MegaSoru

Endokrin Sistem: Kaynak, Hedef ve İşlev 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Endokrin Sistem: Kaynak, Hedef ve İşlev Konu Anlatımı

Kanda dolaşan çok küçük miktardaki bir madde bile büyümeyi, enerji düzeyini ve su dengesini değiştirebilir. Bu maddeler hormonlardır ve bunları üreten bezler endokrin sistemi oluşturur. Bu bölümde bezler, hormonlar ve hedefler arasındaki ilişki ele alınır.

Bez, hormon ve hedef

Endokrin bezler ürettikleri hormonları doğrudan kana verir. Kan hormonu vücudun her yerine taşır, ancak hormon yalnız ona uygun alıcıları (reseptörleri) bulunan hedef hücre ya da organlarda etki eder. Kana verilmesi, bütün hücrelerin yanıt vereceği anlamına gelmez.

Başlıca bezler ve görevleri

Başlıca endokrin yapılar:
• Hipotalamus: hormon üretir ve hipofizi denetler.
• Hipofiz: ön hipofiz büyüme hormonu gibi birçok hormon salgılar; arka hipofiz hipotalamusta üretilen ADH ve oksitosini depolayıp kana verir.
• Tiroit: metabolizma hızını düzenleyen tiroksini üretir.
• Paratiroit: kandaki kalsiyum düzeyinin düzenlenmesinde rol alan paratiroit hormonunu (PTH) salgılar.
• Pankreas (adacıklar): insülin ve glukagon salgılar.
• Böbrek üstü bezleri: birçok hormon salgılar; bunlardan biri su ve mineral dengesinde rol alan aldosterondur.
• Eşey bezleri: eşey hormonlarını üretir.

Üretildiği yer ile salındığı yer aynı olmayabilir

ADH ve oksitosin hipotalamustaki sinir hücrelerinde üretilir, arka hipofizde depolanır ve buradan kana verilir. Bu nedenle “ADH hipofizde üretilir” demek yanlıştır; üretim yeri hipotalamustur, salım yeri arka hipofizdir. Hormonun kaynağı konusunda üretim ve salım yerleri ayrı belirtilmelidir.

Bezler arası kontrol yolu

Birçok bez bir başka bez tarafından denetlenir. Örneğin hipofiz, TSH adlı hormonu salgılayarak tiroiti uyarır; tiroit de tiroksin üretir. Benzer şekilde ACTH adlı hormon böbrek üstü bezini uyarır. Bu zincirde her halka bir sonrakini uyarır ve son hormon düzeyi geri bildirimle önceki halkaları etkileyebilir. Hormonların hücre içindeki moleküler etki yolları bu bölümün konusu değildir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. ADH hangi yapıda üretilir, hangi yapıdan kana verilir?

Hipotalamusta üretilir, arka hipofizden kana verilir.

Örnek 2. Hipofizden salgılanan TSH tiroiti uyarıyor ve tiroit tiroksin salıyor. Bu yolda hedef organ hangisidir?

TSH'nin hedef organı tiroittir; tiroksinin hedefleri ise vücudun birçok hücresidir.

Örnek 3. Kandaki bir hormon bütün hücrelere ulaştığına göre hepsi bu hormona yanıt verir mi?

Hayır. Yalnızca o hormona uygun reseptörü taşıyan hedef hücreler yanıt verir.

Özetle

  • Endokrin bezler hormonlarını doğrudan kana verir.
  • Hormon yalnız hedef hücrelerdeki uygun reseptörler aracılığıyla etki eder.
  • ADH hipotalamusta üretilir, arka hipofizden salınır.
  • Tiroit metabolizma hızını, paratiroit kalsiyum düzeyini, pankreas kan şekerini düzenleyen hormonları üretir.
  • Hipofiz TSH ve ACTH gibi hormonlarla başka bezleri denetleyebilir.

Endokrin Sistem: Kaynak, Hedef ve İşlev — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Tiroid hormonlarının genel fizyolojik işlevini araştıran bir öğrenci hangi başlığı doğrudan ilişkilendirmelidir?
ABirçok dokuda metabolik etkinliğin düzenlenmesi
BYalnız sindirim kanalına enzim boşaltılması
CHer hücrenin aynı miktarda ve aynı yönde büyümesinin zorunlu olması
DBütün kalsiyum denetiminin yalnız tek hormondan oluşması
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Tiroid hormonları metabolizma düzenine önemli katkı verir. Bu işlev tüm dokuların aynı yanıtı verdiği anlamına gelmez.
2Kolay
Bir modelde kaynak bez H'yi kana verir; uzak hedefte H ile ilişkili yanıt oluşur. Kaynakla hedef arasında doğrudan sinir bağlantısı gösterilmemiştir. Hangi yorum uygundur?
AH dolaşımla iletişim sağlayabilir; doğrudan sinir bağlantısı bu endokrin aktarımın zorunlu koşulu değildir
BHer endokrin ileti için kaynak ile hedefi birleştiren tek sinir zorunludur
CSinir bağlantısı gösterilmezse kana H verilmesi olanaksızdır
DH kana geçince kaynak organla hedef aynı organa dönüşür
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Endokrin yol kimyasal sinyali dolaşımla uygun hedefe taşır. Doğrudan nöral bağlantı ile aynı aktarım biçimi değildir.
3Orta
Gelişim çağını temsil eden modelde büyüme hormonu, kemik ve diğer dokuların büyümesine doğrudan veya dolaylı katkılar veriyor. Hangi yorum uygundur?
ABüyüme hormonu yalnız kanın renk değiştirmesini sağlar
BBüyümeyle ilişkili hormonal etki birden fazla dokuya katkı verebilir
CBüyüme hormonunun tek hedefi kendi üretici hücresidir
DBirden çok hedef varsa hormonun kaynağı zorunlu her hedeftir
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Büyüme hormonu doku gelişimiyle ilişkilidir. Katkı birden fazla hedefte ve aracılı yollarla görülebilir.
4Orta
Modelde hipotalamik uyarı ön hipofizde TSH salımını artırıyor; TSH tiroidi, tiroid hormonları uygun hedef dokuları etkiliyor. Doğru sıra hangisidir?
ATiroid → hedef doku → hipotalamus, TSH yalnız hedefte üretilir
BÖn hipofiz → yalnız bağırsak lümeni → tiroid
CHipotalamus → ön hipofiz → tiroid → uygun hedef dokular
DHedef dokuların hepsi doğrudan TSH üretir
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Bir hormon başka bir bezi uyarıp ikinci hormonun salımını etkileyebilir. TSH ile tiroid hormonları aynı sinyal değildir.
5Zor
Bir modelde mide-bağırsaktan öğünle ilişkili sinyaller, yağ dokusundan enerji depolarıyla ilişkili sinyaller beyne ulaşıyor. Hangi yorum uygundur?
AAçlık-tokluk düzeni farklı doku kaynaklarından bilgi alabilir
Bİki kaynak varsa ikisi de zorunlu aynı molekülü aynı düzeyde üretir
CYağ dokusu yalnız depo olduğundan hiçbir hormonal katkısı olamaz
DMide-bağırsak sinyali varsa depolara ilişkin bilgi gereksizdir
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Açlık ve tokluk yalnız tek bir bezin ürünüyle açıklanmaz. Öğün ve enerji deposu bilgileri farklı kaynaklarla taşınabilir.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular