolaşım sistemi ve solunum sistemi hangi ortak amaç için birlikte çalışır?
Kaslara yeterli oksijeni ulaştırıp karbon dioksiti uzaklaştırmak için. Solunum gaz alışverişini artırır, dolaşım kan akışıyla taşır.
Örnek 2. Vücut sıcaklığı normal aralıkta ölçülmüştür, fakat su kaybı ve idrar ölçülmemiştir. Su dengesi için ne söylenebilir?
Hiçbir şey kesin söylenemez. Sıcaklığın aralıkta olması su dengesinin de uygun olduğunu göstermez; ayrı ölçüm gerekir.
Örnek 3. Hormon kana geçemediğinde diğer bağlantılar sağlam olsa da zincirin sonunda ne olur?
Hedef hücreye hormon ulaşmayacağı için hedef yanıt azalır ya da gerçekleşmez.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.