MegaSoru

Homeostazide Sistemlerin Eş Güdümü 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Homeostazide Sistemlerin Eş Güdümü Konu Anlatımı

Sıcak bir günde koştuğunuzda aynı anda terlersiniz, kalbiniz hızlanır, soluk alışınız artar ve susarsınız. Bu tepkileri tek bir organ yapmaz; farklı sistemler aynı hedef için birlikte çalışır. Bu bölümde sistemlerin eş güdümlü çalışması ve bir bağlantı bozulduğunda zincirin nasıl yorumlanacağı ele alınır.

Aynı değişkene birden çok sistemin katkısı

İç denge değişkenlerinin çoğu tek bir sistemle sağlanmaz:
• Vücut sıcaklığı: sinir sistemi algılar, kaslar titrer, dolaşım deriye kan taşır, ter bezleri terler.
• Kan şekeri: pankreas hormon salar, dolaşım hormonu taşır, karaciğer glikojeni depolar ya da yıkar.
• Su dengesi: sinir sistemi susama başlatır, hipofiz ADH salar, dolaşım hormonu taşır, böbrek suyu geri emer.
• Kan gazları: solunum gazları değiştirir, dolaşım taşır.

Etkinlikte dolaşım ve solunum iş birliği

Kas etkinliği artınca oksijen gereksinimi ve karbon dioksit üretimi artar. Solunum sistemi daha çok oksijen alıp karbon dioksit atar; dolaşım sistemi kalp hızını ve kas kan akışını artırarak oksijeni kaslara ulaştırır, karbon dioksiti akciğere götürür. Biri yetersiz olursa diğeri tek başına gereksinimi karşılayamaz: akciğer oksijeni alsa da dolaşım taşıyamazsa kas oksijensiz kalır.

Zincirin güncellenmesi

Bir bağlantı değişince bütünleşik model buna göre güncellenir. Örneğin hormonun kana geçişi engelleniyorsa hedef hücreye hormon ulaşmaz ve yanıt azalır; diğer bağlantılar (algılama, dolaşım) sağlam olsa bile zincirin sonu etkilenir. Sağlam kalan halkalar ayrıca değerlendirilir; bir halkanın düzelmesi diğerinin otomatik olarak düzeldiği anlamına gelmez.

Bütünleşik model değerlendirmesi

Bir bütünleşik modelin değeri, yapı adlarının çokluğundan değil, bağlantıların doğru ve sınanabilir olmasından gelir. Sonuç değişkeninin (örneğin sıcaklığın) aralıkta kalması başka bir değişkenin (su dengesinin) de uygun olduğunu göstermez; her değişken için kendi ölçümü gerekir. Katkıları karşılaştırırken sistemlerin her birinin maksimum çalışması hedef değildir; yanıt koşula uygun ölçüde ayarlanır.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir kişi koşuyor. Dolaşım sistemi ve solunum sistemi hangi ortak amaç için birlikte çalışır?

Kaslara yeterli oksijeni ulaştırıp karbon dioksiti uzaklaştırmak için. Solunum gaz alışverişini artırır, dolaşım kan akışıyla taşır.

Örnek 2. Vücut sıcaklığı normal aralıkta ölçülmüştür, fakat su kaybı ve idrar ölçülmemiştir. Su dengesi için ne söylenebilir?

Hiçbir şey kesin söylenemez. Sıcaklığın aralıkta olması su dengesinin de uygun olduğunu göstermez; ayrı ölçüm gerekir.

Örnek 3. Hormon kana geçemediğinde diğer bağlantılar sağlam olsa da zincirin sonunda ne olur?

Hedef hücreye hormon ulaşmayacağı için hedef yanıt azalır ya da gerçekleşmez.

Özetle

  • Bir iç denge değişkeni genellikle birden çok sistemin katkısıyla korunur.
  • Etkinlikte dolaşım ve solunum iş birliği yapar; biri yetersizse oksijen sunumu sınırlanır.
  • Bir bağlantı değişince zincir güncellenir; sağlam halkalar ayrıca değerlendirilir.
  • Bir değişkenin uygun olması diğer değişkenlerin uygun olduğunu göstermez.
  • Sistemler koşula uygun ölçüde çalışır; hepsinin maksimum çalışması hedef değildir.

Homeostazide Sistemlerin Eş Güdümü — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Hazır modelde sindirim sistemi sodyumun kana girişine, böbrek ise sodyumun idrarla çıkışının ayarlanmasına katkı veriyor. Dolaşımdaki sodyum miktarı için hangi model uygundur?
ASindirimden giriş ve boşaltımla çıkış aynı elektrolit bilançosunun bağlantılı parçalarıdır
BSodyum yararlı olduğundan böbrek her koşulda bütün sodyumu tutmalıdır
CBağırsaktan giriş varsa böbreğin çıkış ayarı miktarı etkileyemez
DBöbrek çıkışı bütün sindirim girişini her durumda otomatik sıfırlar
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Bir elektrolitin vücuttaki miktarı yalnız girişle veya yalnız çıkışla açıklanmaz. İki sistemin akışları birlikte değerlendirilir.
2Kolay
Hazır modelde akciğer CO2 uzaklaştırmasını, böbrek net asit uzaklaştırılması ve bazın korunmasını ayarlıyor. İki katkı için hangi yorum uygundur?
AAynı pH değişkenine katkı varsa iki organ aynı kimyasal işlemi yapmalıdır
BAynı pH dengesine farklı yollarla katkı verebilirler
CBöbrek katkısı varsa akciğerin CO2 uzaklaştırması önemsizdir
DAkciğer yalnız idrar, böbrek yalnız soluk havası çıkarır
Çözümü göster
Doğru cevap: B
CO2 uzaklaştırma ve böbreğin asit-baz katkısı aynı düzenlenen değişkeni farklı yollarla etkiler.
3Orta
Bir modelde sinirsel sinyaller kalp-damar yanıtlarını, böbrek ise su-tuz çıkışını ayarlıyor. Bunlar basınç dengesinde nasıl ilişkilendirilebilir?
ABasınç tek değişken olduğu için yalnız tek sistem rol alabilir
BSinirsel sinyal varsa böbrek su çıkışını hiç değiştiremez
CBöbrek su-tuz çıkışı her durumda kalbin kasılma sayısıyla aynı ölçümdür
DKalp-damar işleyişi ve dolaşım hacmine yönelik farklı katkılar aynı dengeyi etkileyebilir
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Sinirsel kalp-damar ayarı ile böbreğin hacim katkısı basıncı farklı yollardan etkileyebilir.
4Orta
Öğün modelinde sindirimden glikoz kana geliyor; pankreas insülin salıyor ve kan bu sinyali uygun dokulara taşıyor. Hangi açıklama bütün kayıtları kapsar?
ABesin girdisi, hormonal düzenleme ve dolaşımla dağıtım birlikte değerlendirilmelidir
Bİnsülin bulunduğu için bağırsaktan gelen glikoz girdisi her koşulda sıfır olur
CDolaşım yalnız besin taşır, hormon taşıyamaz
DSindirim sistemi bütün hedef dokuların yerine aynı miktarda glikoz depolar
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Glikoz girdisi ve hormonal hedef etkileri taşıma ağıyla ilişkilidir. Tek bir bezin adı tüm denge modelini açıklamaz.
5Zor
Hazır modelde kas hareketi toplardamarlardaki kanın dönüşünü destekliyor; dolaşım da kaslara oksijen ve besin sunuyor. Hangi ilişki doğrudur?
AKas ve dolaşım arasında iki yönde işlevsel katkı bulunabilir
BKas yalnız dolaşımdan etkilenir, ona hiçbir mekanik katkı veremez
CKas kan dönüşünü desteklediğinde oksijen ve besine artık ihtiyaç duymaz
DBirbirine katkı veren iki yapı aynı organ olarak çizilmelidir
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Kasın mekanik desteği dolaşıma, dolaşımın madde sunumu kasa yöneliktir. Model yalnız tek yönlü etki okundan daha kapsamlı olmalıdır.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular